การประเมินมาตรการด้านสุขาภิบาลอาหารในร้านอาหารสวัสดิการกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ จากดัชนีการปนเปื้อนเชื้อโคลิฟอร์มแบคทีเรีย โดยใช้ชุดทดสอบ SI-2

บทคัดย่อ

         การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินการปนเปื้อนเชื้อโคลิฟอร์มแบคทีเรียในอาหารพร้อมบริโภค ภาชนะสัมผัสอาหาร และมือผู้สัมผัสอาหารของร้านสวัสดิการกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ภายใต้โครงการ “DMSc. Healthy Canteen” โดยใช้ชุดทดสอบ SI-2 และนําผลการประเมินไปกําหนดมาตรการปรับปรุงสุขาภิบาลอาหาร โดยการจัดฝึกอบรมให้ความรู้เรื่องการพัฒนาสุขลักษณะที่ดีและเรื่องสุขาภิบาลสําหรับผู้สัมผัสอาหาร การศึกษานี้มีการเก็บตัวอย่าง จํานวน 163 ตัวอย่าง ได้แก่ อาหารพร้อมบริโภค จํานวน 85 ตัวอย่าง ภาชนะสัมผัสอาหาร จํานวน 13 ตัวอย่าง และมือผู้สัมผัสอาหาร จํานวน 65 ตัวอย่าง ผลการตรวจปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 ครั้งที่ 1 พบการปนเปื้อนในอาหารพร้อมบริโภคร้อยละ 77.78 ภาชนะสัมผัสอาหารร้อยละ 60.00 และมือผู้สัมผัสอาหารร้อยละ 36.00 ในการตรวจครั้งที่ 2 พบการปนเปื้อนลดลง โดยอาหารพร้อมบริโภคลดเหลือร้อยละ 25.93 ภาชนะสัมผัสอาหารไม่พบการปนเปื้อน และมือผู้สัมผัสอาหารพบร้อยละ 44.44 สำหรับปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 การปนเปื้อนลดลงเมื่อเปรียบเทียบผลการตรวจอาหารพร้อมบริโภคระหว่างปี พ.ศ. 2567 ครั้งที่ 1 กับ ปี พ.ศ. 2568 คิดเป็นการลดลงร้อยละ 68.10 และมีนัยสําคัญทางสถิติสูง (|Z| = 5.25 p < 0.00001) ส่วนการปนเปื้อนในภาชนะสัมผัสอาหารและมือผู้สัมผัสอาหารลดลงรวมเหลือร้อยละ 34.45 และมีนัยสําคัญทางสถิติ (|Z| = 3.41, p < 0.01) ค่า |Z| > 1.96 แสดงว่าผลการตรวจทั้ง 2 ครั้ง มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่ามาตรการด้านสุขาภิบาลอาหารและการเสริมสร้างความตระหนักมีประสิทธิภาพในการลดการปนเปื้อนเชื้อโคลิฟอร์มอย่างมีนัยสําคัญ และสนับสนุนการพัฒนาโรงอาหารปลอดภัยอย่างยั่งยืนในประเทศ