การวิเคราะห์ระดับแอนติบอดีที่จำเพาะต่อวัคซีนป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูก โดยวิธี Pseudovirion-Based Neutralization Assay
คำสำคัญ:
วัคซีนป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูก, HPV, แอนติบอดี, Pseudovirion-based neutralization assay (PBNA), การตรวจสอบความใช้ได้ของวิธีทดสอบบทคัดย่อ
ปัจจุบันวัคซีนป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูกจัดอยู่ในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของประเทศไทย การตรวจระดับภูมิคุ้มกันในคนที่ได้รับวัคซีนและการประเมินความแรงเพื่อการควบคุมคุณภาพวัคซีนจึงมีความสำคัญ การศึกษานี้ได้พัฒนาการวิเคราะห์ระดับแอนติบอดีต่อ Human Papillomavirus (HPV) ด้วยวิธี Pseudovirion-Based Neutralization Assay (PBNA) โดยศึกษาความสามารถของซีรั่มคนมาตรฐานที่จำเพาะต่อ HPV สายพันธุ์ 16 และ 18 ในการยับยั้ง
HPV pseudovirions ในการเข้าสู่เซลล์เพาะเลี้ยง 293FT (IC50/100μL) และนำวิธีดังกล่าวมาตรวจสอบความถูกต้องของวิธีทดสอบ พบว่า HPV pseudovirions ที่ผลิตขึ้นมีความจำเพาะต่อแอนติบอดีแต่ละสายพันธุ์และไม่ถูกยับยั้งด้วย negative serum มีความแม่นโดยมีค่า %recovery อยู่ในช่วง 70−130% การทดสอบความเป็นเส้นตรง พบว่าความสัมพันธ์ระหว่าง log fluorospot และระดับความเจือจางของซีรั่มมาตรฐาน มีความสัมพันธ์เป็นเส้นตรงโดยมีค่า correlation coefficient ≥ 0.98 และกราฟที่ได้เป็นเส้นตรงตลอดช่วง 20−80% ของ %inhibitory rate สำหรับขีดจำกัดในการตรวจวัดปริมาณแอนติบอดีต่อสายพันธุ์ 16 และ 18 มีค่าเท่ากับ 1.49 IC50/100μL และ 1.56 IC50/100μL ตามลำดับ ค่าความเที่ยงของผลการทดสอบมีค่า % coefficient of variance ไม่เกิน 25% และเมื่อทดสอบความทนของวิธีโดยใช้ความเข้มข้นของเซลล์ที่ต่างกัน และใช้ cell passage ที่แตกต่างกัน พบว่าค่า IC50/100μL ที่ได้ไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับความเชื่อมั่น 95% (p-value > 0.05) โดยสรุปวิธี PBNA ที่พัฒนาขึ้นผ่านการตรวจสอบความถูกต้องสำหรับ HPV16 และ HPV18 ทั้งในซีรั่มคนมาตรฐานและซีรั่มหนูจำเพาะต่อสายพันธุ์ จึงสามารถใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนาสารมาตรฐานจากสัตว์ทดลองให้ครอบคลุม HPV-VLP สายพันธุ์อื่นที่ใช้ในการผลิตวัคซีนต่อไป
เอกสารอ้างอิง
De Vincenzo R, Conte C, Ricci C, Scambia G, Capelli G. Long-term efficacy and safety of human papillomavirus vaccination. Int J Womens Health. [serial online]. 2014; [cited 2025 Nov 5]; 6: 999-1009. [12 screens]. Available from: URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4262378.
TREAT Asia. Cervical cancer, human papillomavirus (HPV), and HPV vaccines in Southeast Asia. [online]. 2016; [cited 2025 Nov 5]; [20 screens]. Available from: URL: https://www.amfar.org/wp-content/uploads/2022/06/hpva4-TA-8-5x11-1.pdf.
World Health Organization. WHO guidelines for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention. 2nd ed. Geneva: World Health Organization; 2021.
World Health Organization. Annex 2: WHO good manufacturing practices for biological products Replacement of Annex 1 of WHO Technical Report Series, No. 822. [online]. 2016; [cited 2025 Nov 11]; [38 screens]. Available from: URL: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/biologicals/gmp/annex-2-who-good-manufacturingpractices-for-biological-products.pdf.
Centers for Disease Control and Prevention. HPV vaccine recommendations. [online]. 2016; [cited 2025 Nov 11]; Available from: URL: https://www.cdc.gov/hpv/hcp/vaccinationconsiderations/index.html.
Watson-Jones D, Changalucha J, Maxwell C, Whitworth H, Mutani P, Kemp TJ, et al. Durability of immunogenicity at 5 years after a single dose of human papillomavirus vaccine compared with two doses in Tanzanian girls aged 9–14 years: results of the long-term extension of the DoRIS randomised trial. Lancet Glob Health 2025; 13(2): e319-28.
Single-Dose HPV Vaccine Evaluation Consortium. Evidence to inform decision-making on single-dose HPV vaccination policy. [online]. 2024; [cited 2025 Nov 5]; [5 screens]. Available from: URL: https://media.path.org/documents/HPV_Cnsrt_EvidenceBrief2024_ENGLISH.pdf.
Ratanasiripong NT, Sri-Umporn S, Kathalae D, Hanklang S, Ratanasiripong P. Human papillomavirus (HPV) vaccination and factors related to intention to obtain the vaccine among young college women in Thailand. J Health Res 2018; 32(2): 142–51.
World Health Organization. Eradicating cervical cancer in Thailand: a journey of hope and progress. [online]. 2025; [cited 2025 Nov 11]; [44 screens]. Available from: URL: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/thailand/reports/eradicating-cervical-cancerin-thailand.pdf.
สถาบันวัคซีนแห่งชาติ. นโยบายและแผนยุทธศาสตร์ความมั่นคงด้านวัคซีนแห่งชาติ พ.ศ. 2566-2570. [ออนไลน์]. 2564; [สืบค้น 11 พ.ย. 2568]. Available from: URL: https://nvi.go.th/Information/DataGov/StrategicPlan/NationalVaccineStrategicPlan/NationalVaccineStrategicPlan_2566-2570.pdf.
U.S. Department of health and human Services, Food and Drug Administration, Center for Biologics Evaluation and Research. Guidance for industry clinical considerations for therapeutic cancer vaccines [excerpts]. Biotechnol Law Rep 2012; 31(3): 303-9.
Pinto LA, Dillner J, Beddows S, Unger ER. Immunogenicity of HPV prophylactic vaccines: serology assays and their use in HPV vaccine evaluation and development. Vaccine 2018; 36(32 Pt A): 4792-9.
Wu X, Zhang C, Feng S, Liu C, Li Y, Yang Y, et al. Detection of HPV types and neutralizing antibodies in Gansu province, China. J Med Virol 2009; 81(4): 693-702.
Nie J, Huang W, Wu X, Wang Y. Optimization and validation of a high throughput method for detecting neutralizing antibodies against human papillomavirus (HPV) based on pseudovirons. J Med Virol 2014; 86(9): 1542-55.
Kemp TJ, García-Piñeres A, Falk RT, Poncelet S, Dessy F, Giannini SL, et al. Evaluation of systemic and mucosal anti-HPV16 and anti-HPV18 antibody responses from vaccinated women. Vaccine 2008; 26(29-30): 3608-16.
Nie J, Liu Y, Huang W, Wang Y. Development of a triple-color pseudovirion-based assay to detect neutralizing antibodies against human papillomavirus. Viruses 2016; 8(4): 107. (12 pages).
Opalka D, Lachman CE, MacMullen SA, Jansen KU, Smith JF, Chirmule N, et al. Simultaneous quantitation of antibodies to neutralizing epitopes on virus-like particles for human papillomavirus types 6, 11, 16, and 18 by a multiplexed luminex assay. Clin Diagn Lab Immunol 2003; 10(1): 108-15.
Bei L, Gao S, Zhao D, Kou Y, Liang S, Wu Y, et al. Immunogenicity assessment of a 14-valent human papillomavirus vaccine candidate in mice. Vaccines. [serial online]. 2024; [cited 2025 May 28]; 12(11): 1262. [19 screens]. Available from: URL: https://www.mdpi.com/2076-393X/12/11/1262.
Xu D, Li JD, An J, Ma XX, Wang XL, Zhou Z, et al. A preclinical immunogenicity study of the recombinant human papillomavirus nine-valent virus-like particle vaccine. Vaccines. [serial online]. 2024; [cited 2025 Jun 8]; 12(12): 1356. [17 screens]. Available from: URL: https://www.mdpi.com/2076-393X/12/12/1356.
Wongchana W, Trisiriwanic S, Phumiamorn S. Production of HPV type 16 pseudovirion for the development of pseudovirion-based neutralization assay (PBNA). Bull Dept Med Sci 2024; 66(2): 272-84.
World Health Organization. Recombinant human papillomavirus virus-like particle vaccines: WHO Expert Committee on Biological Standardization, Annex 4. WHO Technical Report Series, No. 999. [online]. 2016; [cited 2025 Nov 11]. Available from: URL: https://www.who.int/publications/m/item/recombinant-hpv-like-particle-vaccinesannex-4-trs-no-999.
International Council for Harmonisation of Technical Requirements for Pharmaceuticals for Human Use. ICH Q2(R2) guideline on validation of analytical procedures. [online]. 2023; [cited 2025 Nov 5]; [33 screens]. Available from: URL: https://www.ema.europa.eu/en/documents/scientificguideline/ich-q2r2-guideline-validationanalytical-procedures-step-5-revision-2_en.pdf.
Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). ASEAN guidelines for validation of analytical procedures for vaccines. [online]. 2018; [cited 2025 Nov 5]; [19 screens]. Available from: URL: https://asean.org/wp-content/uploads/2018/01/25PPWG-ANNEX-7-iii-Final-revision-of-analytical-methodvalidation-for-vaccinesdocx.pdf.
Kostense S, Moore S, Companjen A, Bakker AB, Marissen WE, von Eyben R, et al. Validation of the rapid fluorescent focus inhibition test for rabies virus-neutralizing antibodies in clinical samples. Antimicrob Agents Chemother 2012; 56(7): 3524-30.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
