การส่งเสริมสุขภาพและพฤติกรรมการออกกําลังกายของผู้สูงอายุด้วยโปรแกรมกิจกรรมทางกาย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง แบบกลุ่มเดียว วัดผลก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาวิถีชีวิต ภาวะสุขภาพ และกิจกรรมทางกายของผู้สูงอายุ (2) พัฒนาโปรแกรมกิจกรรมทางกายที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุ และ (3) ประเมินผลของการใช้โปรแกรมดังกล่าวในกลุ่มผู้สูงอายุ ตำบลวังหิน อำเภอเมือง จังหวัดตาก ดำเนินการวิจัยระหว่างวันที่ 31 ตุลาคม 2568 ถึงวันที่ 31 มีนาคม 2569 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุ จำนวน 50 คน คัดเลือกด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบสอบถามกิจกรรมทางกายระดับโลก ค่าความเที่ยงแบบทดสอบซ้ำระหว่าง 0.53-0.96  และแบบทดสอบสมรรถภาพทางกายสำหรับผู้สูงอายุ ค่าความเที่ยงแบบทดสอบซ้ำระหว่าง 0.93-0.98 ค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) มากกว่า 0.50 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติทดสอบที่แบบจับคู่ก่อนหลัง ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ผลการวิจัย พบว่า ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมกิจกรรมทางกายที่พัฒนาขึ้นตามแนวคิดความฉลาดรู้ทางกาย 4 มิติ เป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ ผู้สูงอายุในตำบลวังหินมีการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพ วิถีชีวิต และพฤติกรรมกิจกรรมทางกายในทิศทางที่ดีขึ้น โดยตัวชี้วัดด้านสรีรวิทยา ได้แก่ อัตราการเต้นของหัวใจขณะพัก น้ำหนักตัว ดัชนีมวลกาย และรอบเอว ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) โดยอัตราการเต้นของหัวใจลดลงจากค่าเฉลี่ย 86.72 เป็น 74.78 ครั้งต่อนาที และรอบเอวลดลงจาก 90.84 เป็น 86.14 เซนติเมตร เช่นเดียวกับสมรรถภาพทางกายทั้ง 5 ด้าน ที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกรายการ (p < .05) ในด้านพฤติกรรมกิจกรรมทางกาย พบว่าจำนวนผู้สูงอายุที่มีกิจกรรมระดับหนักเพิ่มขึ้นจาก 24 เป็น 37 คน และพฤติกรรมเนือยนิ่งลดลงจากค่าเฉลี่ย 5.94 เหลือ 3.94 ชั่วโมงต่อวัน ส่งผลให้ระดับกิจกรรมทางกายโดยรวมเปลี่ยนแปลงจากระดับน้อยถึงปานกลางเป็นระดับปานกลางถึงมาก ผลการศึกษาดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าโปรแกรมกิจกรรมทางกายที่พัฒนาขึ้นสามารถส่งเสริมสุขภาพและสมรรถภาพทางกายของผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิผล