การควบคุมคุณภาพระบบสร้างภาพดิจิทัลด้วย นวัตกรรมหุ่นจำลองทางการแพทย์ควบคุมคุณภาพ เครื่องสร้างภาพระบบดิจิทัล สำหรับโรงพยาบาลชุมชน: โรงพยาบาลบ้านแท่น จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

         การควบคุมคุณภาพเครื่องเอกซเรย์วินิจฉัยทั่วไปในโรงพยาบาลชุมชน มักประสบข้อจํากัดด้านงบประมาณในการจัดหาหุ่นจําลองทางการแพทย์มาตรฐาน (Phantom) ส่งผลให้การเฝ้าระวังคุณภาพและความปลอดภัยทางรังสีดําเนินการได้ไม่ต่อเนื่อง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพ นวัตกรรมหุ่นจําลองทางการแพทย์สําหรับการควบคุมคุณภาพเครื่องสร้างภาพระบบดิจิทัลในบริบทของโรงพยาบาลชุมชน โดยดําเนินการศึกษา ณ โรงพยาบาลบ้านแท่น จังหวัดชัยภูมิ อุปกรณ์นวัตกรรมดังกล่าวผลิตจากแผ่นอะคริลิกร่วมกับการตัดด้วยเลเซอร์ (Laser Cutting) ภายในประกอบด้วยส่วนทดสอบสําคัญ ได้แก่ การตรวจสอบความถูกต้องทางเรขาคณิต ความสามารถในการแยกวัตถุที่มีความต่างระดับต่ำ (Low-contrast resolution) ความสม่ำเสมอของสัญญาณภาพ (Image uniformity) และช่วงการรับแสง (Dynamic range) การประเมินประสิทธิภาพทางเทคนิคดําเนินการโดยเปรียบเทียบกับหุ่นจําลองมาตรฐาน RaySafe รุ่น Pro-Digi วิเคราะห์ผลด้วยโปรแกรม ImageJ และประเมินความพึงพอใจของผู้เชี่ยวชาญและผู้ใช้งานจริง ผลการศึกษาพบว่านวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพผ่านเกณฑ์มาตรฐานกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์และมาตรฐานการควบคุมคุณภาพระบบสร้างภาพดิจิทัล (Quality Standards for Digital Radiography; QSDR) โดยค่าความคลาดเคลื่อนของความสม่ำเสมอของสัญญาณภาพ (% U_error) เท่ากับร้อยละ 1.49 ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน (< 10%) และมีความสอดคล้องกับอุปกรณ์มาตรฐานนอกจากนี้อุปกรณ์ที่พัฒนาขึ้นยังมี ต้นทุนการผลิตน้อยกว่าอุปกรณ์ที่จําหน่ายในเชิงพาณิชย์ ผู้ใช้งานมีความพึงพอใจต่อการใช้งานในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.63) สรุปได้ว่านวัตกรรมหุ่นจําลองทางการแพทย์ที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพ เชื่อถือได้ และเหมาะสมสําหรับโรงพยาบาลชุมชนในการใช้ตรวจสอบคุณภาพเครื่องเอกซเรย์ด้วยตนเอง เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยทางรังสีและสนับสนุนการควบคุมคุณภาพเครื่องมือทางรังสีวิทยาอย่างยั่งยืน