การถอดบทเรียนจากประสบการณ์ของนักศึกษาพยาบาลในการควบคุมการบริโภคยาสูบระดับครอบครัวและชุมชน

ผู้แต่ง

  • ดิษฐพล ใจซื่อ วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ชนิดาภา วงศ์รักษา วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ศุภกฤต สุริโย วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • กัญญาพัชร บัณฑิตถาวร วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การถอดบทเรียน, การควบคุมการบริโภคยาสูบ, นักศึกษาพยาบาล, ครอบครัวและชุมชน

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาประสบการณ์และบทเรียนจากการฝึกภาคปฏิบัติในการควบคุมการบริโภคยาสูบระดับครอบครัวและชุมชนของนักศึกษาพยาบาล

รูปแบบวิจัย : เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบพรรณนา (Qualitative Descriptive Research) ผู้ให้ข้อมูลเป็นนักศึกษาพยาบาลศาสตรบัณฑิต ชั้นปีที่ 4 วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม ที่มีประสบการณ์ในการควบคุมยาสูบระหว่างฝึกปฏิบัติการพยาบาลชุมชน จำนวน 32 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก และบันทึกผลการเรียนรู้ประจำวัน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษา : บทเรียนจากประสบการณ์ของนักศึกษาพยาบาลในการควบคุมยาสูบระดับครอบครัวและชุมชน ประกอบด้วย 5 ประเด็น ได้แก่ 1) บทเรียนจากสถานการณ์จริงเกี่ยวกับกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำให้นักศึกษาเข้าใจปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริโภคยาสูบในชุมชน 2) บทเรียนจากการประยุกต์ใช้หลัก 5A ในการควบคุมยาสูบ ทำให้นักศึกษารับรู้ถึงความสำคัญและประโยชน์ของหลัก 5A ที่สอดคล้องกับกระบวนการพยาบาลและสามารถประยุกต์ใช้ได้จริง 3) บทเรียนจากกระบวนการแสวงหากลวิธีในการสื่อสารสุขภาพทำให้นักศึกษาสามารถออกแบบกิจกรรมร่วมกับชุมชนได้อย่างหลากหลาย 4) บทเรียนจากการพัฒนานวัตกรรมสื่อการเรียนรู้ ช่วยพัฒนาทักษะการสืบค้น การคิดวิเคราะห์ และความคิดสร้างสรรค์ และ 5) บทเรียนจากปัญหาอุปสรรค ได้แก่ ข้อจำกัดด้านระยะเวลา ความไม่เข้าใจอย่างลึกซึ้งในหลัก 5A ขาดความมั่นใจในการให้คำปรึกษา และการไม่ได้รับความร่วมมือจากบางครอบครัว

สรุปผลการศึกษา : บทเรียนทั้ง 5 ประเด็นสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางและข้อมูลในการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาที่เกี่ยวข้องกับการพยาบาลชุมชน เพื่อพัฒนาและส่งเสริมให้นักศึกษาพยาบาลมีสมรรถนะในการประเมิน วินิจฉัยปัญหา วางแผน ดำเนินการ และติดตามประเมินผลการควบคุมการบริโภคยาสูบระดับครอบครัวและชุมชนที่สอดคล้องกับบริบทและสถานการณ์จริงของพื้นที่

เอกสารอ้างอิง

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. สถานการณ์การบริโภคยาสูบของประเทศไทย

พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: เจริญดีมั่นคงการพิมพ์; 2565.

กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบแห่งชาติ กรมควบคุมโรค. แผนปฏิบัติการด้านการควบคุมยาสูบแห่งชาติ ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2565-2570. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2565.

ไพฑูรย์ วุฒิโส, ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์, บวรวิช รอดรังษี. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการสูบบุหรี่

ของวัยรุ่น อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารพยาบาล 2565;71(1):1-9.

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. บุหรี่ไฟฟ้า มหันตภัยล่าเด็กไทย. วารสารก้าวทันวิจัยกับศจย. 2567;16(2):4-28.

ยชญ์รวินทร์ จรบุรมย์, พัชราภัณฑ์ ไชยสังข์, รัชพร ศรีเดช, อนุสรณ์ แน่นอุดร. บทบาทพยาบาล

กับการสร้างสภาพแวดล้อมปลอดบุหรี่ในสถาบันอุดมศึกษา. วารสารพยาบาล 2566;72(1):64-70.

กิติพงษ์ เรือนเพ็ชร. บทบาทพยาบาลในการป้องกัน ลด ละ เลิกบุหรี่ไฟฟ้าในวัยรุ่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 2564;15(38):619-30.

แอนน์ จิระพงษ์สุวรรณ. การพัฒนารูปแบบการช่วยเลิกบุหรี่โดยพยาบาลในสถานประกอบการขนาดเล็ก. วารสารพยาบาลสาธารณสุข 2564;35(3):34-47.

ศิรินทร์ณา ทัศนียรัตน์, สุวรรณา มณีวงศ์, รุ้งกาญจน์ โรจนประดิษฐ์, เสาวภาคย์ ทัดสิงห์. ควันบุหรี่กับสุขภาพเด็ก: การประยุกต์ใช้หลัก 5A ในการพยาบาล. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล

;27(2):216-26.

จารุวรรณ ศุภศรี, ไพจิตร พุทธรอด. ผลของการช่วยเลิกบุหรี่ด้วยเทคนิค 5A5R5D โดยนักศึกษาพยาบาลต่อความรุนแรงของการติดบุหรี่และความตั้งใจเลิกบุหรี่. วารสารพยาบาล 2567;73(1):10-8.

ธนะวัฒน์ รวมสุก, สุรินธร กลัมพากร, ทัศนีย์ รวิวรกุล. ผลของโปรแกรมเลิกบุหรี่โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีแรงจูงใจเพื่อป้องกันโรคในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาล 2561;67(1):1-10.

ปานเพชร สกุลคู, สิริลักษณ์ อุ่ยเจริญ, สิริอร ข้อยุ่น. ผลลัพธ์การเรียนรู้การบูรณาการบริการวิชาการกับการจัดการเรียนการสอนวิชาการพยาบาลผู้สูงอายุของนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ชั้นปีที่ 2 รุ่นที่ 27 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุดรธานี. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร 2565;25(1):71-82.

ชาติ ไทยเจริญ, นันธิยา ไทยเจริญ. กระบวนการเรียนรู้ตามสภาพจริง : ประสบการณ์จากการนำมาใช้ในการสอนนักศึกษาพยาบาล. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 2563;14(34):259-270.

ราตรี อร่ามศิลป์, อรภิชา บรรเทาวงษ์, อรพินท์ สุทธิสหัส. ผลของการจัดการเรียนรู้กระบวนการพยาบาลชุมชนโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ต่อสมรรถนะการจัดการสุขภาพชุมชนของนักศึกษาพยาบาล. วารสารสภาการพยาบาล 2566;38(2):28-37.

บุญชัย พิริยกิจกำจร, นิรชร ชูติพัฒนะ. แนวทางการป้องกัน และลด ละ เลิกบุหรี่ของเยาวชน จังหวัดสงขลา. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2561;5(1):108-23.

ปรีชาวงษ์ สมพงษ์, พิทยรังสฤษฏ์ ศิริ. บทบาททันตบุคลากรในการวิจัยด้านการควบคุมยาสูบในช่วง พ.ศ. 2563-2566. วารสารทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 2568;18(2):39-55.

White M, Cohan A. A guide to capturing lessons learned [Internet]. Arlington (VA): The Nature Conservancy; 2016 [cited 2024 Feb 26]. Available from: https://www.conservationgateway.org/ConservationPlanning/partnering/cpc/Documents/Capturing_Lessons_Learned_Final.pdf

พยอม ถิ่นอ่วน, กัญญ์ณพัชญ์ ศรีทอง, ถาวร ล่อกา. ประสบการณ์นักศึกษาพยาบาลในการเรียนรู้รายวิชาปฏิบัติการพยาบาลผู้สูงอายุแบบบูรณาการการเรียนการสอนกับการบริการวิชาการสู่สังคม. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2565;9(2):66-76.

รัชนี มิตกิตติ, พิมพ์พิสาข์ จอมศรี, ณรงค์ชัย ใจวงศ์. ปัจจัยที่มีผลต่อการเลิกบุหรี่ได้สำเร็จของผู้สูบบุหรี่ที่มารับบริการช่วยเลิกบุหรี่ที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่ไร่ จังหวัดเชียงราย.

วารสารพยาบาล 2566;72(1):46-54.

ชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย. ประชุมเชิงปฏิบัติการการพยาบาลชุมชนระดับชาติ ครั้งที่ 14 ปี 2565 : “งานพยาบาลชุมชน : ความท้าทายต่อการเปลี่ยนแปลงในระบบสุขภาพ”. เชียงราย: ชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย; 2565.

ฐิติภัทร จันเกษมและ ธนัช กนกเทศ. การพัฒนารูปแบบการประเมินมาตรการควบคุมการบริโภคยาสูบในเยาวชนไทยของคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบจังหวัด: การประยุกต์ใช้กรอบยุทธศาสตร์ MPOWER [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรดุษฎีบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2566.

ทนงค์ ดวงมุกพะเนาว์, กฤษฎา จิตต์คำภาและอุดมลักษณ์ หิรัญชาติ. การพัฒนาระบบเครือข่ายในการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชน จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารสหวิชาการเพื่อสุขภาพ 2568;7(1):96-108.

Kolb DA. Experiential learning: experience as the source of learning and development. 2nd ed. Upper Saddle River (NJ): Pearson Education; 2015.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-28

รูปแบบการอ้างอิง

ใจซื่อ ด., วงศ์รักษา ช. ., สุริโย ศ. ., & บัณฑิตถาวร ก. . (2026). การถอดบทเรียนจากประสบการณ์ของนักศึกษาพยาบาลในการควบคุมการบริโภคยาสูบระดับครอบครัวและชุมชน. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 23(1), 233–251. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MKHJ/article/view/280653

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย