ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ ของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นและผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์

บทคัดย่อ

บทนำ: การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นเป็นปัญหาสำคัญของประเทศไทย ก่อให้เกิดผลกระทบทั้งด้านสุขภาพสังคม และเศรษฐกิจพบมีอัตราการทุพพลภาพและอัตราตายทั้งของมารดาที่เป็นวัยรุ่นและทารกแรกเกิดสูงขึ้นกว่า การตั้งครรภ์ของมารดาปกติทั่วไปหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นเหล่านั้นอาจประสบกับปัญหาด้านต่าง ๆ ที่มีความเสี่ยง ต่อผลลัพธ์การตั้งครรภ์ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาศักยภาพและความรู้ที่จำเป็นในการดูแลตนเองใน ระหว่างการตั้งครรภ์ 

วัตถุประสงค์การวิจัย: เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมส่งเสริมสุข ภาพและผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์ของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น     

การออกแบบการวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม ทดสอบก่อน และหลังการทดลอง 

วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นที่มีอายุต่ำกว่า 20 ปี อายุครรภ์ 26-28 สัปดาห์ มารับบริการฝากครรภ์ที่คลินิกฝากครรภ์ โรงพยาบาลระดับจังหวัดแห่งหนึ่งในประเทศไทย ระหว่างเดือน สิงหาคม ถึงธันวาคม พ.ศ. 2563 คัดเลือกตัวอย่างด้วยวิธีสุ่มอย่างง่าย จำนวน 60 ราย และสุ่มเข้ากลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 ราย กลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามมาตรฐานปกติ และกลุ่มทดลองเข้าร่วม โปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจตามแนวคิดการส่งเสริมพลังอำนาจของ Gibson เครื่องมือที่ใช้ในการ เก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ ของสตรีตั้งครรภ์ และแบบประเมินผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์โดยผ่านการทดสอบความตรงเชิงเนื้อหาของเครื่องมือ โดยผู้ทรงคุณวุฒิและทดสอบความเที่ยงของเครื่องมือ ได้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟ่าครอนบาคเท่ากับ .88วิเคราะห์ ข้อมูลโดยเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมสุขภาพก่อนและหลังทดลองในกลุ่มทดลองด้วยสถิติ Wilcoxon signed rank test และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมสุขภาพ ผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์ ระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองด้วยสถิติ Mann-Whitney U test กำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ (p<.05)     

ผลการวิจัย: ผลการศึกษา พบว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสุขภาพ สูงสุดในด้านการจัดการกับความเครียด (M = 3.46, SD = 0.36) รองลงมาคือด้านการพัฒนาทางจิตวิญญาณ (M = 3.35, SD = 0.49) ส่วนในกลุ่มควบคุมมีค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมสุขภาพสูงสุดคือด้านการพัฒนาทาง จิตวิญญาณ (M = 3.48, SD = 0.47) รองลงมาคือด้านการจัดการกับความเครียด (M = 3.42, SD = 0.47) ในระยะก่อนการทดลองกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสุขภาพด้านโภชนาการอยู่ในระดับปานกลาง (M = 2.60, SD = 0.41) เช่นเดียวกับกลุ่มควบคุม (M = 2.69, SD = 0.39) ผลการเปรียบเทียบความแตกต่าง ของคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์กลุ่มทดลองก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม พบ ว่า ค่าเฉลี่ยพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพภายหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = -4.598, p < .001) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม พบว่า คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ โดยรวมหลังการทดลองของกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = -4.530, p < .001) คะแนนผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์ในระยะหลังการทดลองของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมไม่แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p > .05) 

ข้อเสนอแนะ: ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ในคลินิกฝากครรภ์สามารถนำโปรแกรมการเสริมสร้างพลัง อำนาจและการสื่อสารผ่านอุปกรณ์สื่อสารชนิดพกพาไปประยุกต์ใช้ในการพยาบาลหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น เพื่อการดูแลตนเองและทารกในครรภ์ที่บ้าน