การพัฒนาและประยุกต์ใช้เทคนิคการสกัดด้วยวัฏภาคของแข็งแบบออนไลน์และลิควิดโครมาโทกราฟี แมสสเปคโทรเมทรี ในการตรวจหาสารแคนนาบินอยด์และเมแทบอไลต์ในตัวอย่างพลาสมาของผู้ป่วยมะเร็งที่ใช้สารสกัดน้ำมันกัญชา
คำสำคัญ:
แคนนาบินอยด์, เมแทบอไลต์, Online SPE LC-MS, สารสกัดน้ำมันกัญชาบทคัดย่อ
ระดับสารออกฤทธิ์สําคัญในร่างกายของผู้ป่วยที่ได้รับยากัญชาจากคลินิกกัญชาทางการแพทย์ เป็นข้อมูลที่จําเป็นสําหรับใช้พิจารณาการให้ยากับผู้ป่วยแต่ละรายอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเทคนิค Online SPE LC-MS และประยุกต์ใช้สําหรับตรวจหาปริมาณสารแคนนาบินอยด์และเมแทบอไลต์ ได้แก่ ∆9-tetrahydrocannabinol (THC) cannabidiol (CBD) 11-hydroxy-∆9-tetrahydrocannabinol (11-OH-THC) และ 11-nor-9-carboxy- tetrahydrocannabinol (THC-COOH) ในพลาสมาของผู้ป่วยมะเร็งที่เข้าร่วมโครงการวิจัยเพื่อศึกษาประสิทธิผลของผลิตภัณฑ์กัญชาทางการแพทย์ โดยการพัฒนาเทคนิคดังกล่าวคํานึงถึงความรวดเร็ว ถูกต้อง และแม่นยําของขั้นตอนการเตรียมตัวอย่างและตรวจวิเคราะห์ มีการตรวจสอบความใช้ได้ของวิธีเพื่อนํามาเป็นมาตรฐานการปฏิบัติงาน จากการศึกษาสารทั้ง 4 ชนิด พบว่าช่วงการใช้งานอยู่ระหว่าง 10–100 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (r) มากกว่า 0.995 ขีดจํากัดการตรวจพบ (LOD) และค่าความเข้มข้นต่ําสุดของการตรวจวัดปริมาณ (LLOQ) เท่ากับ 5 และ 10 นาโนกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลําดับ ความเที่ยงในการวิเคราะห์แสดงโดยใช้สถิติสัมประสิทธิ์ความแปรปรวน (%CV) มีค่าอยู่ในช่วง 1.3–11.6 ความแม่นแสดงโดยร้อยละความแตกต่างสัมพัทธ์ (%RD) ซึ่งมีค่าอยู่ในช่วง 0.1–16.7 เทคนิคนี้ใช้ตัวอย่างปริมาณน้อยมาก เหมาะสมกับงานวิจัยที่เก็บตัวอย่างพลาสมาจากผู้ป่วยซึ่งเก็บได้ปริมาณน้อย วิธีที่ถูกพัฒนาขึ้นนี้ถูกนํามาใช้ตรวจหาปริมาณสารแคนนาบินอยด์และเมแทบอไลต์ในพลาสมาผู้ป่วย จํานวน 18 ราย 54 ตัวอย่าง และได้รับรองความสามารถของห้องปฏิบัติการที่น่าเชื่อถือตามมาตรฐานสากล ISO/IEC 17025:2017
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คําแนะนําการใช้กัญชาทางการแพทย์ Guideline on Cannabis for Medical Use. พิมพ์ครั้งที่ 6. นนทบุรี: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
คณะอนุกรรมการพิจารณาข้อมูลเกี่ยวกับการใช้กัญชาทางการแพทย์. คําแนะนําสําหรับแพทย์: การใช้กัญชาทางการแพทย์. นนทบุรี: แพทยสภา; 2562.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. คําแนะนําการใช้กัญชาทางการแพทย์แผนไทย. นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2562.
Mucke M, Weier M, Carter C, Copeland J, Degenhardt L, Cuhls H, et al. Systematic review and meta-analysis of cannabinoids in palliative medicine. J Cachexia Sarcopenia Muscle 2018; 9: 220–34.
วันทนา เหรียญมงคล และ ฉวีวรรณ รัตนจามิตร. กัญชา (Cannabis). ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2562.
บังอร ศรีพานิชกุลชัย. การใช้กัญชาเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์. ว เภสัชศาสตร์อีสาน 2562; 15(4): 1–26.
Widman M, Agurell S, Ehrnebo M, Jones G. Binding of (+) and (-)-∆1-tetrahydrocannabinols and (-)-7-hydroxy-∆1-tetrahydrocannabinol to blood cell and plasma proteins in man. J Pharm Pharmacol 1974; 26(11): 914–6.
Hayley AC, Downey LA, Hansen G, Dowell A, Savins D, Buchta R, et al. Detection of delta-9-tetrahydrocannabinol (THC) in oral fluid, blood and urine following oral consumption of low-content THC hemp oil. Forensic Sci Int 2018; 284: 101–6.
Sharma P, Murthy P, Bharath MMS. Chemistry, metabolism, and toxicology of cannabis: clinical implications. Iran J Psychiatry 2012; 7(4): 149–56.
MacCallum CA, Russo EB. Practical considerations in medical cannabis administration and dosing. Eur J Intern Med 2018; 49: 12–9.
Palazzoli F, Citti C, Licata M, Vilella A, Manca L, Zoli M, et al. Development of a simple and sensitive liquid chromatography triple quadrupole mass spectrometry (LC-MS/MS) method for the determination of cannabidiol (CBD), ∆9-tetrahydrocannabinol (THC) and its metabolites in rat whole blood after oral administration of a single high dose of CBD. J Pharm Biomed Anal 2018; 150: 25–32.
Scheunemann A, Elsner K, Germerott T, Hess C, Rohrich J. Simultaneous quantification of 18 different phytocannabinoids in serum using a highly sensitive liquid chromatographytandem mass spectrometry (LC-MS/MS) method. J Chromatogr B 2021; 1173: 122685. (10 pages).
Jamwal R, Topletz AR, Ramratnam B, Akhlaghi F. Ultra-high performance liquid chromatography tandem mass-spectrometry for simple and simultaneous quantification of cannabinoids. J Chromatogr B Analyt Technol Biomed Life Sci 2017; 1048: 10–8.
Patton AL, Jones JO, Nord A, Eversole DW, Feazell EE, Mauldin K, et al. Multi-laboratory validation of a ∆9-tetrahydrocannabinol LC- MS/MS test kit designed for quantifying THC and marijuana metabolites in blood. Forensic Sci Criminol 2018; 3(1): 1–8.
Meneses V, Mata D. Cannabinoid stability in antemortem and postmortem blood. J Anal Toxicol 2020; 44: 126–32.
Grauwiler SB, Scholer A, Drewe J. Development of a LC/MS/MS method for the analysis of cannabinoids in human EDTA-plasma and urine after small doses of Cannabis sativa extracts. J Chromatogr B 2007; 850: 515–22.
Pichini S, Mannocchi G, Gottardi M, Perez-Acevedo AP, Poyatos L, Papaseit E, et al. Fast and sensitive UHPLC-MS/MS analysis of cannabinoids and their acid precursors in pharmaceutical preparations of medical cannabis and their metabolites in conventional and non-conventional biological matrices of treated individual. Talanta 2020; 209: 120537. (9 pages).
Mohamed MK, Takyi-Williams J, Baudot B, Grobler A. Development and validation of a LC-HRMS method for the quantification of cannabinoids and their metabolites in human plasma. Eur J Pharm Sci 2021; 159: 105705. (8 pages).
Polson C, Sarkar P, Incledon B, Raguvaran V, Grant R. Optimization of protein precipitation based upon effectiveness of protein removal and ionization effect in liquid chromatographytandem mass spectrometry. J Chromatogr B 2003; 785: 263–75.
Peters FT, Wissenbach DK, Busardo FP, Marchei E, Pichini S. Method development in forensic toxicology. Curr Pharm Des 2017; 23: 1–13.
Briscoe CJ, Stiles MR, Hage DS. System suitability in bioanalytical LC/MS/MS. J Pharm Biomed Anal 2007; 44: 484–91.
Dong M, Paul R, Gershanov L. Getting the peaks perfect: system suitability for HPLC. Today’s Chemist at Work 2001; 10(9): 38–42.
Broadhurst D, Goodacre R, Reinke SN, Kuligowski J, Wilson ID, Lewis MR, et al. Guideline and considerations for the use of system suitability and quality control samples in mass spectrometry assays applied in untargeted clinical metabolomics studies. Metabolomics 2018; 14: 72. (17 pages).
Hsu HC, Chien CS. Validation of analytical methods: a simple model for HPLC assay methods. J Food Drug Anal 1994; 2(3): 161–76.
U.S. Department of Health and Human Services, Food and Drug Administration. Bioanalytical method validation guidance for industry. Maryland: Biopharmaceutics; 2018.
European Medicines Agency. Guideline on bioanalytical method validation. London: Science Medicines Health; 2011.
EURACHEM/CITAC Guide CG4. Quantifying uncertainty in analytical measurement. 3rd ed. Austria: EURACHEM; 2000.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
