การศึกษาปัจจัยเสี่ยงด้านการยศาสตร์กับอาการผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อจากการทำงานของแรงงานนอกระบบ กรณีศึกษา กลุ่มอาชีพทอผ้าไหม อำเภอเขวาสินรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกของอาการผิดปกติของระบบกระดูก และกล้ามเนื้อจากการทำงาน ประเมินความเสี่ยงด้านการยศาสตร์ และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านการทำงาน ปัจจัยด้านจิตสังคม และระดับความเสี่ยงทางการยศาสตร์ กับการเกิดอาการ WMSDs ในกลุ่มแรงงานทอผ้าไหม อำเภอเขวาสินรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ ดำเนินการระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 ถึงเดือนมกราคม พ.ศ. 2569 กลุ่มตัวอย่างเป็นแรงงาน ทอผ้าไหม จำนวน 162 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามซึ่งผ่านการตรวจสอบ ความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.92 และมีค่าความเชื่อมั่นตามวิธีสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.88 สำหรับการประเมินท่าทางการทำงานใช้วิธี Rapid Upper Limb Assessment (RULA) ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมินและค่าความคงที่ของการวัดอยู่ในระดับสูง (r = 0.85 และ 0.89 ตามลำดับ) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรด้วย Pearson’s Chi-square test หรือ Fisher’s exact test ตามความเหมาะสม ของข้อมูล โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

            ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 98.10 มีอายุระหว่าง 50–59 ปี ร้อยละ 56.20 และมีประสบการณ์การทำงานมากกว่า 10 ปี ร้อยละ 82.10 ความชุกของอาการ WMSDs ในช่วง 7 วันที่ผ่านมาและ 12 เดือนที่ผ่านมา เท่ากับร้อยละ 70.99 ผลการประเมินความเสี่ยงทางการยศาสตร์ด้วยวิธี RULA พบว่าแรงงานส่วนใหญ่ อยู่ในระดับความเสี่ยงสูง โดยการประเมินด้านซ้ายและด้านขวาคิดเป็นร้อยละ 72.80 และ 73.50 ตามลำดับ และไม่พบแรงงาน ที่อยู่ในระดับความเสี่ยงต่ำ อย่างไรก็ตามการศึกษาครั้งนี้ตรวจไม่พบความสัมพันธ์ทางสถิติระหว่าง ปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านการทำงาน ปัจจัยด้านจิตสังคม และระดับความเสี่ยงทางการยศาสตร์กับการเกิดอาการ WMSDs โดยมีค่า p-value อยู่ระหว่าง 0.095–1.000 ทั้งนี้ การกระจายตัวของข้อมูลบางตัวแปรที่ไม่สมดุลอาจส่งผลให้พลังในการทดสอบทางสถิติลดลง ผลการศึกษา สะท้อนให้เห็นว่าแรงงานทอผ้าไหมมีภาระความเสี่ยงด้านการยศาสตร์และการเกิดอาการ WMSDs ในระดับที่ค่อนข้างสูงแม้จะตรวจไม่พบความสัมพันธ์ทางสถิติระหว่างปัจจัยที่ศึกษา แต่ผลการประเมินท่าทางการทำงาน ชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการปรับปรุงสถานีงาน ท่าทางการทำงาน และมาตรการส่งเสริม การยศาสตร์ในระดับชุมชน เพื่อป้องกันปัญหาสุขภาพจากการทำงาน ของแรงงานนอกระบบในอนาคต