การประเมินสภาพสุขาภิบาลและคุณภาพน้ำดื่มจากตู้น้ำดื่มอัตโนมัติในบริเวณเขตเทศบาล
คำสำคัญ:
การปนเปื้อน, คุณภาพน้ำดื่ม, ตู้น้ำดื่มอัตโนมัติ, สภาพสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมบทคัดย่อ
บทนำ: การบริโภคน้ำจากตู้น้ำดื่มอัตโนมัติของประชาชนในเขตเทศบาลเป็นช่องทางที่เข้าถึงได้ง่ายและมีความสะดวกต่อผู้บริโภค คุณภาพของน้ำจากตู้น้ำดื่มอัตโนมัติมีความสำคัญอย่างยิ่งเนื่องจากการมีสิ่งปนเปื้อนในน้ำรวมถึงสภาพสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมที่ตั้งของตู้น้ำดื่มอัตโนมัติที่ไม่ได้มาตรฐาน จะส่งผลต่อความสะอาดของน้ำและความปลอดภัยต่อสุขภาพของผู้บริโภคด้วย วัตถุประสงค์: 1.) เพื่อประเมินคุณภาพทางกายภาพ เคมี ชีวภาพของน้ำดื่มจากตู้น้ำดื่มอัตโนมัติ 2.) เพื่อประเมินสภาพสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมรอบ ที่ตั้งของตู้น้ำดื่มอัตโนมัติในพื้นที่เขตเทศบาล จำนวน 15 ตู้ วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงสำรวจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ และค่าเฉลี่ย ผลการศึกษา: เมื่อเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข พบว่าคุณภาพทางกายภาพของตัวอย่างน้ำดื่มมีลักษณะใส ไม่มีกลิ่น มีค่าความเป็นกรด-ด่าง อยู่ในช่วง 6.0 – 7.6 ซึ่งผ่านเกณฑ์มาตรฐาน จำนวน 10 ตู้ (ร้อยละ 66.7) ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน จำนวน 5 ตู้ (ร้อยละ 33.3) คุณภาพน้ำทางเคมี พบว่าตัวอย่างน้ำดื่มทั้งหมดผ่านเกณฑ์มาตรฐาน เมื่อวิเคราะห์คุณภาพน้ำทางชีวภาพ พบว่าตัวอย่างน้ำดื่มมีการปนเปื้อนเชื้อโคลิฟอร์มและฟีคัลโคลิฟอร์ม จำนวน 7 ตู้ และจำนวน 1 ตู้ (ร้อยละ 46.7 และ ร้อยละ 6.7) ตามลำดับ และไม่พบการปนเปื้อนของเชื้อเอสเชอริเชีย โคไล ผลการประเมินสภาพสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม พบว่าตู้น้ำดื่มทั้ง 15 ตู้ ไม่มีบันทึกข้อมูลการทำความสะอาดถังเก็บน้ำและไม่ติดใบอนุญาตประกอบกิจการสถานที่ตั้งของตู้น้ำดื่มอยู่ห่างจากบริเวณที่มีฝุ่นน้อยกว่า 10 เมตร จำนวน 13 ตู้ (ร้อยละ 86.7) บทสรุป: ข้อมูลจากการศึกษาวิจัยนี้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาสภาพสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมและคุณภาพน้ำจากตู้น้ำดื่มอัตโนมัติในพื้นที่เขตเทศบาล
Downloads
เอกสารอ้างอิง
ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. เป้าหมายที่ 6: สร้างหลักประกันเรื่องน้ำและการสุขาภิบาล ให้มีการจัดการอย่างยั่งยืนและมีสภาพพร้อมใช้สำหรับทุกคน. https://www.sdgmove.com/2016/10/06/goal-6-clean-water-and-sanitation. Accessed March 15, 2022.
สำนักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือมาตรฐานน้ำดื่มประเทศไทย. นนทบุรี: กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. http://bqsf.dmsc.moph.go.th/bqsfWeb/wp-content/uploads/2017/Publish/e-book/water_handbook.pdf. Accessed March 15, 2022.
ลีลานุช สุเทพารักษ์. การประเมินคุณภาพน้ำดื่มจากตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญ. วารสารสุขาภิบาลอาหารและน้ำ. 2558;6(3): 9-21.
น้ำทิพย์ มุมมาลา, ดนิตา ภาณุจรัส, สินีนาฏ กริชชาญชัย และณัฏฐิญา ค้าผล. การควบคุมกำกับตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติ. วารสารไทยไภษัชยนิพนธ์. 2564;16(1): 75-91.
สลักจิตร ชุติพงษ์วิเวท. การประเมินคุณภาพน้ำดื่มจากตู้น้ำหยอดเหรียญ. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2560;26(4): 667-679.
ภาควิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. โครงการสำรวจคุณภาพน้ำดื่มจาก ตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติในกรุงเทพมหานคร พ.ศ.2561. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล. https://infocenter.nationalhealth.or.th/Ebook/DrinkingWater/book.html. Accessed March 24, 2022.
สถิติสุขภาพคนไทย. อัตราป่วยจากโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันซึ่งจำแนกข้อมูลเป็นรายตำบลของอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก พบว่า ปี พ.ศ.2564. นนทบุรี: ฐานข้อมูลเฝ้าระวังโรคทางระบาดวิทยา กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. https://www.hiso.or.th/thaihealthstat/area/index.php?ma=4&pf=01261001&tp=202. Accessed April 10, 2025.
สุบัณฑิต นิ่มรัตน์, หทัยทิพย์ บรรเจิดจรัสเลิศ และวีรพงศ์ วุฒิพันธุ์. คุณภาพทางด้านความเป็นกรด-ด่าง และกลิ่น ของน้ำดื่มบรรจุขวดชนิดน้ำดื่มและน้ำแร่ที่ผลิตในสาธารณรัฐประชาชนจีน สาธารณรัฐเกาหลีและสาธารณรัฐฝรั่งเศส. วารสารวิจัย มข. (บศ.) 2559;16(4): 92-100.
ญาณสินี สุมา, กฤติกา ณ ลำปาง, ศิริวรรณ บุดดี, สุภาวิณี ศรีคำ และประดับดวง เกียรติศักดิ์ศิริ. การประเมินคุณภาพน้ำดื่มจากตู้กดน้ำดื่มประเภทต่างๆ ในสถาบันการศึกษา. สิ่งแวดล้อมไทย. 2567;28(2): 1-9.
ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง คำชี้แจงประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 362) พ.ศ. 2556 เรื่อง น้ำบริโภคจากตู้น้ำดื่มอัตโนมัติ. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. https://exfood.fda.moph.go.th/law/data/announ_fda/8_No56_362.pdf. Accessed April 9, 2022.
กองห้องปฏิบัติการสาธารณสุขกรมอนามัย. ชุดตรวจความกระด้างในน้ำ (อ 37). นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. https://phld.anamai.moph.go.th/th/rldc-faqs-2/195198. Accessed April 9, 2022.
กองห้องปฏิบัติการสาธารณสุขกรมอนามัย. ชุดทดสอบคลอรีนอิสระคงเหลือในน้ำดื่ม (อ 31). นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. https://phld.anamai.moph.go.th/th/rldc-faqs-2/195203. Accessed October 5, 2024.
Apha, AWWA, Wef. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater. 22nd ed. American Public Health Association; 2012.
นรา ระวาดชัย, และวรางคณา สังสิทธิสวัสดิ์. ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพนํ้าดื่มจากตู้หยอดเหรียญอัตโนมัติ. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา). 2555;17(3): 480-492.
เมทินี แสงเมือง, สายัณต์ แก้วบุญเรือง, บุญร่วม แก้วบุญเรือง และณิชกานต์ มีลุน. คุณภาพน้ำดื่มของโครงการน้ำดื่มประชารัฐในเขตเทศบาลนครขอนแก่น. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2563;3(1): 95-105.
สุธีรา ศรีสุข และภารดี พละไชย. คุณภาพทางจุลินทรีย์ของน้ำบริโภคจากตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติในเขตเทศบาลนครยะลา. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย. 2559;8(2):277-288.
สลักจิต ชุติพงษ์วิเวท. การประเมินคุณภาพน้ำดื่มจากตู้น้ำหยอดเหรียญ. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2560;26(4): 668-679.
มัทนา สมบัติวัฒนาเวศ และชิดชนก เรือนก้อน. สถานการณ์คุณภาพน้ำดื่มจากตู้หยอดเหรียญและระบบการบำรุงรักษาในพื้นที่อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2563;12(2): 389-398.
ธนพงศ์ ภูผาลี, สมศักดิ์ อาภาศรีทองสกุล, อรนุช วงศ์วัฒนาเสถียร และมาลี สุปันตี. คุณภาพและความปลอดภัยของน้ำดื่มจากตู้น้ำดื่มหยอดเหรียญอัตโนมัติในจังหวัดมหาสารคาม. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2561.10(2); 356-365.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ และคณาจารย์ท่านอื่น ในราชวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว