การศึกษาปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการรักษามะเร็งตับ โดยวิธีให้สารเคมีบําบัดเฉพาะที่ผ่านทางหลอดเลือดแดง โรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

ปริมาณรังสีที่ได้รับจากการรักษามะเร็งตับโดยวิธีทีเอซีอี โรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

ผู้แต่ง

  • กันตินันท์ สมใจ หน่วยรังสีร่วมรักษา โรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

คำสำคัญ:

มะเร็งตับ, ทีเอซีอี, ปริมาณรังสีอ้างอิง, ปริมาณรังสีบริเวณพื้นที่

บทคัดย่อ

         มะเร็งตับเป็นโรคที่พบได้มากเป็นอันดับต้นของโรคมะเร็งที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ซึ่งการรักษาที่ดีที่สุดของมะเร็งตับ คือ การผ่าตัดเอาเนื้องอกออกแต่ผู้ป่วยบางรายไม่สามารถผ่าตัดได้ หน่วยรังสีร่วมรักษาระบบลําตัวจึงเข้ามามีบทบาทในการดูแลผู้ป่วย ซึ่งวิธีการให้สารเคมีบําบัดเฉพาะที่ผ่านทางหลอดเลือดแดง (Transarterial chemoembolization, TACE) จึงเป็นหนึ่งในวิธีการรักษามะเร็งตับ แต่เนื่องจากการรักษามะเร็งตับด้วยวิธีนี้มีการใช้รังสีเอกซ์ซึ่งเป็นรังสีที่ก่อให้เกิดการแตกตัวได้ อาจจะส่งผลให้ผู้ป่วยได้รับความเสี่ยงหรืออันตรายจากรังสีได้ จึงมีความจําเป็นที่จะต้องมีการนําค่าปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับมาวิเคราะห์เพื่อศึกษาปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการรักษามะเร็งตับด้วยวิธีทีเอซีอี และนําไปเปรียบเทียบกับค่าปริมาณรังสีอ้างอิงของการตรวจจากการศึกษาอื่น ๆ และเป็นข้อมูลอ้างอิงเพื่อประเมินคุณภาพการใช้ปริมาณรังสีสําหรับการรักษามะเร็งตับด้วยวิธีทีเอซีอีของโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง โดยเก็บข้อมูลผู้ป่วยที่ได้รับการรักษามะเร็งตับด้วยวิธีทีเอซีอี จํานวน 114 ราย ระยะเวลาตั้งแต่เดือนมกราคม ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2567 พบว่าปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับเฉลี่ย คือ 159.92 Gy.cm2 สรุปว่าค่าปริมาณรังสีสะสมจากงานวิจัยนี้เมื่อนําไปเปรียบเทียบกับปริมาณรังสีอ้างอิงมาตรฐานของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2566 และมาตรฐานสากล พบว่าค่าปริมาณรังสีสะสมมีค่าน้อยกว่าค่าอ้างอิงมาตรฐาน

เอกสารอ้างอิง

ศิวนันท์ ฟองจันทร์, สุรีพันธุ์ วงพงศธร, พนัชกร ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม, เกษม ชูรัตน์. การป้องกันและควบคุมมะเร็งตับ. ว โรคมะเร็ง 2562; 39(2): 64−74.

นิตยา ทองประพาฬ, พรรณี สมจิตประเสริฐ, วิชุดา สิริเมธาธโนปกรณ์. ภาวะผิวหนังลอกไหม้จากการได้รับรังสีเกินกําหนด. ว ชมรมรังสีเทคนิคและการพยาบาลเฉพาะทางรังสีวิทยาหลอดเลือดและรังสีร่วมรักษาไทย 2553; 4(1): 18−20.

สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ. แนวทางความปลอดภัยด้านรังสีในการตรวจวินิจฉัยทางรังสีร่วมรักษา. กรุงเทพฯ: สํานักงานปรมาณูเพื่อสันติ; 2563.

Vano E, Miller DL, Martin CJ, Rehani MM, Kang K, Rosenstein M, et al. Patient dose in interventional radiology: a review of current guidelines and practical recommendations. Radiat Prot Dosimetry 2010; 139(1−3): 443−8.

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ค่าปริมาณรังสีอ้างอิงในการถ่ายภาพรังสีวินิจฉัยทางการแพทย์ของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: บริษัท บียอนด์ พับลิสซิ่ง จํากัด; 2566.

Hong CS, Ju SG, Choi DH, Han Y, Huh SJ, Park W, et al. Dosimetric effects of intrafractional organ motion in field-in-field technique for whole-breast irradiation. Prog Med Phys 2019; 30(3): 65−73.

Japan Network for Research and Information on Medical Exposure (J-RIME). National diagnostic reference levels in Japan. [online]. 2020; [cited 2023 June 17]; [22 screens]. Available from: URL: https://j-rime.qst.go.jp/report/Drl_2020Engver.pdf.

Health Information and Quality Authority. Diagnostic reference level. [online]. 2021; [cited 2023 June 26]. Available from: URL: http://hiqa.ie/sites/default/files/2021-07/diagnostic-Reference-Levels.

ปวริศร ทิมาสาร, สุรภu อ่ำโต, วชิราภรณ์ ดีภา, ชัยณรงค์ นวลคล้าย, พิรญา สุขศิวกร. การสํารวจปริมาณรังสีอ้างอิงที่ผู้ป่วยได้รับจากการรักษามะเร็งตับโดยวิธีทีเอซีอี ของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. Mahidol R2R e-Journal 2566; 10(2): 28−42.

ณัฏฐกิติพัฒน์ กิติ์คูณะรักข์. การศึกษาปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการตรวจทางรังสีร่วมรักษาระบบลําตัว โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต. ว วิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุข วชิระภูเก็ต 2566; 3(2): 27−38.

McParland BJ. Entrance skin dose estimates derived from dose-area product measurements in interventional radiological procedures. Br J Radiol 1998; 71(852): 1288−95.

International Commission on Radiological Protection. The 2007 Recommendations of the international commission on radiological protection. ICRP Publication 103. Ann ICRP 2007; 37(2−4): 1−332.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

02-03-2026

รูปแบบการอ้างอิง

1.
สมใจ ก. การศึกษาปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการรักษามะเร็งตับ โดยวิธีให้สารเคมีบําบัดเฉพาะที่ผ่านทางหลอดเลือดแดง โรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี: ปริมาณรังสีที่ได้รับจากการรักษามะเร็งตับโดยวิธีทีเอซีอี โรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี . ว กรมวิทย พ [อินเทอร์เน็ต]. 2 มีนาคม 2026 [อ้างถึง 12 มีนาคม 2026];68(1):24−31. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/dmsc/article/view/275896

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ (Original Articles)