การพัฒนาและประเมินผลระบบการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการโดยใช้หลัก Rational Laboratory Use และการมีส่วนร่วมของบุคลากรโรงพยาบาลหนองมะโมง
คำสำคัญ:
การตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างสมเหตุผล, ระบบสนับสนุนการตัดสินใจทางคลินิก, เทคโนโลยีดิจิทัล, การมีส่วนร่วมของบุคลากรบทคัดย่อ
การส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการที่ไม่เหมาะสมทั้งในรูปแบบการใช้เกินความจําเป็นหรือการใช้น้อยเกินไปเมื่อเปรียบเทียบกับข้อบ่งชี้ทางคลินิก เป็นปัญหาสําคัญที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพการดูแลผู้ป่วย ค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุข และภาระงานของบุคลากรทางการแพทย์ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลระบบการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างสมเหตุผล โดยประยุกต์หลัก rational laboratory use (RLU) ร่วมกับการมีส่วนร่วมของบุคลากรและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล โดยมีคําถามวิจัยว่าระบบดังกล่าวสามารถลดการส่งตรวจที่ไม่เหมาะสม และสนับสนุนความต่อเนื่องในการดูแลผู้ป่วยได้หรือไม่ การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมตามวงจร PAOR ได้แก่ การวางแผน (plan) การดําเนินการ (action) การสังเกตและเก็บข้อมูล (observation) และการสะท้อนผลเพื่อปรับปรุง (reflection) จํานวน 2 วงรอบ โดยเปรียบเทียบข้อมูลก่อนและหลังการดําเนินระบบ RLU ช่วงละ 12 เดือน ร่วมกับการประเมินคุณภาพการดูแลผู้ป่วยเบาหวานและการยอมรับการใช้งานระบบของบุคลากร ผลการศึกษาพบว่าการส่งตรวจ blood urea nitrogen (BUN), activated partial thromboplastin time (APTT) และ free triiodothyronine (FT3) ลดลงอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p < 0.05) ขณะเดียวกันพบว่าการตรวจ hemoglobin A1c (HbA1c) อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และการติดตามผู้ป่วยที่มีค่า HbA1c ≥ 7.0% มีความครอบคลุมและต่อเนื่องมากขึ้นภายหลังการดําเนินระบบ นอกจากนี้บุคลากรผู้ใช้งานมีระดับการยอมรับระบบอยู่ในระดับดี ถึง ดีมาก โดยเฉพาะด้านความสอดคล้องกับกระบวนการทํางานและความยั่งยืนของระบบ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าระบบสามารถช่วยปรับปรุงความเหมาะสมของการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการและสนับสนุนการติดตามผู้ป่วยในบริบทโรงพยาบาลชุมชนได้
เอกสารอ้างอิง
Müskens JLJM, Kool RB, van Dulmen SA, Westert GP. Overuse of diagnostic testing in healthcare: a systematic review. BMJ Qual Saf 2022; 31(1): 54-63.
Kroner GM, Richman S, Fletcher A, Dickerson J, Jackson BR. Current state of laboratory test utilization practices in the clinical laboratory. Acad Pathol 2022; 9(1): 100039. (4 pages).
Cadamuro J, Gaksch M, Wiedemann H, Lippi G, von Meyer A, Pertersmann A, et al. Are laboratory tests always needed? Frequency and causes of laboratory overuse in a hospital setting. Clin Biochem 2018; 54: 85-91.
Alshekhabobakr HM, AlSaqatri SO, Rizk NM. Laboratory test utilization practices in Hamad Medical Corporation; role of laboratory supervisors and clinicians in improper test utilization; a descriptive pilot study. J Multidiscip Healthc 2022; 15: 413-29.
Zayed AM, Delvaux N. Analyzing laboratory test utilization trends in Belgian primary care: a decade of insights with international perspectives. BMC Prim Care 2024; 25: 270. (9 pages).
World Health Organization. The selection and use of essential in vitro diagnostics: report of the fourth meeting of the WHO Strategic Advisory Group of Experts on In Vitro Diagnostics, 2022 (including the fourth WHO model list of essential in vitro diagnostics). Geneva: World Health Organization; 2023.
Gill J, Barakauskas VE, Thomas D, Rodriguez-Capote K, Higgins T, Zhang D, et al. Evaluation of thyroid test utilization through analysis of population-level data. Clin Chem Lab Med 2017; 55(12): 1898–1906.
Capoor MN, Stonemetz JL, Baird JC, Ahmed FS, Awan A, Birkenmaier C, et al. Prothrombin time and activated partial thromboplastin time testing: a comparative effectiveness study in a million-patient sample. PLoS One 2015; 10(8): e0133317. (13 pages).
Mathura P, Boettger C, Hagtvedt R, Sweeney C, Williams S, Suranyi Y, et al. Reduction of urea test ordering in the emergency department: multicomponent intervention including education, electronic ordering, and data feedback. CJEM 2022; 24(6): 636–40.
Adaji A, Schattner P, Jones KM, Beovich B, Piterman L. Care planning and adherence to diabetes process guidelines: Medicare data analysis. Aust Health Rev 2013; 37(1): 83–7.
Renard LM, Bocquet V, Vidal-Trecan G, Lair ML, Blum-Boisgard C. Adherence to international follow-up guidelines in type 2 diabetes: a longitudinal cohort study in Luxembourg. PLoS One 2013; 8(11): e80162. (9 pages).
Mikhaeil M, Day AG, Ilan R. Non-essential blood tests in the intensive care unit: a prospective observational study. Can J Anaesth 2017; 64(3): 290-5.
Zhi M, Ding EL, Theisen-Toupal J, Whelan J, Arnaout R. The landscape of inappropriate laboratory testing: a 15-year meta-analysis. PLoS One 2013; 8(11): e78962. (8 pages).
O'Sullivan JW, Stevens S, Hobbs FDR, Salisbury C, Little P, Goldacre B, et al. Temporal trends in use of tests in UK primary care, 2000-15: retrospective analysis of 250 million tests. BMJ 2018; 363: k4666. (8 pages).
Aldiba MA, Jamali EM, Dighriri A, Abdulhaq AM, Ali MR, Otaif AM, et al. Rationalisation of laboratory tests ordering and consumption at Armed Forces Hospital, Jazan. BMJ Open Qual 2023; 12(2): e002114. (7 pages).
Devis L, Catry E, Honore PM, Mansour A, Lippi G, Mullier F, et al. Interventions to improve appropriateness of laboratory testing in the intensive care unit: a narrative review. Ann Intensive Care 2024; 14(1): 9. (32 pages).
Kanwar G, Rathore S, Khandelwal A, Khandelwal D, Khandelwal A, Meena R, et al. A study of rational use of investigations in a tertiary hospital. Asian J Med Sci 2022; 13(10): 121-5.
Shirazi M, Masoudian Y, Feizabad E, Golshahi F, Ghaemi M. Creating a novel strategy to reduce unnecessary laboratory testing based on healthcare cost analysis in high-risk pregnancies and delivery ward. J Clin Lab Anal 2021; 35(5): e23759. (4 pages).
Greenhalgh T, Wherton J, Papoutsi C, Lynch J, Hughes G, A’Court C, et al. Beyond adoption: a new framework for theorizing and evaluating nonadoption, abandonment, and challenges to the scale-up, spread, and sustainability of health and care technologies. J Med Internet Res 2017; 19(11): e367. (21 pages).
World Health Organization. Global strategy on digital health 2020-2025. Geneva: WHO; 2021.
Arnaudeau S, Nickum M, Fouquereau E, Chevalier S, Gillet N, Mokounkolo R, et al. The participatory approach in healthcare establishments as a specific French organizational model at hospital department level to prevent burnout among caregivers: what are the perceptions of its implementation and its potential contributions by these caregivers?. Int J Environ Res Public Health 2024; 21(7): 882. (16 pages).
Seward N, Hanlon C, Hinrichs-Kraples S, Lund C, Murdoch J, Taylor Salisbury T, et al. A guide to systems-level, participatory, theory-informed implementation research in global health. BMJ Glob Health 2021; 6(12): e005365. (16 pages).
Verweij L, Metsemakers SJJPM, Ector GICG, Rademaker P, Bekker CL, van Vlijmen B, et al. Improvement, implementation, and evaluation of the CMyLife digital care platform: participatory action research approach. J Med Internet Res 2023; 25: e45259. (14 pages).
Kemmis S, McTaggart R, editors. The action research planner. 3rd ed. Victoria: Deakin University Press; 1988.
Vaughn LM, Jacquez F. Participatory research methods-choice points in the research process. J Particip Res Methods 2020; 1(1): 1-14.
Cornish F, Breton N, Moreno-Tabarez U, Delgado J, Rua M, de-Graft Aikins A, et al. Participatory action research. Nat Rev Methods Primers 2023; 3: 34. (14 pages).
ชูศักดิ์ เอกเพชร. การวิจัยปฏิบัติการ (Action Research). สุราษฎร์ธานี: คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี; 2561.
Best JW, Kahn JV. Research in education. 10th ed. Boston: Pearson Allyn and Bacon; 2006.
Rabbani N, Ma SP, Li RC, Winget M, Weber S, Boosi S, et al. Targeting repetitive laboratory testing with electronic health records-embedded predictive decision support: a pre-implementation study Clin Biochem 2023; 113: 70-7.
Prokop LJ, Srinivasan V, Koepplinger ME, Groth SL, Cossack RL, et al. The effect of computerized clinical decision support systems on laboratory test ordering: a systematic review. Arch Pathol Lab Med 2017; 141(3): 367-75.
Yeshoua B, Bowman C, Dullea J, Ditkowsky J, Shyu M, Lam H, et al. Interventions to reduce repetitive ordering of low-value inpatient laboratory tests: a systematic review. BMJ Open Qual 2023; 12(1): e002128. (7 pages).
Glauser E. Implementing an evidence-based protocol to reduce inappropriate laboratory test ordering. J Nurse Pract 2022; 18(10): 1078-80.
Gerwer JE, Bacani G, Juang PS, Kulasa K. Electronic health record-based decision-making support in inpatient diabetes management. Curr Diab Rep 2022; 22(9): 433–40.
O’Connor PJ, Sperl-Hillen JM, Rush WA, Johnson PE, Amundson GH, Asche SE. Impact of electronic health record clinical decision support on diabetes care: a randomized trial. Ann Fam Med. 2011;9(1):12-21.
Chen W, Howard K, Gorham G, O'Bryan CM, Coffey P, Balasubramanya B, et al. Design, effectiveness, and economic outcomes of contemporary chronic disease clinical decision support systems: a systematic review and meta-analysis. J Am Med Inform Assoc 2022; 29(10): 1757-72.
Sly B, Russell AW, Sullivan C. Digital interventions to improve safety and quality of inpatient diabetes management: a systematic review. Int J Med Inform 2022; 157: 104596.
Huang S, Liang Y, Li J, Li X. Applications of clinical decision support systems in diabetes care: scoping review. J Med Internet Res 2023; 25: e51024. (23 pages).
Carayon P, Wooldridge A, Hoonakker P, Hundt AS, Kelly MM. SEIPS 3.0: human-centered design of the patient journey for patient safety. Appl Ergon 2020; 84: 103033. (23 pages).
Peters S, Guccione L, Francis J, Best S, Tavender E, Curran J, et al. Evaluation of research co-design in health: a systematic overview of reviews and development of a framework. Implement Sci 2024; 19(1): 63. (16 pages).
Bayor AA, Li J, Yang IA, Varnfield M. Designing clinical decision support systems (CDSS)—a user-centered lens of the design characteristics, challenges, and implications: systematic review. J Med Internet Res 2025; 27: e63733. (19 pages).
Sutton RT, Pincock D, Baumgart DC, Sadowski DC, Fedorak RN, Kroeker KI. An overview of clinical decision support systems: benefits, risks, and strategies for success. NPJ Digit Med 2020; 3: 17. (10 pages).
Olakotan OO, Mohd Yusof M. The appropriateness of clinical decision support systems alerts in supporting clinical workflows: a systematic review. Health Informatics J 2021; 27(2): 14604582211007536. (22 pages).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
