การเปรียบเทียบดัชนีอัตราส่วนเอนไซม์ Aspartate Aminotransferase ต่อเกล็ดเลือด (APRI) และระดับ HBV DNA ในการคัดเลือกผู้ป่วยเพื่อเริ่มการรักษาด้วยยาต้านไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อเปรียบเทียบสัดส่วนของผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์เริ่มการรักษาด้วยยาต้านไวรัสตับอักเสบบี ระหว่างกลยุทธ์การเริ่มยาตามเกณฑ์ Aspartate Aminotransferase to Platelet Ratio Index (APRI) > 0.5 และเกณฑ์อ้างอิงที่อาศัย HBV DNA level ≥ 2,000 IU/mL ร่วมกับค่า alanine aminotransferase (ALT) สูงกว่าค่าปกติ ในผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง รวมทั้งประเมินสมรรถนะของ APRI ที่จุดตัดต่าง ๆ และเปรียบเทียบต้นทุนทางตรงของการตรวจทางห้องปฏิบัติการในแต่ละกลยุทธ์การคัดเลือกผู้ป่วย

รูปแบบและวิธีวิจัย : การศึกษาเชิงสังเกตแบบย้อนหลังในผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังที่ยังไม่เคยได้รับการรักษา และมีข้อมูลทางห้องปฏิบัติการครบถ้วน ซึ่งเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลขอนแก่น ระหว่างปีพ.ศ. 2560–2568 การเข้าเกณฑ์เริ่มการรักษาถูกประเมินตามเกณฑ์ APRI > 0.5 และเกณฑ์อ้างอิงโดยเปรียบเทียบด้วยตารางไขว้แบบ 2×2 พร้อมคำนวณ sensitivity, specificity, positive predictive value (PPV), negative predictive value (NPV) และสัดส่วน overtreatment นอกจากนี้ มีการประเมิน ROC curve และเปรียบเทียบต้นทุนของกลยุทธ์ APRI-based, reference-based และ stepwise approach

ผลการศึกษา : ผู้ป่วยทั้งหมด 2,834 รายเข้าเกณฑ์การศึกษา การใช้ APRI > 0.5 เพิ่มสัดส่วนผู้เข้าเกณฑ์เริ่มการรักษาเป็นร้อยละ 50.1 เทียบกับร้อยละ 27.8 ตามเกณฑ์อ้างอิง โดยมีอัตราความไม่สอดคล้องร้อยละ 36.6 ค่า sensitivity ร้อยละ 74.4 specificity ร้อยละ 59.2 PPV ร้อยละ 41.3 และ NPV ร้อยละ 85.7 สัดส่วน overtreatment เท่ากับร้อยละ 58.7 และค่า AUC เท่ากับ 0.714 กลยุทธ์ APRI-based มีต้นทุนต่ำกว่าเกณฑ์อ้างอิงอย่างชัดเจน ขณะที่ stepwise approach ลดต้นทุนได้บางส่วนแต่ยังมี overtreatment ใกล้เคียงกัน

สรุปผลการศึกษา : การใช้ APRI > 0.5 เป็นทางเลือกเชิงกลยุทธ์ที่ช่วยเพิ่มการเข้าถึงการรักษาผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังในบริบทที่ทรัพยากรจำกัด โดยให้ความไวสูงและช่วยลดภาระต้นทุนของระบบบริการสุขภาพ แม้จะมี overtreatment อยู่บ้างก็ตาม