การศึกษาความชุกของการให้เลือด และรูปแบบที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงฮีโมโกลบินหลังการให้เลือดผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ ในโรงพยาบาลมหาวชิราลงกรณธัญบุรี

ความชุกและรูปแบบการให้เลือดในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ

บทคัดย่อ

         มะเร็งศีรษะและคอเป็นโรคที่มีอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นและสัมพันธ์กับภาวะโลหิตจาง การให้เลือดจึงเป็นแนวทางการรักษาสําคัญ แต่ข้อมูลเชิงปริมาณและวิเคราะห์เชิงลึกเกี่ยวกับการให้เลือดในผู้ป่วยกลุ่มนี้ของประเทศไทยยังมีอย่างจํากัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกของการให้เลือดในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ ณ โรงพยาบาลมหาวชิราลงกรณธัญบุรี ระหว่างปี พ.ศ. 2564–2566 และวิเคราะห์รูปแบบที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับฮีโมโกลบินหลังได้รับเลือด ผลการศึกษาพบว่าความชุกของการให้เลือดในผู้ป่วยกลุ่มนี้มีค่าเฉลี่ยร้อยละ 2.71 โดยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 1.93 ในปี พ.ศ. 2565 เป็นร้อยละ 3.56 ในปี พ.ศ. 2566 ซึ่งอาจสะท้อนถึงแนวโน้มที่เพิ่มสูงขึ้นของภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยกลุ่มนี้ จึงจําเป็นต้องมีการติดตามเพื่อวางแผนการให้เลือดอย่างต่อเนื่องในอนาคต และการวิเคราะห์รูปแบบที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับฮีโมโกลบินหลังได้รับเลือด พบว่าผู้ป่วยมีค่าเฉลี่ยการเพิ่มขึ้นของระดับฮีโมโกลบินหลังได้รับเลือดอยู่ระหว่าง 1–2.5 กรัมต่อเดซิลิตรต่อครั้ง จากการสร้างแบบจําลองถดถอยพหุคูณโดยใช้ปัจจัยร่วม ได้แก่ จํานวนหน่วยเม็ดเลือดแดงที่ให้ ระดับฮีโมโกลบินก่อนให้เลือด พบว่าปริมาณเม็ดเลือดแดงที่ผู้ป่วยได้รับมีความสัมพันธ์ในทิศทางบวกกับการเปลี่ยนแปลงของฮีโมโกลบินอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ ตรงข้ามกับระดับฮีโมโกลบินก่อนการให้เลือดมีความสัมพันธ์ในทิศทางลบอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ โดยแบบจําลองสามารถอธิบายความแปรปรวนของการเปลี่ยนแปลงระดับฮีโมโกลบินได้ร้อยละ 31.7 การศึกษานี้ยังมีข้อจํากัดเนื่องจากเป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง เป็นการศึกษาในโรงพยาบาลเพียงแห่งเดียวจําเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป