การเพิ่มประสิทธิภาพการรับรองห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ ISO 15189 และ ISO 15190 ด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์

การรับรองห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ ISO 15189 และ ISO 15190 ด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์

บทคัดย่อ

          สำนักมาตรฐานห้องปฏิบัติการ (สมป.) กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ให้การรับรองห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ตามมาตรฐาน ISO 15189 และ ISO 15190 ในประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2546 จนถึงปัจจุบันมากกว่า 300 แห่ง โดยห้องปฏิบัติการต้องส่งข้อมูลและเอกสารคุณภาพในรูปแบบสำเนาเอกสารเพื่อการตรวจประเมิน ทำให้ต้องใช้เวลาตรวจสอบและจัดทำสำเนาเอกสารจำนวนมาก ดังนั้นในปี พ.ศ. 2562 สมป. จึงจัดทำโปรแกรมสำหรับการรับรองห้องปฏิบัติการระบบอิเล็กทรอนิกส์หรือ e-Accreditation (e-Acc) แทนการรับรองระบบปกติ โดยเอกสารในระบบ e-Acc เป็นอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพการรับรองห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ด้วย e-Acc ในประเทศไทย โดยการเปรียบเทียบระยะเวลาเฉลี่ยของกระบวนการรับรองระบบปกติกับระบบ e-Acc ระหว่างปี พ.ศ. 2562−2565 จากห้องปฏิบัติการที่ยื่นขอการรับรองระบบปกติกับระบบ e-Acc จำนวน 183 และ 144 แห่ง ตามลำดับ ผลการศึกษาพบว่าการรับรองด้วยระบบปกติและระบบ e-Acc ใช้ระยะเวลาเฉพาะในส่วนที่ สมป. รับผิดชอบเฉลี่ย 123 และ 90 วัน ตามลำดับ (t-Test, p < 0.001) เมื่อจำแนกกระบวนการออกเป็น 3 ช่วง แล้วเปรียบเทียบระยะเวลา (ระบบเดิม/ระบบ e-Acc) พบว่าการยื่นเอกสารลดลง 15 วัน (62/47 วัน) การพิจารณาการแก้ไขลดลง 10 วัน (34/24 วัน) และการรับรองลดลง 8 วัน (27/19 วัน) ซึ่งมีนัยสำคัญทางสถิติทั้งหมด (t-Test, p < 0.001) ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าระบบ e-Acc ไม่เพียงแต่ลดระยะเวลาในทุกขั้นตอนแต่ยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพโดยรวมของกระบวนการรับรองอีกด้วย นอกจากนี้ยังสอดคล้องกับการปรับปรุงคุณภาพตามแนวคิดลีน (Lean) ซึ่งสนับสนุนให้ระบบการรับรองห้องปฏิบัติการมีความคล่องตัวและตอบสนองความต้องการของผู้รับบริการได้รวดเร็วมากขึ้น