การประมาณค่าความไม่แน่นอนของการวัดทางเทคนิคการตรวจเชิงปริมาณทางจุลชีววิทยาในอาหาร
การประมาณค่าความไม่แน่นอนของการวัดทางเทคนิคจุลชีววิทยาในอาหาร
คำสำคัญ:
ความไม่แน่นอนของการวัดทางจุลชีววิทยา, ความไม่แน่นอนของการวัดทางเทคนิค, ความไม่แน่นอนรวม, การทําซ้ำภายในห้องปฏิบัติการบทคัดย่อ
ห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองความสามารถตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2017 ต้องดําเนินการเกี่ยวกับการประมาณค่าความไม่แน่นอนของการวัดตามข้อกําหนดที่ 7.6 เพื่อนํามาใช้รายงานร่วมกับผลการทดสอบในกรณีที่เป็นความต้องการของผู้ใช้บริการหรือเมื่อผลการทดสอบให้ค่าคาบเกี่ยวในช่วงเกณฑ์การยอมรับ สํานักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ได้ดําเนินการรวบรวมข้อมูลผลการทําซ้ำการตรวจวิเคราะห์อาหารทางจุลชีววิทยา ระหว่างปี พ.ศ. 2564–2567 เพื่อนํามาหาค่าความไม่แน่นอนเชิงเทคนิค (Technical Uncertainty; Utech) ตาม ISO 19036:2019 จํานวน 203 ตัวอย่าง รวม 11 รายการทดสอบ ได้แก่ จํานวนจุลินทรีย์ตาม APHA 2015, Chapter 6&8 จํานวนจุลินทรีย์ตาม BAM 2001, Chapter 3 จํานวนยีสต์และราตาม AOAC 2019; 997.02 จํานวนยีสต์และราตาม BAM 2001, Chapter 18 จํานวนแลกติกแอซิดแบคทีเรียตาม ISO 15214:1998, Coliforms ตาม BAM 2020, Chapter 4, Bacillus cereus ตาม BAM 2020, Chapter 14, Clostridium perfringens ตาม BAM 2001, Chapter 16, Staphylococcus aureus ตาม BAM 2016, Chapter 12 หน่วยการทดสอบเป็น CFU ต่อกรัม ส่วน Coliforms ตาม BAM 2020, Chapter 4 และ Escherichia coli ตาม BAM 2020, Chapter 4 หน่วยการทดสอบเป็น MPN ต่อกรัม ผลการประมาณค่าความไม่แน่นอนเชิงเทคนิค มีค่า เท่ากับ 0.0620, 0.0647, 0.1041, 0.0677, 0.0988, 0.0517, 0.0919, 0.9210, 0.0794, 0.1412 และ 0.1412 ตามลําดับ ทําให้ห้องปฏิบัติการสามารถนําค่ามาใช้คํานวณหาค่าความไม่แน่นอนรวมเพื่อใช้ในการรายงานร่วมกับผลการทดสอบ และนําไปใช้เปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานเพื่อตัดสินผลการทดสอบได้อย่างมั่นใจ
เอกสารอ้างอิง
ISO/IEC 17025:2017. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. Geneva, Switzerland: International Organization for Standardization; 2017.
เพ็ญศรี รอดมา, และคณะ. แนวปฏิบัติการประมาณความไม่แน่นอนของการวัดเชิงปริมาณทางจุลชีววิทยา. นนทบุรี: กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2553.
ISO 19036:2019. Microbiology of the food chain — Estimation of measurement uncertainty for quantitative determinations. Geneva, Switzerland: International Organization for Standardization; 2019.
Chapter 6, Culture methods for enumeration of microorganisms; Chapter 8, mesophilic aerobic plate count. In: APHA. Compendium of methods for the microbiological examination of foods, 5th ed. Washington, DC: American Public Health Association; 2015.
U.S. Food and Drug Administration. Chapter 3, Aerobic plate count. In: Bacteriological analytical manual. [online]. 2001; [cited 2022 Dec 1]. Available from: URL: http://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-aerobic-plate-count.
Chapter 17.2.09. AOAC official method 997.02 yeast and mold counts in foods. In: Latimer GW Jr, editor. Official method of analysis of AOAC international. 22nd ed. Rockville, MD: AOAC International; 2023. p. 19–21.
U.S. Food and Drug Administration. Chapter 18, Yeasts, molds and mycotoxins. In: Bacteriological analytical manual. [online]. 2001; [cited 2023 Jun 19]. Available from: URL: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-18-yeasts-molds-and-mycotoxins.
ISO 15214:1998. Microbiology of food and animal feeding stuffs - Horizontal method for the enumeration of mesophilic lactic acid bacteria-Colony-count technique at 30°C. Geneva, Switzerland: International Organization for Standardization; 1998.
U.S. Food and Drug Administration. Chapter 4, Enumeration of Escherichia coli and the coliform bacteria In: Bacteriological analytical manual. [online]. 2020; [cited 2022 Nov 1]. Available from: URL: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-4-enumeration-escherichia-coli-and-coliform-bacteria.
U.S. Food and Drug Administration. Chapter 14, Bacillus cereus. In: Bacteriological analytical manual. [online]. 2001; [cited 2022 Oct 20]. Available from: URL: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-14-bacillus-cereus.
U.S. Food and Drug Administration. Chapter 16, Clostridium perfringens. In: Bacteriological analytical manual. [online]. 2001; [cited 2023 Oct 30]. Available from: URL: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-16-clostridium-perfringens.
U.S. Food and Drug Administration. Chapter 12, Staphylococcus aureus. In: Bacteriological analytical manual. [online]. 2016; [cited 2022 Nov 24]. Available from: URL: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-staphylococcus-aureus.
U.S. Food and Drug Administration. Appendix 2: Most probable number from serial dilutions. In: Bacteriological analytical manual. [online]. 2023; [cited 2023 Nov 1]. Available from: URL: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-appendix-2-most-probable-number-serial-dilutions.
Ellison SLR, Williams A, editors. Quantifying uncertainty in analytical measurement. 3rd ed. London: Eurachem; 2012.
Weissfeld AS. Estimation of uncertainty of measurement in microbiology. Clin Microbiol Newsl 2010; 32(22); 171–5.
Ah Soon C, Cornu M. Report of 2003/2004, ISO Trials about uncertainty measurement. [online]. 2004; [cited 2021 Oct 6]. Available from: URL: https://sitesv2.anses.fr/en/system/files/Report%20ISO%202003-2004%20trials%20on%20MU.pdf.
ISO 22117:2019. Microbiology of the food chain — Specific requirements and guidance for proficiency testing by interlaboratory comparison. Geneva, Switzerland: International Organization for Standardization; 2024.
National Food Institute. Final report NFI-PTM 36-2024: Enumeration of coliforms (MPN/g) in lyophilized cultures. [online]. 2024; [cited 2025 Apr 10]; [31 screens]. Available from: URL: https://pt.nfi.or.th/DocFile/20241226091206.pdf.
National Food Institute. Final report NFI-PTM 08-2024: NFI-PTM 08-2024: Total plate count (CFU/g) in freeze dried shrimp. [online]. 2024; [cited 2025 Apr 10]; [31 screens]. Available from: URL: https://pt.nfi.or.th/DocFile/20240531050558.pdf.
National Food Institute. Final report NFI PTM 03-2024: Enumeration of Staphylococcus aureus (CFU/g) in lyophilized cultures. [online]. 2024; [cited 2025 Apr 10]; [30 screens]. Available from: URL: https://pt.nfi.or.th/DocFile/20240322050312.pdf.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
