การพัฒนาและตรวจสอบความใช้ได้ของวิธีวิเคราะห์สารกลุ่มไบโอจีนิกเอมีน (Biogenic Amines) ในปลาและผลิตภัณฑ์จากปลาด้วย UHPLC-UVD

บทคัดย่อ

        ฮีสตามีน คาร์ดาเวอรีน พิวเทรสซีน และไทรามีน เป็นสารกลุ่มไบโอจีนิกเอมีน พบได้ในสัตว์น้ำและผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำหมัก หลายประเทศรวมถึงประเทศไทยมีข้อกําหนดเพื่อควบคุมปริมาณการปนเปื้อนสารฮีสตามีน การศึกษานี้ได้พัฒนาและตรวจสอบความใช้ได้วิธีตรวจวิเคราะห์สารทั้ง 4 ชนิดข้างต้น ในปลาและผลิตภัณฑ์ (น้ำปลา) โดยพัฒนาจากวิธีมาตรฐาน ISO 19343:2017 ซึ่งตรวจสารฮีสตามีนเพียงชนิดเดียวด้วยเทคนิค HPLC-UVD เป็นการตรวจแบบ multi compounds และวัดปริมาณด้วยเครื่อง UHPLC-UVD เพื่อลดเวลาการวัดปริมาณจาก 30 นาที เป็น 7 นาที ผลการตรวจสอบความใช้ได้ของวิธี พบว่าวิธีมีความจําเพาะเจาะจงสูง ความเป็นเส้นตรงของช่วงใช้งานที่ความเข้มข้นระหว่าง 0–500 mg/kg ในปลา (ยกเว้นสารไทรามีน 0–250 mg/kg) และในน้ำปลา 0–1,000 mg/kg ค่าขีดจํากัดของการตรวจวัดและการวัดเชิงปริมาณ เท่ากับ 5 และ 20 mg/kg ตามลําดับ ความแม่นและความเที่ยงทั้งสี่ระดับความเข้มข้น มี %Recovery ในช่วง 80.0–108.6% และค่า HORRAT < 2 ผลการเข้าร่วมทดสอบความชํานาญทางห้องปฏิบัติการในปี ค.ศ. 2021 และ 2022 โดยวิเคราะห์ปริมาณสารฮีสตามีนในปลากระป๋อง อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ (-2 ≤ z-score ≤ 2) และจากการสํารวจการปนเปื้อนเบื้องต้นในตัวอย่างผลิตภัณฑ์จากปลารวม 30 ตัวอย่าง ไม่พบตัวอย่างที่มีสารฮีสตามีนเกินมาตรฐานทั้งของประเทศไทยและต่างประเทศ อย่างไรก็ตามสารอีก 3 ชนิด ยังไม่มีการกําหนดมาตรฐานควบคุมการปนเปื้อน วิธีที่พัฒนานี้จึงเหมาะสมและน่าเชื่อถือในการวิเคราะห์ปริมาณฮีสตามีน คาร์ดาเวรีน พิวเทรสซีน และไทรามีนในปลาและผลิตภัณฑ์