Effects of a Self-Care Promotion Program on Knowledge, Perceptions, and Self-Care Behaviors among Type 2 Diabetic Patients with Uncontrolled Blood Sugar
Keywords:
Self-care behavior, Type 2 diabetic patients, Health belief modelAbstract
Type 2 diabetes has caused complicated ailments and led to increased risk in vascular and heart diseases. A single-group quasi-experimental research aimed to compare knowledge, perception, and self-care behaviors of uncontrolled type 2 diabetic patients before and after participating in a self-care promotion program which was modified from the health belief model. Sampled 33 persons selected by purposive sampling received an activity from the program for 6 weeks consisting of providing knowledge, presenting video media, demonstrating, joining discussions, and monitoring. The collection of data carried out through an interview with a questionnaire comprised personal information, general knowledge of diabetes, health status perceptions, and self-care behaviors. Analyses of data applied descriptive statistics including frequencies, percentages, means, and standard deviations. Comparisons of mean values of knowledge, perceptions, and self-care behaviors were made before and after participation of the program by using Paired samples t-test. The results showed that participants had significantly higher scores of knowledge involving diabetes, perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits, perceived barriers, and self-care behaviors including dietary controls, stress management, drug use, and physical activity behaviors after attending the program at 0.05 level. Consequently, this program could be integrated with the routine diabetes self-management at any health promoting hospitals to improve the patient's ability to take care of diabetes.
References
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2565). กิจกรรมทางกายเพื่อสุขภาพดี [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 29 มีนาคม 2566]; แหล่งข้อมูล: https://dopah.anamai.moph.go.th/web-upload/8x6b2a6a0c1fbe85a9c274e6419fdd6071/tinymce/KPI2564/KPI119/25640111922.pdf
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2565). จำนวนและอัตราตายด้วย 5 โรคไม่ติดต่อ (ปี 2560-2564) [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 29 มีนาคม 2566]; แหล่งข้อมูล: http://www.thaincd.com/2016/mission/documents-detail.php?id=14480&tid=32&gid=1-020
ฐิติมา โกศัลวิตร, กัญญารัตน์ กันยะกาญจน์, นฤมล บุญญนิวารวัฒน์ และธิดารัตน์ ศรีธรรมา. (2562). ผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดงบัง อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารราชธานีนวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 3(1), 26–37.
นงลักษณ์ ตุ่นแก้ว, พิมพ์ใจ อุ่นบ้าน และศรินญาภรณ์ จันทร์ดีแก้วสกุล. (2561). ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพตามแนวทาง 3อ.2ส.1ย. และการใช้ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี ต่อความรู้ พฤติกรรมสุขภาพ และระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวาน. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ, 24(2), 83-95.
นิธิพงศ์ ศรีเบญจมาศ และกิ่งแก้ว สำรวยรื่น. (2563). ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ตำบลนาบ่อคำ อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชียฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 14(3), 149-160.
เนาวรัตน์ ศักดา, เพลินตา เรืองสูง, ยุวดี วิทยพันธ์, อติญาณ์ ศรเกษตริน และสุทธานันท์ กัลกะ. (2559). ผลของการให้โปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพแก่ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กรณีศึกษา ศูนย์สุขภาพชุมชนโพหวาย. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ, 32(1), 57-67. [สืบค้นเมื่อ 29 มีนาคม 2566]; แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnbangkok/article/view/64276/52737
บุญฤทธิ์ เฮ็งไล้. (2559). การพัฒนาโปรแกรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในชุมชน. วารสารราชนครินทร์, 13(30), 151-160. [สืบค้นเมื่อ 16 พฤษภาคม 2566]; แหล่งข้อมูล: http://academic.rru.ac.th/wp-content/uploads/2020/12/15-บุญฤทธิ์.pdf
มุกดา นิ่มบัวทอง. (2558). พฤติกรรมสุขภาพผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ตำบลบึงน้ำรักษ์ อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา. สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาวิชาการจัดการสุขภาพ. ฉะเชิงเทรา:มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทำเนียบ. (2564a). ข้อมูลการติดตามผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ของรพ.สต. บ้านทำเนียบ พ.ศ. 2564. (เอกสารอัดสำเนา)
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทำเนียบ. (2564b). พฤติกรรมของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ของ รพ.สต. บ้านทำเนียบ พ.ศ. 2564. (เอกสารอัดสำเนา)
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. (2560). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2560. (พิมพ์ครั้งที่ 3). ปทุมธานี: ร่มเย็น มีเดีย.
สุรากรี หนูแบน, อารยา ปรานประวิตร และสาโรจน์ เพชรมณี. (2559). ผลของการใช้กระบวนการกลุ่มและแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในการป้องกันโรคเบาหวาน ของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารบัณฑิตวิจัย, 7(1), 101-114. [สืบค้นเมื่อ 16 พฤษภาคม 2566]; แหล่งข้อมูล: https://so02.tci-thaijo.org/index.php/banditvijai/article/view/96472
American Diabetes Association Professional Practice Committee. (2022). 5. Facilitating behavior change and well-being to improve health outcomes: standards of medical care in diabetes-2022. Diabetes Care, 45 (Supplement_1), S60-S82. [cited 2022 March 29]; Available from: https://doi.org/10.2337/dc22-S005
Bodenheimer, T., & Handley, M. A. (2009). Goal-setting for behavior change in primary care: an exploration and status report. Patient education and counseling, 76(2), 174-180. [cited 2022 May 11]; Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0738399109002432
Chawla, S. P. S., Kaur, S., Bharti, A., et al. (2019). Impact of health education on knowledge, attitude, practices and glycemic control in type 2 diabetes mellitus. Journal of family medicine and primary care, 8(1), 261-268. [cited 2022 May 11]; Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6396605/
Glanz, K., Rimer, B. K. & Viswanath, K. (2008). Health Behavior and Health Education: Theory, Research, and Practice. (4th ed.). San Francisco: John Wiley & Sons.
Hung, N. V., Chamroonsawasdi, K., Vatanasomboom, P., & Chottanapund, S. (2020). Effectiveness of a family support coaching program on diabetes mellitus self-management to improve health outcomes among Thai patients with uncontrolled type 2 diabetes: a quasi-experimental study. Journal of Public Health and Development, 18(3), 64-83. [cited 2022 May 9]; Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/AIHD-MU/article/view/243181
Khosravizadeh, O., Ahadinezhad, B., Maleki, A., Vosoughi, P., & Najafpour, Z. (2021). Applying the health belief model and behavior of diabetic patients: A systematic review and meta-analysis. Clinical Diabetology, 10(2), 209-220. [cited 2022 May 12]; Available from: https://journals.viamedica.pl/clinical_diabetology/article/view/72300
Ku, G. M. V., & Kegels, G. (2015). Knowledge, attitudes and perceptions of people with type 2 diabetes as related to self-management practices: Results of a cross-sectional study conducted in Luzon, Philippines. Chronic Illness, 11(2), 93-107. [cited 2022 May 11]; Available from: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1742395314538291
Mariye, T., Tasew, H., Teklay, G., Gerensea, H., & Daba, W. (2018). Magnitude of diabetes self-care practice and associated factors among type two adult diabetic patients following at public Hospitals in central zone, Tigray Region, Ethiopia, 2017. BMC Research Notes, 11, 1-6. [cited 2022 May 12]; Available from: https://link.springer.com/article/10.1186/s13104-018-3489-0
Melkamu, L., Berhe, R., & Handebo, S. (2021). Does patients’ perception affect self-care practices? The perspective of health belief model. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity, 14, 2145-2154. [cited 2022 May 12]; Available from: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2147/DMSO.S306752
Singh, A., Niranjan, A. S., Singh, A., Meena, S., & Sial, S. (2021). Effectiveness of an Educational Intervention via Health Belief Model in Promoting Self Care Behavior in Type II Diabetes Mellitus Patients in Lucknow Province of Uttar Pradesh, India: Randomized Controlled Trial. International Journal of Contemporary Medical Research, 8(2), B22-B27.
Pamungkas, R. A., & Chamroonsawasdi, K. (2020). Self-management based coaching program to improve diabetes mellitus self-management practice and metabolic markers among uncontrolled type 2 diabetes mellitus in Indonesia: A quasi-experimental study. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, 14(1), 53-61. [cited 2022 May 11]; Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1871402119305831
Pamungkas, R. A., Chamroonsawasdi, K., & Vatanasomboon, P. (2017). A systematic review: family support integrated with diabetes self-management among uncontrolled type II diabetes mellitus patients. Behavioral Sciences, 7(3), 62. [cited 2022 May 11]; Available from: https://www.mdpi.com/2076-328X/7/3/62
Pamungkas, R. A., Chinnawong, T., & Kritpracha, C. (2015). The effect of dietary and exercise self-management support program on dietary behavior exercise behavior and clinical outcomes in Muslim patients with poorly controlled type 2 DM in a community setting in Indonesia. Nurse Media Journal of Nursing, 5(1), 1-14.
Rosenstock, I. M. (1974). The health belief model and preventive health behavior. Health Education Monographs, 2(4), 354-386.
Sapra, A., & Bhandari, P. (2021). Diabetes Mellitus [online]. [cited 2022 March 29]; Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551501/
World Health Organization. (2022). Global Physical Activity Questionnaire (GPAQ) Analysis Guide [online]. [cited 2022 March 29]; Available from: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/ncds/ncd-surveillance/gpaq-analysis-guide.pdf?sfvrsn=1e83d571_2
Zareban, I., Karimy, M., Niknami, S., Haidarnia, A., & Rakhshani, F. (2014). The effect of self-care education program on reducing HbA1c levels in patients with type 2 diabetes. Journal of Education and Health Promotion, 3, 1-7. [cited 2022 May 11]; Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4275624/
