สภาวะช่องปากและพฤติกรรมการรับประทานอาหารตามธงโภชนาการที่มีความสัมพันธ์กับ ภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุ ตำบลวังน้ำเย็น อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว

Teerada Sritabut; Juthaporn Promoon; Benyaporn Chaiyapim; Nantawan Yaisungnoen; Bussayasit Pongpichit; Worayuth Nak-ai

Authors

Teerada Sritabut Public Health Officer (Public Health Dental), Pranangklao Hospital, Bang Kraso Sub-District, Mueang District, Nonthaburi Province
Juthaporn Promoon Public Health Officer (Public Health Dental), Phan Suek Sub-District Health Promoting Hospital, Phan Suek Sub-District, Aranyaprathet District, Sa Kaeo Province
Benyaporn Chaiyapim Public Health Officer (Public Health Dental), Princess Maha Chakri Sirindhorn Memorial Hospital, Huai Pong Sub-District, Mueang District, Rayong Province
Nantawan Yaisungnoen Public Health Officer (Public Health Dental), Nong Muang Hospital Nong Muang Sub-district, Nong Muang District, Lopburi Province
Bussayasit Pongpichit Dentist, Senior Professional Level, Bachelor of Public Health Program in Dental Public Health, Sirindhorn College of Public Health, Chonburi Province, Faculty of Public Health and Allied Health Sciences, Praboromarajchanok Institute
Worayuth Nak-ai Assistant Professor, Research and Academic Services Group, Sirindhorn College of Public Health, Chonburi Province, Faculty of Public Health and Allied Health Sciences, Praboromarajchanok Institute

Keywords:

Oral health, Dietary behavior, Nutrition flag, Nutritional status, Elderly

Abstract

This cross-sectional descriptive study examined the relationship between oral health status, dietary behavior based on the nutrition flag, and nutritional status in 180 elderly individuals from Wang Nam Yen Subdistrict, Sa Kaeo Province. Data were collected via questionnaires in June 2024 and analyzed using percentage, mean, standard deviation, Chi-square, Spearman’s rank correlation, and Kendall’s tau-c.

Results showed that 36.70% had at least 20 teeth, 48.30% had at least 4 occluding pairs, and 5.60% were edentulous. Among those with fewer than 4 occluding pairs, 5.60% used dentures, while 46.10% did not. For those with at least 4 occluding pairs, 17.80% used dentures, while 30.60% did not. Most elderly followed the nutrition flag at a moderate level (49.70%) and were overweight (62.20%). No significant correlation was found between oral health, dietary behavior, and nutritional status.

Recommendations Education on the nutrition flag and oral health education should be enhanced for elderly individuals and caregivers, , to improve elderly’s health.

Keywords: Oral health, dietary behavior, nutrition flag, nutritional status, elderly

References

United Nations. World population ageing 2023: Highlights. New York: UN Department of Economic and Social Affairs; 2023.

ASEAN Secretariat. ASEAN statistical yearbook 2022 [Internet]. Jakarta: ASEAN; 2022 [cited 2024 Dec 17]. Available from: https://www.aseanstats.org/publication/asyb2022/

กรมกิจการผู้สูงอายุ. รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุในประเทศไทย ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2566

Walls AW, Steele JG. The relationship between oral health and nutrition in older people. Mech Ageing Dev. 2004; 125(12): 853-7.

Ghezzi EM, Ship JA. Dementia and oral health. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2000; 89(1): 2-5.

Turner MD, Ship JA. Dry mouth and its effects on the oral health of elderly people. J Am Dent Assoc. 2007; 138(Suppl 1): S15-20.

Nazir MA. Prevalence of periodontal disease, its association with systemic diseases and prevention. Int J Health Sci (Qassim). 2017; 11(2): 72-80.

กรมอนามัย. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://online.fliphtml5.com/bcbgj/znee/#p=2

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC), กระทรวงสาธารณสุข. (n.d.). ร้อยละของประชากรผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป มีค่าดัชนีมวลกายปกติ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/107330d691031cbddb95aa959a70d360

สำนักโภชนาการ กรมอนามัย. ภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://nutrition2.anamai.moph.go.th/webupload/6x22caac0452648c8dd1f534819ba2f16c/filecenter/file/doc/erderly64-03.pdf

Daniel WW. Biostatistics: Basic concepts and methodology for the health sciences. 9th ed. New Jersey: John Wiley & Sons; 2010.

กนกวรรณ ปัญญา, ชย เชียงทอง, ปัณฑิตา เรืองฤทธิ์. สภาวะสุขภาพช่องปากที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุ ตำบลสิงโตทอง อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา [รายงานการวิจัย]. ชลบุรี: วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดฉลบุรี; 2566.

Best JW. Research in education. 4th ed. New Delhi: Prentice Hall of India Pvt. Ltd.; 1981.

Altman DG. Practical statistics for medical research. Florida: Chapman & Hall/CRC; 1999.

Dumuid D, Standford ET, Olds T. Compositional data analysis for physical activity, sedentary time and sleep research. Stat Methods Med Res. 2017; 27(12): 133-47.

วิรดา อรรถเมธากุล, วรรณี ศรีวิลัย. ปัจจัยที่ส่งผลต่อสุขภาพของผู้สูงอายุ ตำบลคูบัว จังหวัดราชบุรี. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2556; 7(2): 18-28.

Coleman-Jensen CA, Rabbitt MP, Gregory CA, Singh A. Household food security in the United States in 2020. 29th ed. Amsterdam: Elsevier; 2020.

เอกรัตน์ เชื้ออินถา. พฤติกรรมการดูแลตนเองและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในภาคเหนือตอนบน ของประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล; 2540.

นทีกานต์ ธีระวัฒน์สกุล. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการบริโภคอาหารมังสวิรัติในอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ [รายงานการวิจัย] [อินเทอร์เน็ต]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2552 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:111558

รุจิรา สัมมะสุต, บรรณาธิการ. โภชนศาสตร์สาธารณสุข: หลักปฏิบัติด้านอาหารในภาวะต่างๆ. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2553.

Nakajima K, Kawamura T, Ohi T, Saeki K, Ohnuki M, Takahashi S. Occlusal status and nutrient intake among community-dwelling elderly in Japan: A cross-sectional study. J Oral Rehabil. 2017; 44(8): 563-72.

พัชราวรรณ ศรีศิลปะนันทน์. ตำราการดูแลสุขภาพช่องปากสำหรับผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์นันทกานต์; 2558.

Meydani SN, Shlisky J, Bloom ED, Beaudreault RA, Tucker LK, Keller H, et al. Nutritional considerations for healthy aging and reduction in age-related chronic disease. Adv Nutr. 2017; 8(1): 17-26.

Badrasawi MH, Hijjeh HN, Allan MR, Amer SR, Altamimi M. Nutrition awareness and oral health among dental patients in Palestine. Int J Dent. 2020; 2020: 1-11.

Sheiham A, Steele JG. Does the condition of the mouth and teeth affect the ability to eat certain foods, nutrient and dietary intake and nutritional status amongst older people? Public Health Nutr. 2001; 4(3): 797-803.

Moynihan P, Petersen PE. Diet, nutrition and the prevention of dental diseases. Public Health Nutr. 2004; 7(1A): 201-26.