การพัฒนารูปแบบบริการรับยาต้านไวรัสเอชไอวี ในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ ณ คลินิกเอชไอวี โรงพยาบาลเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อประเมินคุณภาพชีวิต พัฒนารูปแบบบริการรับยาต้านไวรัสเอชไอวี และประเมินผลลัพธ์รูปแบบบริการในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์

รูปแบบวิจัย : เป็นการวิจัยและพัฒนาแบบกึ่งทดลอง (Quasi-experimental design) สุ่มแบบเจาะจงในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยเอดส์ที่มีอาการคงที่ตามเกณฑ์การคัดเลือกเข้า ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ - 31 กรกฎาคม 2568 แบ่งเป็น 4 ระยะ โดยเก็บข้อมูลจาก 2 ส่วน คือ 1. ข้อมูลทั่วไปจากเวชระเบียน 2. ข้อมูลจากแบบสอบถามวัดคุณภาพชีวิต WHOQOL-HIV-BREF ฉบับแปลภาษาไทย ทั้ง 6 ด้าน ระยะที่ 1 วิเคราะห์สถานการณ์ โดยการประเมินคุณภาพชีวิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา ระยะที่ 2 มีการพัฒนารูปแบบบริการรับยาต้านไวรัสที่เหมาะสม ระยะที่ 3 นำรูปแบบที่พัฒนามาใช้เก็บข้อมูล มีการใช้เครื่องมือและวิธีเก็บข้อมูลเช่นเดียวกับระยะแรก ระยะที่ 4 ประเมินผลลัพธ์รูปแบบบริการ ศึกษาเปรียบเทียบและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Chi-square test, F-test, ANOVA และประเมินความสัมพันธ์โดยใช้ Multiple Linear regression

ผลการศึกษา : ผู้ป่วยทั้งหมด 345 ราย วัดผลรอบที่ 1 มีค่าเฉลี่ยคะแนนรวมคุณภาพชีวิต 111.50±18.27 คะแนน (คะแนนเต็ม 155) เมื่อพัฒนารูปแบบบริการเป็น 3 รูปแบบ คือ 1. รูปแบบปกติที่พบแพทย์ 160 ราย (ร้อยละ 46.38) 2. รูปแบบรับยากับเภสัชกร 144 ราย (ร้อยละ 41.74) และ 3. รูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์ 41 ราย (ร้อยละ 11.88) พบว่า รูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์มีคะแนนคุณภาพชีวิตสูงกว่ารูปแบบปกติที่รับยาโดยพบแพทย์ 4.45 คะแนน (95%CI; 3.94, 4.96) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P = 0.003) แต่พบว่ารูปแบบรับยากับเภสัชกรมีคะแนนคุณภาพชีวิตไม่แตกต่างจากรูปแบบปกติที่พบแพทย์ เมื่อควบคุมตัวแปรกวน

สรุปผลการศึกษา : คุณภาพชีวิตในรูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์มีระดับที่สูงกว่ารูปแบบปกติที่รับยาโดยพบแพทย์และรูปแบบรับยากับเภสัชกร ดังนั้น รูปแบบรับยาต่อเนื่องทางไปรษณีย์จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการนำไปปรับใช้ในคลินิกต่อไป