การสำรวจติดตามสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชตกค้างในผักและผลไม้จาก 77 จังหวัด ของประเทศไทย ปี 2565
การสำรวจสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชตกค้างในผักและผลไม้ในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2565
คำสำคัญ:
สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช, ผัก, ผลไม้, ปริมาณที่บริโภคได้ต่อวันบทคัดย่อ
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ร่วมกับสำนักส่งเสริมและสนับสนุนอาหารปลอดภัยดำเนินโครงการการสำรวจติดตามสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชตกค้างในผักและผลไม้ระดับประเทศ โดยเก็บตัวอย่างผักและผลไม้จำนวน 385 ตัวอย่าง จากตลาดขนาดใหญ่ของ 77 จังหวัด ทั่วประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2565 เพื่อประเมินความปลอดภัยจากการได้รับสัมผัส ตัวอย่างถูกส่งไปตรวจวิเคราะห์ ณ ห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองความสามารถของสำนักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร และศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ 4 แห่ง ได้แก่ เชียงราย ชลบุรี นครราชสีมา และ สงขลา ตรวจวิเคราะห์รายการ 132 สาร แบบ multi-residue ด้วยเครื่อง GC-MS/MS และ LC-MS/MS และ glyphosate และ paraquat โดยวิธีวิเคราะห์แยกเฉพาะสาร ผลการตรวจวิเคราะห์พบสารทั้งสิ้น 26 ชนิด ปริมาณ <0.01 – 4.13 mg/kg ในตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 47.0 ของตัวอย่างทั้งหมด โดยมีตัวอย่างที่พบเกินเกณฑ์มาตรฐานร้อยละ 34.3 ผลการวิเคราะห์ 3 สาร ซึ่งเป็นสารที่ห้ามใช้ 2 ชนิด ได้แก่ chlorpyrifos และ paraquat และสารที่จำกัดการใช้ ได้แก่ glyphosate ตามนโยบายกระทรวงสาธารณสุข พบในตัวอย่างคิดเป็นร้อยละ 7.3, 0 และ 2.3 ตามลำดับ ผลการประเมินความเสี่ยงการได้รับสัมผัสสารที่มีอัตราการตรวจพบสูงสุด 10 อันดับแรก พบว่าคนไทยได้รับสารทุกชนิดไม่เกินค่า ADI ของ WHO บ่งชี้ว่าคนไทยปลอดภัยจากการได้รับสารพิษโดยการบริโภคผักและผลไม้ อย่างไรก็ตามยังคงตรวจพบตัวอย่างที่เกินเกณฑ์มาตรฐานซึ่งจัดเป็นอาหารที่ไม่บริสุทธิ์ จึงควรมีการสำรวจติดตามอย่างสม่ำเสมอ และต้องมีมาตรการควบคุมการใช้สารเคมีอันตรายในภาคเกษตรกรรมอย่างเคร่งคัดเพื่อป้องกันความเป็นอันตรายต่อผู้บริโภค
เอกสารอ้างอิง
Yang X, Wang F, Meng L, Zhang W, Fan L, Geissen V, et al. Farmer and retailer knowledge and awareness of the risks from pesticide use: a case study in the Wei River catchment, China. Sci Total Environ 2014; 497-498: 172-9.
Panuwet P, Siriwong W, Prapamontol T, Ryan PR, Fiedler N, Robson MG, et al. Agricultural pesticide management in Thailand: situation and population health risk. Environ Sci Policy 2012; 17: 72-81.
Grovermann C, Schreinemachers P, Berger T. Quantifying pesticide overuse from farmer and societal points of view: an application to Thailand. Crop Prot 2013; 53: 161-8.
Riwthong S, Schreinemachers P, Grovermann C, Berger T. Agricultural commercialization: risk perceptions, risk management and the role of pesticides in Thailand. Kasetsart J Soc Sci 2017; 38: 264-72.
Wongta A, Sawarng N, Tongchai P, Yana P, Hongsibsong S. Agricultural health and safety: evaluating Farmers’ knowledge, attitude, and safety behavior in Northern Thailand. Safety Health Work 2024: 15(4): 435-40.
Chomchalow N, Somsri S, Na Songkhla P. Marketing and export of major tropical fruits from Thailand. AU J Technol 2008; 11(3): 133-43.
Pongpanich C, Phitya-Isarakul P. Enhancing the competitiveness of Thai fruit exports: an empirical study in China. Contemp Manag Res 2008; 4: 15-28.
Ussanawarong S, Peingsaweung N, Chabangam S. Survey of pesticide use in farms: Khon Kaen Province, Thailand. KKU Res J 2007; 12(1): 5-16.
Poramacom N. Pesticide markets and related situations in Thailand. Kasetsart J Soc Sci 2001; 22: 205-11.
Tawatsin A, Thavara U, Siriyasatien P. Pesticides used in Thailand and toxic effects to human health. Med Res Arch 2015; 3: 1-10.
Atisook K. Exposure assessment of pesticide intake from Thai diet. Bull Dept Med Sci 2001; 43: 10-8.
Atisook K, Lertreungdej Y, Suntudrob J, Jongmevasna W, Payanan T, Kaunha C, et al. Total diet study on pesticide residues in Thai diet, 1999- 2003. Bull Dept Med Sci 2008; 50: 151-62.
Suntudrob J, Jongmevasna W, Payanan T, Srikote R, Wittayanan W. Monitoring of pesticide residues in domestic vegetables in Thailand during 2015. Asia Pac J Sci Technol 2018; 23: APST-23-04-03. (8 pages).
ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2563) เรื่อง บัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 137 ตอนพิเศษ 117 ง (วันที่ 19 พฤษภาคม 2563). หน้า 56.
ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พ.ศ. 2562) เรื่อง การจำกัดการใช้การกำหนดฉลากและภาชนะบรรจุวัตถุอันตรายที่เกี่ยวกับไกลโฟเซต ที่กรมวิชาการเกษตรรับผิดชอบ. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนพิเศษ 100 ง (วันที่ 23 เมษายน 2562). หน้า 54.
Rivera EP, Siriwong W, Taneepanichskul N, Norkaew S, Robson MG. Health risk related to pesticide exposure in the agriculture system in Thailand: a systematic review. J Health Res 2016; 30(Suppl 1): S71-80.
สำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคและภัยสุขภาพจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม ปี 2560.[ออนไลน์]. 2561; [สืบค้น 4 ธ.ค. 2567]; [67 หน้า]. เข้าถึงได้ที่: URL: https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2//files/01_envocc_situation_60.pdf.
วิชาดา จงมีวาสนา, ทองสุข ปายะนันทน์, รัติยากร ศรีโคตร, วีรวุฒิ วิทยานันท์, จิตผกา สันทัดรบ. การพัฒนาความสามารถห้องปฏิบัติการและสร้างเครือข่าย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเฝ้าระวังสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชตกค้างในผักและผลไม้ของประเทศไทย. ว อาหารและยา 2563; 27(2): 73-83.
Ahmed SK. How to choose a sampling technique and determine sample size for research: a simplified guide for researchers. Oral Oncol Rep 2024; 12: 100662. (7 pages).
BS EN 15662:2008. Foods of plant origin - determination of pesticide residues using GC-MS and/or LC-MS/MS following acetonitrile extraction/partitioning and cleanup by dispersive SPE - QuEChERS-method. [online]. 2008; [cited 2024 Nov 4]; [84 screens]. Available from: URL: http://www.chromnet.net/Taiwan/QuEChERS_Dispersive_SPE/QuEChERS_%E6%AD%90%E7%9B%9F%E6%96%B9%E6%B3%95_EN15662208_E.pdf.
Oulkar DP, Hingmire S, Goon A, Jadhav M, Ugare B, Thekkumpurath AS, et al. Optimization and validation of a residue analysis method for glyphosate, glufosinate, and their metabolites in plant matrixes by liquid chromatography with tandem mass spectrometry. J AOAC Int 2017; 100(3): 631-9.
QuPPe-PO-Method. Quick method for the analysis of numerous highly polar pesticides in food involving extraction with acidified methanol and LC-MS/MS measurement. [online]. 2019; [cited 2024 Nov 4]; [83 screens]. Available from: URL: https://www.eurlpesticides.eu/userfiles/file/EurlSRM/meth_QuPPe_PO_V10_1(1).pdf.
สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ตารางแสดงคุณค่าทางโภชนาการของอาหารไทย. [ออนไลน์]. 2561; [สืบค้น 7 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้ที่: URL: https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/thai-food-composition-table.
SANTE 11312/2021 v2. Analytical quality control and method validation procedures for pesticide residues analysis in food and feed. [online]. 2024; [cited 2024 Nov 4]; [55 screens]. Available from: URL: https://food.ec.europa.eu/system/files/202311/pesticides_mrl_guidelines_wrkdoc_2021-11312.pdf.
Mosallaei S, Tabatabaei Z, Azhdarpoor A. Investigating organophosphorus pesticides in dates from Khesht City (Iran): impact of washing and assessment of the health risks. Appl Food Res 2024; 4(2): 100535. (8 pages).
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. ข้อมูลการบริโภคอาหารของประเทศไทย. [ออนไลน์]. 2559; [สืบค้น 6 ธ.ค. 2567]. เข้าถึงได้ที่: URL: https://www.m-society.go.th/ewtadmin/ewt/mso_web/article_attach/19305/20675.pdf.
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 387 (พ.ศ. 2560) เรื่อง อาหารที่มีสารพิษตกค้าง. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนพิเศษ 228 ง (วันที่ 18 กันยายน 2560). หน้า 8.
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 419 (พ.ศ. 2563) ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง อาหารที่มีสารพิษตกค้าง (ฉบับที่ 3). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 137 ตอนพิเศษ 257 ง (วันที่ 2 พฤศจิกายน 2563). หน้า 27.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
