ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มเสี่ยง อำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม วัดผลก่อนและหลังการทดลอง โดยประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพการป้องกันพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มเสี่ยง กลุ่มตัวอย่างคือ กลุ่มเสี่ยงพยาธิใบไม้ตับอายุระหว่าง 40-59 ปี อำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนคร จำนวน 72 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 36 คน สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองคือ โปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มเสี่ยง ระยะเวลา 8 สัปดาห์ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าต่ำสุด ค่าสูงสุด ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่ามัธยฐาน พิสัยระหว่างคลอไทล์ วิเคราะห์ข้อมูลสถิติอนุมาน ได้แก่ การเปรียบเทียบข้อมูลภายในกลุ่ม ใช้สถิติ Wilcoxon signed-rank test การเปรียบเทียบข้อมูลระหว่างกลุ่ม ใช้สถิติ Mann-Whitney U test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05

ผลการวิจัยพบว่า การเปรียบเทียบภายในกลุ่ม กลุ่มทดลอง ก่อนและหลังทดลอง การรับรู้โอกาสเสี่ยง (z=-4.499, p-value<0.001) effect size=0.75 การรับรู้ความรุนแรง (z=-5.040, p-value<0.001) effect size=0.84 การรับรู้ประโยชน์การป้องกันและรักษาโรค (z=-3.911, p-value<0.001) effect size=0.65 การรับรู้อุปสรรค (z=-3.738, p-value<0.001) effect size=0.62 และพฤติกรรมการป้องกันโรค (z=-4.379, p-value<0.001) effect size=0.73 แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ค่าขนาดอิทธิพล(effect size) มีขนาดใหญ่ ผลของการวิจัยแสดงให้เห็นว่าโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มเสี่ยงมีประสิทธิภาพสามารถเพิ่มการรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรค ควรนำโปรแกรมดังกล่าวไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นที่มีกลุ่มเสี่ยงพยาธิใบไม้ตับ