ความสัมพันธ์ของการติดเชื้อ Human Papilloma Virus จีโนไทป์เสี่ยงสูงชนิด Non-16/18 กับรูปแบบความผิดปกติทางเซลล์วิทยา ในอําเภอพรหมพิราม วังทอง และนครไทย จังหวัดพิษณุโลก ปี พ.ศ. 2567
คำสำคัญ:
มะเร็งปากมดลูก, เชื้อเอชพีวี, จีโนไทป์, การตรวจเซลล์วิทยา, HPV DNA testบทคัดย่อ
โรคมะเร็งปากมดลูกเป็นปัญหาสาธารณสุขสําคัญในสตรีไทย การติดเชื้อไวรัสเอชพีวี (HPV) สายพันธุ์เสี่ยงสูงเป็นสาเหตุหลัก การศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลังมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการกระจายจีโนไทป์เชื้อ HPV ชนิดเสี่ยงสูง non-16/18 กับความผิดปกติทางเซลล์วิทยา โดยรวบรวมข้อมูลสตรีไทยอายุ 30–60 ปี จํานวน 5,680 ราย ที่รับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกวิธี HPV DNA test และ liquid-based cytology (LBC) ในอําเภอพรหมพิราม วังทอง และนครไทย จังหวัดพิษณุโลก ปี พ.ศ. 2567 ผลการศึกษาพบความชุกติดเชื้อ HPV ร้อยละ 11.1 (628 ราย) แบ่งเป็นกลุ่ม HPV 16/18 ร้อยละ 22.1 (139 ราย) และกลุ่ม HPV non-16/18 ร้อยละ 77.9 (489 ราย) โดยในกลุ่ม HPV non-16/18 ที่ได้รับการตรวจเซลล์วิทยาต่อ จํานวน 226 ราย พบว่า HPV genotype 51 มีความชุกสูงสุด ร้อยละ 14.2 รองลงมา HPV 52 และ 68 ร้อยละ 12.4 และพบการติดเชื้อแบบหลายจีโนไทป์ ร้อยละ 13.7 นอกจากนี้พบความผิดปกติทางเซลล์วิทยาตั้งแต่ระดับ ASC-US (Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance) ขึ้นไป ร้อยละ 19.0 (43 ราย) แม้กลุ่มที่ติดเชื้อหลายจีโนไทป์จะมีแนวโน้มพบความผิดปกติทางเซลล์วิทยาสูงกว่าการติดเชื้อแบบเดี่ยว แต่ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติระหว่างการติดเชื้อ HPV non-16/18 กับความผิดปกติทางเซลล์วิทยาของปากมดลูก (p > 0.05) ผลการศึกษานี้เน้นย้ำถึงความสําคัญของการเฝ้าระวังการติดเชื้อกลุ่ม HPV non-16/18 โดยเฉพาะการติดเชื้อร่วมหลายจีโนไทป์ ซึ่งข้อมูลการกระจายจีโนไทป์ในพื้นที่จะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนฉีดวัคซีนและเพิ่มประสิทธิภาพการป้องกันมะเร็งปากมดลูกในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
ICO/IARC Information Centre on HPV and Cancer. Thailand: Human papillomavirus and related cancers, fact sheet. [online]. 2023; [cited 2025 Aug 13]. [2 screens]. Available from: URL: https://hpvcentre.net/statistics/reports/THA_FS.pdf.
Centers for Disease Control and Prevention. Chapter 5: Human papillomavirus. [online]. 2024; [cited 2025 Aug 13]. Available from: URL: https://www.cdc.gov/surv-manual/php/table-of-contents/chapter-5-humanpapillomavirus.html.
World Health Organization. Human paillomavirus and cancer. [online]. 2024; [cited 2025 Aug 13]. Available from: URL: https://www.who.int/news-room/factsheets/detail/human-papilloma-virus-andcancer.
National Cancer Institute. HPV and cancer. [online]. 2025; [cited 2025 Aug 13]. Available from: URL: https://www.cancer.gov/aboutcancer/causes-prevention/risk/infectiousagents/hpv-and-cancer.
American Cancer Society. Types of HPV. [online]. 2024; [cited 2025 Aug 13]. Available from: URL: https://www.cancer.org/cancer/risk-prevention/hpv/types-of-hpv.html.
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. กรมวิทย์ฯ ร่วมเครือข่ายตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี HPV DNA Test ตั้งเป้าตรวจหญิงไทย 30-60 ปี 1 ล้านคน ภายในปี 67 เริ่ม ธ.ค. นี้ ทั่วประเทศ. [ออนไลน์]. 2567; [สืบค้น 25 ส.ค. 2568]. เข้าถึงได้ที่: URL: https://www.dmsc.moph.go.th/th/detailAll/256/nw/25.
World Health Organization. WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention. 2nd ed. [online]. 2021; [cited 2025 Aug 13]. Available from: URL: https://www.who.int/publications/i/item/9789240030824.
Guangzhou Biotron Technology Co., Ltd. Human papillomavirus (HPV) 15 genotype detection kit (fluorescence PCR melting curve method): instruction manual. Guangzhou: Guang-zhou Biotron Technology Co., Ltd.; 2021.
Z-Medic. Biotron HPV 15 genotypes. [online]. [cited 2025 Aug 13]. Available from: URL: https://z-medic.com/product/humanpapillomavirus-hpv-15-genotype-detectionkit-fluorescence-pcr-melting-curve-method.
Garg P, Gupta K, Mohan A, Kumar R, Varshney A. Spectrum of Pap smear cytology according to The Bethesda System 2014. IP J Diagn Pathol Oncol. [online] 2023. [cited 2025 Aug 13]; 8(3): [7 screens]. Available from: URL: https://jdpo.org/archive/volume/8/issue/3/article/2838/pdf.
ปิยวัฒน์ เลาวหุตานนท์, อาคม ชัยวีระวัฒนะ, วีรวุฒิ อิ่มสําราญ, บรรณาธิการ. แนวทางการตรวจคัดกรองวินิจฉัยและรักษาโรคมะเร็งปากมดลูก. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2561.
สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดพิษณุโลก กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจําปี 2566. [ออนไลน์]. 2566; [สืบค้น 13 ส.ค. 2568]; [433 หน้า]. เข้าถึงได้ที่: URL: https://cloud.plkhealth.go.th/index.php/s/9r9ycAWoN2D638s.
Zhang R, Xu W, Yang S, Hu D, Bai L, Xiang RM, et al. Prevalence of high-risk human papillomavirus infection, associated risk factors, and relationship with cervical precancerous lesions in perimenopausal and older women in an area with high cervical cancer incidence in china. Cureus 2024; 16(4): e58081. (33 pages).
Kantathavorn N, Mahidol C, Sritana N, Sricharunrat T, Phoolcharoen N, Auewarakul C, et al. Genotypic distribution of human papillomavirus (HPV) and cervical cytology findings in 5906 Thai women undergoing cervical cancer screening programs. Infect Agent Cancer 2015; 10: 7. (9 pages.)
ศิริญญา เพชรพิชัย, ณัฐพร คล้ายคลึง, อมรรัตน์ โพธิ์ตา, อนุกูล บุญคง, ปาริชาติ กัญญาบุญ. ความชุกของการติดเชื้อ Human papillomavirus สายพันธุ์เสี่ยงสูงของสตรีไทยในพื้นที่จังหวัดพิจิตร อุทัยธานี ชัยนาท และกําแพงเพชร. ว กรมวิทย พ 2564; 63(4): 766–81.
เทียนแสง พันธ์ศรี, กฤติกา บุญมาก, จรัญญา งามขํา. การศึกษาย้อนหลังการติดเชื้อไวรัสฮิวแมนแพพพิวโลมาในประเทศไทย: การทบทวนอย่างเป็นระบบ. ว โรคมะเร็ง 2565; 42(1): 10–29.
Trottier H, Mahmud S, Costa MC, Sobrinho JP, Duarte-Franco E, Rohan TE, et al. Human papillomavirus infections with multiple types and risk of cervical neoplasia. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2006; 15(7): 1274–80.
Chaturvedi AK, Katki HA, Hildesheim A, Rodríguez AC, Quint W, Schiffman M, et al. Human papillomavirus infection with multiple types: pattern of coinfection and risk of cervical disease. J Infect Dis 2011; 203(7): 910–20.
Perkins RB, Guido RS, Castle PE, Chelmow D, Einstein MH, Garcia F, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for abnormal cervical cancer screening tests and cancer precursors. J Low Genit Tract Dis 2020; 24(2): 102–31.
World Health Organization. Human papillomavirus vaccines: WHO position paper, May 2017. Wkly Epidemiol Rec 2017; 92(19): 241–68.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
