The Effects of Environmental Health Literacy Enhancement Program to Preventive Behavior from PM2.5 among Early Elderly at Kham Phra Sub-district, Hua Taphan District, Amnat Charoen Province
Keywords:
Environmental health literacy enhancement program, Environmental health literacy, PM2.5 Preventive behaviors, PM2.5, Early elderlyAbstract
This quasi-experimental research aimed to study the effect of an environmental health literacy enhancement program on self-protective behaviors against PM2.5 among early elderly individuals in Khampra Subdistrict, Hua Taphan District, Amnat Charoen Province. Samples consisted of 22 participants, determined using the formula for comparing the means of two dependent groups. Research instruments included an environmental health literacy questionnaire and a self-protective behavior questionnaire against PM2.5, which were validated by experts with IOC of 0.76. Data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics, specifically the paired samples t-test, with a significance level set at 0.05.
Results revealed that the majority of participants were females (86.36%), aged between 60 and 69 years, and had completed primary education (50%). After participating the environmental health literacy enhancement program, the participants demonstrated significantly higher mean scores in environmental health literacy and self-protective behaviors against PM2.5 than before the intervention with p-value<.001. In conclusion, the environmental health literacy enhancement program was effective in promoting self-protective behaviors against PM2.5 among early elderly individuals. Therefore, continuous implementation of such programs is recommended to improve health behaviors and sustainably reduce the health risks associated with PM2.5 exposure in the elderly population.
References
กรมควบคุมมลพิษ. รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม; 2567.
กรมควบคุมมลพิษ. รายงานสรุปข้อมูลคุณภาพอากาศ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มีนาคม 18]. เข้าถึงได้จาก https://shorturl.asia/FpzqB
กรมควบคุมมลพิษ. สถานการณ์และการจัดการปัญหามลพิษทางอากาศและเสียงของประเทศไทย ปี 2565. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม; 2566.
IQAir AirVisual. รายงานสถานการณ์คุณภาพโลก พ.ศ. 2568 [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2567 ธันวาคม 27]. เข้าถึงได้จาก: https://www.iqair.com/th/
สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ. เช็คฝุ่น ระบบติดตาม PM2.5 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มกราคม 2]. เข้าถึงได้จาก: https://pm25.gistda.or.th
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ การป่วยด้วยโรคจากมลพิษทางอากาศ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มกราคม 20]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-subcatalog/9c647c1f31ac73f4396c2cf987e7448a
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). ฝุ่น PM2.5 เป็นสารก่อมะเร็ง เสี่ยงเสียชีวิตสูงตายปีละ 7 หมื่นคน [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.); 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มีนาคม 12]. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/lGh1R
กุลวดี โรจน์ไพศาลกิจ. ความสัมพันธ์ของกิจกรรมทางกายกับสุขภาวะทางจิต สังคม และจิตวิญญาณของผู้สูงอายุสามกลุ่มวัย. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า 2559;33(4):300-13.
จรินทร โคตพรม, ณฐมน โจมแพง, ประภากร ศรีสง่า, ณัติยา พรหมสาขา ณ สกลนคร. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่น PM2.5 ของผู้สูงอายุในพื้นที่มลพิษข้ามแดน. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล 2567;40(3):35-45.
ศรีเสาวลักษณ์ อุ่นพรมมี, ขนิษฐา ดีเริ่ม, ยุพาพร หอมสมบัติ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุจังหวัดนครราชสีมา. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2563;14(33):88-106.
Lyons S, Nolan A, Carthy P, Griffin M, O'Connell B. Long-term exposure to PM2.5 air pollution and mental health: a retrospective cohort study in Ireland. Environ Health. 2024 Jun 10;23(1):54. doi: 10.1186/s12940-024-01093-z.
ปราติหาร์ย มีคุณ, อุ่นเรือน เล็กน้อย. หมอกควัน: ความเปราะบางและผลกระทบทางสังคมในระดับครัวเรือน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ 2564;10(1):78-91.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008 Dec;67(12):2072-8. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050.
สรวิชญ์ สิทธิยศ. การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสื่อสารสุขภาพเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ของกลุ่มเยาวชนในช่วงปัญหาหมอกควันรุนแรง: กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านภูเงิน ตำบลแม่ปืม อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา [การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา; 2565.
หัทยา มาลัยเจริญ, ธานินทร์ สุธีประเสริฐ, ธนิฏฐา ทองนาค, วัชรินทร์ โกมลมาลัย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของประชาชนตำบลหน้าพระลาน อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสระบุรี. วารสารศาสตร์สาธารณสุขและนวัตกรรม. 2565;2(3):82-97.
อรรณพ จงเจริญ. ประสิทธิผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเลาขวัญ จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา 2567.12(3):15-28.
อภิชา น้อมศิริ, วิศรี วายุรกุล, อลิสสา รัตนตะวัน. ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยคัดสรรด้านความเชื่อของบุคคลกับพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการได้รับฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ของผู้สูงอายุในเขตพื้นที่เสี่ยง. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(6):307-17.
Kim HJ, Moon N, Heo SJ, Kwark MJ. Effects of Environmental Health Literacy-Based Interventions on indoor air quality and urinary concentrations of polycyclic aromatic hydrocarbons, volatile organic compounds, and cotinine: A randomized controlled trial. Atmospheric Pollution Research 2024;15(1):1-9.
ลพานุ บุญเกิด, อมราพร สรุการ. ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมป้องกันตนเองจากฝุ่น PM2.5 ในนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนเอกชนแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการ. วารสารพฤติกรรมศาสตร์เพื่อการพัฒนา. 2567;16(2):92-117.
มัตติกา ยงอยู่. ความรอบรู้ในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ในเขตสุขภาพที่ 5 [อินเทอร์เน็ต]. ราชบุรี: ศูนย์อนามัยที่ 5 ราชบุรี; 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กุมภาพันธ์ 9]. เข้าถึงได้จาก: https://hpc5.go.th/rcenter/_fulltext/20221223153805_4419/20230106143602_3102.pdf
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 REGIONAL HEALTH PROMOTION CENTER 9 JOURNAL
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9
