ความรอบรู้ทางโภชนาการและพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ด ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายโรงเรียนแห่งหนึ่ง ในอำเภอเมืองชัยภูมิจังหวัดชัยภูมิ

Prateep Kankhwao; Kikamporn Seubsean; Siripan Bunchuay; Benyapa Kankhwao

Authors

Prateep Kankhwao Assistant Professor, Sirindhorn College of Public Health, Khon Kaen Province, Faculty of Public Health and Allied Health Sciences, Praboromarajchanok Institute
Kikamporn Seubsean Student, Bachelor in Community of Public Health, Sirindhorn College of Public Health, Khon Kaen Province, Faculty of Public Health and Allied Health Sciences, Praboromarajchanok Institute
Siripan Bunchuay Student, Bachelor in Community of Public Health, Sirindhorn College of Public Health, Khon Kaen Province, Faculty of Public Health and Allied Health Sciences, Praboromarajchanok Institute
Benyapa Kankhwao Assistant Professor, Independent Scholar

Keywords:

Eating behavior, Fast food, Nutritional literacy

Abstract

การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ทางโภชนาการ พฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ด และความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ทางโภชนาการกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ดของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายโรงเรียนแห่งหนึ่งใน อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา จำนวน 185 คน โดยสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ตรวจสอบความเที่ยงของเเบบสอบถามความรอบรู้ ทางโภชนาการ และพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ด ใช้วิธีการ ตรวจสอบด้วยการหาค่า Cronbach’s alpha coefficient ได้เท่ากับ 0.89 และ 0.92 ตามลำดับ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมาน ได้แก่ Spearman’s rank correlation coefficient (r_s) และ ช่วงเชื่อมั่น 95%

ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 65.95 มีช่วงอายุระหว่าง 15-18 ปี มีความรอบรู้ทางโภชนาการส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง รองลงมาระดับดี ร้อยละ 57.30 (95% CI: 49.83-64.53) และร้อยละ 25.40 (95% CI: 19.30-32.31) ตามลำดับ ส่วนพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ด ส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง รองลงมาระดับดี ร้อยละ 85.41 (95% CI: 79.48-90.16) และร้อยละ 11.89 (95% CI: 7.60-17.45) ตามลำดับ มีค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรม 2.93 คะแนน (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.29) ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ ทางโภชนาการกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ด ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายโรงเรียนแห่งหนึ่ง ใน อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ พบว่า การเข้าถึงข้อมูลด้านโภชนาการ การตัดสินใจเลือกบริโภคอาหาร และความรอบรู้ทางโภชนาการในภาพรวมมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับต่ำกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ด อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r_s = 0.27, p-value <0.001, r_s = 0.21, p = 0.005 และ r_s = 0.19, p = 0.011) ตามลำดับ ส่วนความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการบริโภคอาหาร และการรู้เท่าทันสื่อด้านโภชนาการ มีความสัมพันธ์ กับพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ด อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (r_s = 0.018, p = 0.813, และ r_s = 0.061, p = 0.409 ตามลำดับ)

ข้อเสนอแนะ ควรส่งเสริมการพัฒนาโปรแกรม ให้ความรู้ทางโภชนาการที่เน้นการเชื่อมโยงความรู้สู่ การปฏิบัติจริง ควบคู่กับการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเลือกอาหารที่มีประโยชน์ และการมีส่วนร่วม ของครอบครัวในการสร้างความตระหนักด้านโภชนาการที่ดี

References

จุรีรัตน์ มัฏฐาพันธ์. พฤติกรรมการบริโภคอาหารจานด่วนแบบตะวันตก ของนักเรียนวัยรุ่น ในพื้นที่เขตเมือง จังหวัดชุมพร. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ. 2562; 6(1): 45-56.

อรวรรณ มุงวงษา, กุลวดี เข่งวา. พฤติกรรมการบริโภคอาหารของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ตอนปลายโรงเรียนวัดจันทราวาส(ศุขประสารราษฏร์) จังหวัดเพชรบุรี. วารสารหัวหินสุขใจไกลกังวล. 2563; 5(1): 1-17.

เดือนกันยา พูลชะนะ, ชนิกานต์ เชื้อบัว, ชลิตา พิมสร, พิษนุ อภิสมาจารโยธิน. ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการบริโภคอาหารฟาสต์ฟู้ดของวัยรุ่นในอำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม. 2566; 3(1): 1-12.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจพฤติกรรมการบริโภคอาหารของประชาชน พ.ศ.2560. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม; 2561.

ปวิตรา อภัยวงศ์, ภัทระ แสนไชยสุริยา. พฤติกรรมการบริโภคอาหารจานด่วนแบบตะวันตก และภาวะโภชนาการของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดหนองคาย. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2561; 11(4): 30-37.

Mostafazadeh P, Jafari MJ, Mojebi MR, Nemati-Vakilabad R, Mirzaei A. Assessing the relationship between nutrition literacy and eating behaviors among nursing students: a cross-sectional study. BMC Public Health. 2024; 24(1): 18.

รัตนาภรณ์ สาสีทา, คัติยา อีวาโนวิช, ฉวีวรรณ บุญสุยา. ความรอบรู้ด้านโภชนาการกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา. 2565; 17(1): 28-43.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติทางวิทยาศาสตร์สุขภาพเพื่อการวิจัย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์; 2556.

วรงค์ ภู่ระหงษ์. ความรู้และพฤติกรรมการบริโภคอาหารจานด่วนในสถานการณ์โควิด-19 ของนักศึกษาปริญญาตรี ภาควิชาคหกรรมศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคําแหง. วารสารคหเศษฐศาสตร์. 2565; 65(2): 44-57.

ธวัชชัย วรพงศธร. หลักการวิจัยทางสาธารณสุขศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2543.

นลินญา จันทาขุ่ม, รัชดากร เสนไสย. พฤติกรรมการบริโภคอาหารจานด่วนไทยของนักศึกษาระดับอุดมศึกษา วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น. [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรบัณฑิต] ขอนแก่น: วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น; 2567.

Bloom B. Taxonomy of Education Objective Handbook I. Cognitive Domain. New York: David Mckay. 1975.

Best JW. Research in Education. 3rd ed. New Delhi: Prentice Hall, Inc. 1978.

จิรกานต์ พันธ์ฤทธิ์ดํา, นอลีสา โต๊ะยุโส๊ะ, วิชชุตา มัคสิงห์. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ ด้านโภชนาการกับพฤติกรรมการบริโภคอาหาร ในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารศาสตร์สุขภาพและการศึกษา. 2567; 4(3): 49-62.

ณัฐนิชา แก่นศรี, วณิชชา คันธสร. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการบริโภคอาหารจานด่วนของนักศึกษา ระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2565; 5(2): 23-34.