การสํารวจติดตามและประเมินความเสี่ยงการได้รับสารเคมีป้องกันกําจัดศัตรูพืชตกค้างในผลไม้เศรษฐกิจ ของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2568

บทคัดย่อ

         สํานักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร ร่วมกับศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ 4 แห่ง ได้ดําเนินโครงการสํารวจสารเคมีป้องกันกําจัดศัตรูพืชตกค้าง จํานวน 250 ชนิด และสาร ethephon ในผลไม้เศรษฐกิจของประเทศไทย 4 ชนิด ได้แก่ ทุเรียน มะม่วง กล้วย และสับปะรด ในปี พ.ศ. 2568 โดยเก็บตัวอย่างจากแหล่งจําหน่ายใน 5 จังหวัด ซึ่งเป็นตัวแทนของทุกภูมิภาค ได้แก่ กรุงเทพมหานคร เชียงราย ชลบุรี นครราชสีมา และสงขลา จังหวัดละ 40 ตัวอย่าง รวม 200 ตัวอย่าง เพื่อทราบสถานการณ์การตกค้างและประเมินความเสี่ยงจากการได้รับสัมผัสสารเคมีป้องกันกําจัดศัตรูพืชของผู้บริโภค ตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างโดยห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2017 รายการวิเคราะห์สาร 250 ชนิด โดยใช้วิธีวิเคราะห์แบบ multi-residue method (QuEChERS) ร่วมกับเครื่อง GC-MS/MS, LC-MS/MS และ LC-QTOF/MS สําหรับสาร ethephon ทําการวิเคราะห์แบบสารเดี่ยว โดยตรวจวัดในรูปของเอทิลีนด้วยเครื่อง GC-MS ผลการวิเคราะห์พบสารพิษตกค้าง จํานวน 38 ชนิด ในช่วงความเข้มข้นตั้งแต่น้อยกว่า 0.01 ถึง 73.18 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ในตัวอย่างผลไม้ 4 ชนิด ชนิดละ 50 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 43.0 โดยพบตัวอย่างที่มีปริมาณสารตกค้างเกินเกณฑ์มาตรฐาน ร้อยละ 26.0 ผลการประเมินความเสี่ยงการได้รับสัมผัสสาร จํานวน 8 ชนิด ที่พบการตกค้างสูงสุด พบว่าการได้รับสารพิษของประชากรไทยไม่เกินค่า Acceptable Daily Intake (ADI) ตามที่องค์การอนามัยโลกกําหนด ซึ่งบ่งชี้ว่าประชากรไทยมีความปลอดภัยจากการได้รับสารพิษจากการบริโภคผลไม้เศรษฐกิจดังกล่าว อย่างไรก็ตามยังตรวจพบตัวอย่างที่มีปริมาณสารตกค้างเกินเกณฑ์มาตรฐานซึ่งจัดเป็นอาหารที่ไม่บริสุทธิ์ จึงควรดําเนินการสํารวจและเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งกําหนดมาตรการควบคุมการใช้สารเคมีอันตรายในภาคเกษตรกรรมอย่างเข้มงวดเพื่อป้องกันอันตรายต่อผู้บริโภค