ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความคลาดเคลื่อนการสั่งใช้ยา งานห้องยาผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลชะอำ จังหวัดเพชรบุรี

รัชชนก  กิจไกรลาศ

ผู้แต่ง

รัชชนก กิจไกรลาศ โรงพยาบาลชะอำ

คำสำคัญ:

ความคลาดเคลื่อนการสั่งใช้ยา, ผู้ป่วยนอก

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: ความคลาดเคลื่อนการสั่งใช้ยาเป็นเหตุการณ์ที่สามารถป้องกันได้และเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความปลอดภัยของผู้ป่วย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาในงานห้องยาผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลชะอำ

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง เก็บข้อมูลใบสั่งยาที่มียาอย่างน้อย 1 รายการ ผู้ป่วยนอกจากฐานข้อมูลเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2566 ถึง 30 กันยายน พ.ศ. 2567 รวมทั้งสิ้น 118,666 ใบ วิเคราะห์ปัจจัยที่เกี่ยวข้องด้วยการวิเคราะห์แบบตัวแปรเดียว (univariate analysis) และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกแบบพหุคูณ (multiple logistic regression) รายงานผลเป็นค่า adjusted odds ratio (OR_Adj.) พร้อมช่วงความเชื่อมั่น ร้อยละ 95

ผลการศึกษา: พบความคลาดเคลื่อนการสั่งใช้ยา จำนวน 655 ใบ คิดเป็นอัตรา 5.5 ต่อ 1,000 ใบสั่งยา ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในการวิเคราะห์แบบพหุคูณ ได้แก่ อายุงานผู้สั่งใช้ยา (OR_Adj = 0.95) จำนวนรายการยาต่อใบสั่งยา (OR_Adj = 1.12); ช่วงเวลาของใบสั่งยา (OR_Adj. = 2.15); กลุ่มอายุผู้ป่วยบางกลุ่ม; ประวัติแพ้ยา (OR_Adj = 1.52); การไม่มีประวัติการใช้ยาในปัจจุบัน (OR_Adj = 7.55); และผู้ป่วยที่มีค่า eGFR ต่ำกว่า 60 มิลลิลิตร/นาที/1.73 ตารางเมตร ซึ่งมีความสัมพันธ์กับการเกิดความคลาดเคลื่อนลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (OR_Adj = 0.56)

สรุป: ความคลาดเคลื่อนการสั่งใช้ยามีความสัมพันธ์กับหลายปัจจัย ทั้งด้านผู้สั่ง ผู้ป่วย และระบบสารสนเทศ ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาระบบคอมพิวเตอร์และสารสนเทศที่สนับสนุนการตัดสินใจในการสั่งใช้ยา (clinical decision support system: CDSS) โดยอาศัยปัจจัยเสี่ยงที่พบจากการศึกษา อาจมีบทบาทสำคัญในการลดความเสี่ยงของความคลาดเคลื่อนการสั่งยา และส่งเสริมความปลอดภัยในการใช้ยาในระบบบริการสุขภาพ

เอกสารอ้างอิง

สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน). รายงาน 10 อันดับแรกของประเด็นความปลอดภัยของผู้ป่วยของประเทศไทย พ.ศ. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2567]; เข้าถึงได้จาก: URL: https://www.ha.or.th/TH/Posts/หนังสือการพัฒนาคุณภาพ/Details/682#.

สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย). กรอบงานพื้นฐานระบบยา. กรุงเทพมหานคร: สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล; 2563: 31–36.

สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย). มาตรฐานวิชาชีพเภสัชกรรมโรงพยาบาล พ.ศ. 2561–2565 [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2567]. เข้าถึงได้จาก: URL: http://www.pknhospital.com/2019/data/drug/drugsystem/drug1.pdf

สุภาพร สนองเดช. การศึกษาความคลาดเคลื่อนทางยาในงานบริการเภสัชกรรมผู้ป่วยนอก กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลเลย. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี. 2559;24(2):123–32.

ปรีชา เครือรัตน์. การพัฒนาระบบการป้องกันความคลาดเคลื่อนทางยาเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วยโรงพยาบาลบ้านนาสาร. วารสารวิชาการแพทย์ เขต 11. 2561;32:871–80.

รนกร ปริสุทธิวุฒิพร. ผลการปรับปรุงกระบวนการคัดกรองคำสั่งใช้ยาผู้ป่วยนอกกับความคลาดเคลื่อนทางยาโรงพยาบาลสุรินทร์. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2567;39(3):599–610.

ดวงกมล เอกสมทราเมษฐ์. การศึกษาผลของการพัฒนาระบบการรายงานความคลาดเคลื่อนจากการสั่งใช้ยาและกระบวนในห้องยา ผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลขอนแก่น. วารสารสำนักงานสาธารณสุข จังหวัดขอนแก่น. 2568;7(1):e271443.

Mahomedradja RF, Schinkel M, Sigaloff KCE, Reumerman MO, Otten RHJ, Tichelaar J, et al. Factors influencing in-hospital prescribing errors: a systematic review. Br J Clin Pharmacol. 2023;89(6):1724–35. doi: 10.1111/bcp.15694.

Rasool MF, Rehman AU, Imran I, Abbas S, Shah S, Abbas G, et al. Risk factors associated with medication errors among patients suffering from chronic disorders. Front Public Health. 2020;8:531038. doi: 10.3389/fpubh.2020.531038.

Yang JH, Liao YF, Lin WB, Wu W. Prescribing errors in electronic prescriptions for outpatients intercepted by pharmacists and the impact of prescribing workload on error rate in a Chinese tertiary-care women and children’s hospital. BMC Health Serv Res. 2019;19:1013–23.

ชูเกียรติ เพียรชนะ. ปัจจัยทำนายความคลาดเคลื่อนจากการสั่งใช้ยาผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. Thai Bull Pharm Sci. 2024;19(1):1–18.

ปิยรัตน์ วินิจกุลชัย, อภิรักษ์ ศรีภูธร, พิมผกา ธานินพงศ์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความคลาดเคลื่อนของการสั่งใช้ยาในผู้ป่วยนอกโรคไตเรื้อรังของโรงพยาบาลเชียงคำ จังหวัดพะเยา. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2566;15(4):1046–59.

ปิยรัตน์ วินิจกุลชัย, อภิรักษ์ ศรีภูธร, พิมผกา ธานินพงศ์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความคลาดเคลื่อนของการสั่งใช้ยาและปัญหาของการใช้ยาในผู้ป่วยนอกโรคหลอดเลือดสมอง โรงพยาบาลเชียงคำ จังหวัดพะเยา. วารสารเภสัชอีสาร. 2566;19(4):23–35.

สุภาพร สนองเดช. การศึกษาความคลาดเคลื่อนทางยาในงานบริการเภสัชกรรมผู้ป่วยนอก กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลเลย. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี. 2559;24(2):123–32.

จารุณี วงศ์วัฒนาเสถียร. การวิเคราะห์ความคลาดเคลื่อนทางยาและเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา จากโปรแกรมรายงานความเสี่ยงโรงพยาบาลบุรีรัมย์. วารสารเภสัชกรรมคลินิก. 2566;29(3):177–88.