การประเมินระบบการจัดการสารเคมีและวัตถุอันตรายในโรงพยาบาล : กรณีศึกษาโรงพยาบาลมหาสารคาม โดยใช้แบบประเมิน ESPReL Checklist

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ผลการประเมินระบบการจัดการสารเคมีและวัตถุอันตราย ในโรงพยาบาลมหาสารคาม ตามรายการสำรวจสภาพความปลอดภัยตามระบบมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ (ESPReL Checklist) ของสำนักงานวิจัยแห่งชาติ (วช.)

รูปแบบวิจัย : การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ หน่วยงานที่มีผลการประเมินความเสี่ยงด้านสารเคมีอยู่ในระดับที่ยอมรับไม่ได้ จำนวน 4 หน่วยงาน ได้แก่ งานเภสัชกรรมการผลิต งานจ่ายกลาง งานพยาธิวิทยาและกายวิภาคและงานนิติเวช ทำการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) ระหว่างเดือนมิถุนายน ถึงเดือนสิงหาคม 2568 โดยใช้แบบประเมินสภาพความปลอดภัยตามระบบมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการวิจัยในประเทศไทย (ESPReL Checklist) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics) ได้แก่ ร้อยละของคะแนนที่ได้เปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐาน และวิเคราะห์หาสาเหตุที่ทำให้คะแนนการประเมินมีค่าน้อยกว่าร้อยละ 75 เพื่อค้นหาช่องว่างของความปลอดภัย (Gap Analysis) และเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการยกระดับความปลอดภัยของหน่วยงานเป็นลำดับถัดไป

ผลการศึกษา : ระดับความปลอดภัยด้านการจัดการสารเคมีและการจัดการของเสียในโรงพยาบาล จากการประเมินด้วย ESPReL Checklist พบว่าความปลอดภัยอยู่ในระดับเสี่ยงที่ต้องได้รับการแก้ไข เมื่อพิจารณารายละเอียดของแต่ละองค์ประกอบด้านความปลอดภัย เพื่อวิเคราะห์หาช่องว่างความปลอดภัย (Gap Analysis) พบว่าองค์ประกอบส่วนใหญ่มีค่าคะแนนต่ำกว่าร้อยละ 75.00 ได้แก่ การจัดการสารเคมีงานเภสัชกรรมการผลิต ร้อยละ 67.27งานพยาธิวิทยาและกายวิภาค ร้อยละ 43.64งานจ่ายกลาง ร้อยละ 41.82 และงานนิติเวช ร้อยละ 29.09 ค่าคะแนนการจัดการของเสีย งานเภสัชกรรมการผลิต ร้อยละ 62.07 งานนิติเวช ร้อยละ 48.23 งานพยาธิวิทยาและกายวิภาค ร้อยละ 44.84 และงานจ่ายกลาง ร้อยละ 41.38

สรุปผลการศึกษา : ระดับความปลอดภัยด้านการจัดการสารเคมีและการจัดการของเสียในโรงพยาบาลอยู่ในระดับเสี่ยงที่ต้องได้รับการแก้ไข เมื่อวิเคราะห์หาช่องว่างความปลอดภัย (Gap Analysis) พบว่าองค์ประกอบส่วนใหญ่มีค่าคะแนนต่ำกว่าร้อยละ 75.00 ซึ่งต้องดำเนินการแก้ไข ได้แก่ การจัดการข้อมูลความปลอดภัย การเคลื่อนย้ายสารเคมี และการลดการเกิดของเสีย ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาอย่างเร่งด่วน เพื่อยกระดับความปลอดภัยด้านการจัดการสารเคมีและของเสียในโรงพยาบาลให้ได้มาตรฐาน