การประเมินความสามารถห้องปฏิบัติการวิเคราะห์สารเคมีป้องกันกําจัดศัตรูพืชในกัญชา กัญชงและผลิตภัณฑ์ผ่านแผนทดสอบความชํานาญ ระหว่างปี พ.ศ. 2563−2568

การใช้ PT ประเมินห้องปฏิบัติการวิเคราะห์สารพิษตกค้าง ในกัญชา กัญชงและผลิตภัณฑ์

บทคัดย่อ

         การวิเคราะห์สารเคมีป้องกันกําจัดศัตรูพืชในกัญชามีความสําคัญในประเทศไทย เนื่องจากมีการออกกฎหมายอนุญาตให้นํากัญชามาใช้ทางการแพทย์ได้ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 ผลวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการจะมีความน่าเชื่อถือเมื่อมีการควบคุมคุณภาพจากภายนอกโดยการเข้าร่วมการเปรียบเทียบผลระหว่างห้องปฏิบัติการ สํานักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร (สคอ.) ได้จัดแผนทดสอบความชํานาญ (PT) การวิเคราะห์สารเคมีป้องกันกําจัดศัตรูพืชในกัญชา กัญชงและผลิตภัณฑ์ และพัฒนาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 6 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2563−2568 มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ข้อมูลด้านคุณภาพ ความแม่นยํา และความเปรียบเทียบได้ของผลวิเคราะห์ของห้องปฏิบัติการทั้งภาครัฐและเอกชนในประเทศไทย นํามาประเมินและใช้พัฒนาความสามารถของห้องปฏิบัติการ งานวิจัยนี้นําเสนอการพัฒนาวิธีการเตรียมตัวอย่าง PT การทดสอบความเป็นเนื้อเดียวกันและความคงตัวก่อนนําตัวอย่างไปใช้งาน วิเคราะห์ข้อมูลและถอดบทเรียนที่ได้จากประสบการณ์การจัดทําแผน PT การวิเคราะห์สารตกค้างในพืช ยาสมุนไพร และอาหารที่มีกัญชาเป็นส่วนผสม แสดงภาพรวมทั้งขั้นตอน วิธีการและผลการดําเนินงาน เพื่อชี้บ่งพัฒนาการความสามารถของห้องปฏิบัติการรวมกว่า 20 แห่ง อันประกอบไปด้วย ข้อมูลจํานวนสมาชิกของแต่ละแผน ชนิดสารเป้าหมาย ค่า z-score ผลบวกลวง ผลลบลวง และรายละเอียดวิธีที่ห้องปฏิบัติการใช้ ในภาพรวมห้องปฏิบัติการที่เข้าร่วม PT มีความสามารถเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การดําเนินงานของแผน PT หลายรอบนี้บ่งชี้ว่าห้องปฏิบัติการมีความสามารถในการวัดได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามเพื่อให้ผลการวิเคราะห์มีความถูกต้องมากยิ่งขึ้น ควรมีการนําตัวอย่าง PT ที่มีค่าความไม่แน่นอนกํากับและสามารถสอบกลับได้ทางมาตรวิทยามาใช้งานในอนาคต