ผลของการใช้โปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุต่อความรู้ และพฤติกรรมด้านการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้สูงอายุกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ในอำเภอน้ำขุ่น จังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
โปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพ, พฤติกรรมการดูแลตนเอง, โรคไม่ติดต่อเรื้อรังบทคัดย่อ
ปัจจุบันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญในผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน การส่งเสริมความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อช่วยลดความรุนแรงของโรคและป้องกันภาวะแทรกซ้อน การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการใช้โปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุต่อความรู้ด้านการดูแลสุขภาพตนเองในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง การวิจัยกึ่งทดลองนี้ ใช้รูปแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่าง คือผู้สูงอายุจำนวน 81 คน จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอนในตำบลไพบูลย์ อำเภอน้ำขุ่น จังหวัดอุบลราชธานี โดยสุ่มเลือกหมู่บ้านและคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง แบ่งเป็นผู้ป่วยโรคเบาหวาน 23 คน ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง 41 คน และผู้ป่วยโรคหลอดเลือดและหัวใจ 17 คน กลุ่มตัวอย่างได้รับโปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพเป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ประกอบด้วย การประเมินความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ดำเนินโปรแกรมให้ความรู้เกี่ยวกับโรค การดูแลตนเองเมื่อป่วย การป้องกันภาวะแทรกซ้อน และการเยี่ยมบ้านจำนวน 2 ครั้ง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความเที่ยง มีค่าความเที่ยง เท่ากับ 0.83 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติ Pair t-test เพื่อเปรียบเทียบผลก่อนและหลังการทดลอง ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยของความรู้เกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (ตามหลัก 3อ 2ส) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ ระดับ .05 (t73.8, df= 83, p<.001) และค่าเฉลี่ยของพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t15.2, df= 83, p< .001)
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2556). คู่มือประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป ในการปฏิบัติตามหลัก 3อ. 2ส. นนทบุรี: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
จุฑามาส ขุมทอง และ วิทยา จันตุ. (2561). ผลของโปรแกรมสุขศึกษาโดยประยุกต์ใช้แรงจูงใจเพื่อป้องกันโรค และแรงสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน จากโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในผู้สูงอายุที่เป็น โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ในเขตพื้นที่อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 39(1), 39-48.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.). (2564). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2563. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล
รุจิรางค์ วรรณ์ธนาทัศน์. (2560). ประสิทธิผลของโปรแกรมการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเครือข่ายในการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ และการรับรู้ความสามารถในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม 3อ 2สของผู้สูงอายุ จังหวัดนครปฐม. วารสารแพทย์เขต 4-5, 36(1), 2-12.
ศุภชาติ เขมวุฒิพงษ์ . (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่เจ็บป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในจังหวัดตรัง. วารสารศาสตร์สุขภาพและการศึกษา, 3(2), 79-95.
เอมอร ชัยประทีป. (2561) การศึกษาความรู้และพฤติกรรมเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชมรมผู้สูงอายุเทศบาลนครรังสิต จังหวัดปทุมธานี. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 5(2), 77-88.
อุไรวรรณ วรกุลรังสรรค์. (2559). ผลการใช้สารสนเทศทางสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง: กรณีศึกษาผู้ป่วยศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาลเมืองชุมพร อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร, วารสารวิจัยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ, 9(2), 53-69.
Anantanasuwong, D., Theerawanviwat, D., Siripanich, P. (2019). Panel Survey and Study on Health, Aging, and Retirement in Thailand. In: Gu, D., Dupre, M. (eds) Encyclopedia of Gerontology and Population Aging. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-69892-2_982-1
Ansari M.A., Abedi A.J., & Shah M.S. (2019). Risk Factors of Non-communicable Diseases and its Effective Surveillance with STEP wise Approach. Journal of comprehensive health 9(1), 46-47.
Blotenberg, B., Seeling, S., & Büscher, A. (2023). The health‐related quality of life of older people through preventive home visits: A quantitative longitudinal study. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 37(3), 698-709. https://doi: 10.1111/scs.13150
Bloom, B. S., Engelhart, M. D., Furst, E. J., Hill, W. H., & Krathwohl, D. R. (1956). Handbook I: cognitive domain. New York: David McKay, 483-498.
Carrick, R. M., Brinkley, T., Harvey, C., Johnson, A., Penney, T., Sauls, T. K., & Kearney, P. J. (2024). Promoting home safety with older adults: a systematic review of occupational therapy interventions. Quality in Ageing and Older Adults, 25(3), 164-188. https://doi: 10.1108/qaoa-11-2023-0080
Castillo, A. A. P. (2024). Promotion and control of chronic non-communicable diseases in older adults: A Bibliographical Review. Centro Sur, 8(2), 63-79. https://doi: 10.37955/cs.v8i2.346
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for Behavioral Sciences. New York: Academic Press.
de Lima, P. A., Silva, M. D. G. F., Ferreira, J. D. F., Morais, P. C. A., Maurício, T. F., & Moreira, R. P. (2017). Atividades Educativas sobre saúde cardiovascular para idosos em domicílio. Revista de Enfermagem UFPE on line, 11(11), 4498-4504. https://doi: 10.5205/1981-8963-V11I11A15022P4498-4504-2017
Fagbamigbe, A.F., Adeniji, F.I.P. & Morakinyo, O.M. (2022). Factors contributing to household wealth inequality in under-five deaths in low- and middle-income countries: decomposition analysis. BMC Public Health, 22(769), 1-21. https://doi.org/10.1186/s12889-022-12988-
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior research methods, 39(2), 175-191. https://doi.org/10.3758/bf03193146
Kukier, J. (2019). Media Education of Seniors as a form of Action Against the Digital Marginalization of People over 65 Years of Age. 21st Century Pedagogy, 3(1), 56-61.
Lee, E., & Choi, M. (2024). Factors associated with medication adherence among older adults with multimorbidity: A culture perspective. Geriatric nursing (New York, N.Y.), 55, 297–303. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2023.11.018
Martinez, R., Lloyd-Sherlock, P., Soliz, P., Ebrahim, S., Vega, E., Ordunez, P., & McKee, M. (2020). Trends in premature avertable mortality from non-communicable diseases for 195 countries and territories, 1990-2017: a population-based study. The Lancet. Global health, 8(4), e511–e523. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(20)30035-8
Navarro, M. D. (2020). Patients’ empowerment and the role of patients’ education. Medical research archives, 8(12), 1-7.
Nivestam, A., Petersson, P., Westergren, A., & Haak, M. (2021). Older person’s experiences of benefits gained from the support and advice given during preventive home visits. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 35(4), 1096-1103. https://doi: 10.1111/SCS.12923
Odubanjo, O. A., Tipping, B., & Greenstein, L. S. (2024). Medication adherence in geriatric patients attending medical outpatient department. South African Family Practice, 66(1), 6011. https://doi: 10.4102/safp.v66i1.6011
Office of the Permanent Secretary for Social Development and Human Security. (2018). Thai elderly population: present. and the future. Bangkok: Center for Information and Communication Technology. Office of the Permanent Secretary for Social Development and Human Security.
Ramos, P. H. O., da Silva, J. V., Junior, J. D. R. M. L., da Silva Freitas, D., Marques, M. C. P., Barros, L. A. A., & Batista, M. C. A. (2023). Hypertension in the elderly: Determining factors for non-adherence to drug therapy, potentiated by the Covid-19 pandemic. Seven Seven Edition.
Togatorop, L., Tarigan, D. A. B., Barus, J. P. M. B., Gea, A. T. M., Sianipar, C. L. E., & Sembiring, I. T. (2024). Edukasi Pentingnya Meningkatkan Pola Hidup Sehat Pada Lansia. Sevaka: Hasil Kegiatan Layanan Masyarakat, 2(1), 06-11.
Verschelden, P., Vanderlinden, J., Lambers, S., & Es, E. (2024). 87 A co-creative healthy lifestyle program for social vulnerable community dwelling older adults. European Journal of Public Health, 34(Supplement_2), ckae114-004.
World Health Organization. (2022). Invisible numbers: the true extent of noncommunicable diseases and what to do about them. Geneva: World Health Organization.
Yin, Z., Sun, R., He, R., Liu, H., Yuan, Z., Huang, T & Zhao, J. (2024). Effects of e-educational programmes among older adults with non-communicable diseases: a protocol of systematic review and meta-analysis. BMJ open, 14(8), e082703. https://doi: 10.1136/bmjopen-2023-082703
Zhang, Y., Teo, W. P., & Theng, Y. L. (2024). Co-creating a synchronous tele-education program with community-dwelling older adults using a participatory approach: a mixed-methods study. Journal of Applied Gerontology, 43(12), 1878-1892.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา (Thai Journal of Public Health and Health Education) เป็นลิขสิทธิ์ของ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
