การศึกษาความคลาดเคลื่อนของระบบการจัดท่าผู้ป่วยของ Exactrac Dynamic (EXTD) ในการรักษาผู้ป่วยมะเร็งทรวงอก  มะเร็งช่องท้องและมะเร็งอุ้งเชิงกราน

คณนันท์  อุทิตสาร; เภาวรินทร์  ขยายวงศ์

ผู้แต่ง

คณนันท์ อุทิตสาร แผนกรังสีรักษา โรงพยาบาลมะเร็งลพบุรี ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี 15000 ประเทศไทย
เภาวรินทร์ ขยายวงศ์ สาขารังสีเทคนิค คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง กรุงเทพมหานคร 10240 ประเทศไทย

คำสำคัญ:

ความคลาดเคลื่อนการจัดท่า, ระบบการจัดท่าของ EXTD, มะเร็งทรวงอก, มะเร็งช่องท้อง, มะเร็งอุ้งเชิงกราน

บทคัดย่อ

บทนำ: Exactrac Dynamic (EXTD) เป็นเทคโนโลยีที่ไม่ใช้รังสีในการตรวจสอบตำแหน่งผู้ป่วยและถูกนำมาใช้แทนระบบที่ต้องใช้รังสีในกระบวนการตรวจสอบตำแหน่ง อย่างไรก็ตาม EXTD มีข้อจำกัดคือไม่สามารถประเมินการเคลื่อนไหวของอวัยวะภายในได้โดยตรง วัตถุประสงค์: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าผู้ป่วยของ ExacTrac Dynamic สำหรับการรักษาผู้ป่วยมะเร็งบริเวณทรวงอก ช่องท้องและอุ้งเชิงกราน วิธีการศึกษา: จัดท่าผู้ป่วยด้วยฟังก์ชัน Surface-Guided Radiation Therapy (SGRT) ของระบบ EXTD ในผู้ป่วยจำนวน 60 รายที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งบริเวณทรวงอก ช่องท้อง และอุ้งเชิงกราน และรับการรักษาด้วยเทคนิค Volumetric Modulated Arc Therapy (VMAT) โดยใช้เครื่องเร่งอนุภาค Varian TrueBeam linear accelerator (Linac) ณ แผนกรังสีรักษา โรงพยาบาลมะเร็งลพบุรี และทำ Cone-Beam Computed Tomography (CBCT) เพื่อตรวจสอบความคลาดเคลื่อนของการจัดท่าในหกทิศทาง ได้แก่ แนวตั้ง (Vertical), แนวยาว (Longitudinal), แนวขวาง (Lateral), การก้ม-เงย (Pitch), การเอียงซ้าย-ขวา (Roll), และ การหมุนรอบแกน (Yaw) ภาพ CBCT ถูกนำมาเปรียบเทียบกับภาพอ้างอิงจากระบบวางแผนการรักษา จากนั้นวิเคราะห์ค่าเฉลี่ยของความแตกต่างระหว่างการจัดท่าก่อนการฉายรังสีด้วยระบบ SGRT ของ EXTD และ CBCT เพื่อตรวจสอบว่าค่าที่ได้ยังคงอยู่ในเกณฑ์ที่กำหนดโดย International Atomic Energy Agency (IAEA) ผลการศึกษา: ค่าเฉลี่ยความแตกต่างของความคลาดเคลื่อนจากระบบ SGRT ของ EXTD ในหกทิศทางมีดังนี้: Vertical -0.20 ±1.87, -1.99 ±1.99, -1.36 ±2.47 มิลลิเมตร (mm), Longitudinal -1.76±1.84, -1.50 ±3.00, -0.93 ±4.49 mm , Lateral -0.58 ±1.40, -2.29 ±2.58, -1.12 ±2.14 mm, Yaw -0.63 ±0.96, -0.47 ±1.23,-0.28 ±0.81 องศา, Pitch -0.32 ±0.70, 0.09 ±1.27, -0.08 ±0.93 องศา, Roll 0.07 ±0.80, 0.09 ±0.58, 0.23 ±0.93 องศา โดยค่าที่รายงานนี้สอดคล้องกับกลุ่มผู้ป่วยมะเร็งทรวงอก, ช่องท้อง และอุ้งเชิงกราน ตามลำดับ ซึ่งค่าทั้งหมดอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดโดย IAEA สรุปผลการศึกษา: ค่าความคลาดเคลื่อนในการจัดตำแหน่งการฉายให้ผู้ป่วยด้วยระบบ ExacTrac Dynamic อยู่ภายในเกณฑ์มาตรฐานที่ยอมรับได้ตามมาตรฐาน โดยผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า EXTD สามารถใช้แทน CBCT ได้ในบางกรณี โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่รอยโรคอยู่บริเวณทรวงอกส่วนบน ช่องท้องส่วนบน และอุ้งเชิงกราน ซึ่งมีการเคลื่อนไหวของอวัยวะภายในน้อย ทั้งนี้การใช้ EXTD แทนการใช้ CBCT ในผู้ป่วยที่มีการเคลื่อนไหวต่ำช่วยลดความถี่ในการถ่ายภาพซ้ำและลดปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับสะสมจากการถ่ายภาพซ้ำโดยยังคงรักษาความถูกต้องของตำแหน่งการรักษาได้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Withers HR. The four R’s of radiotherapy. In: Advances in radiation biology. New York: Elsevier; 1975. p. 241–271.

Bridge P, Crowe SB, Gibson G, Ellemor NJ, Hargrave C, Carmichael M. A virtual radiation therapy workflow training simulation. Radiography. 2016;22(1):e59–e63.

Miyabe Y, Sawada A, Takayama K, Kaneko S, Mizowaki T, Kokubo M, et al. Positioning accuracy of a new image-guided radiotherapy system. Med Phys. 2011;38(5):2535–2541.

van der Merwe D, Van Dyk J, Healy B, Zubizarreta E, Izewska J, Mijnheer B, et al. Accuracy requirements and uncertainties in radiotherapy: a report of the International Atomic Energy Agency. Acta Oncol. 2017;56(1):1–6.

Chow VUY, Cheung MLM, Kan MWK, Chan ATC. Shift detection discrepancy between ExacTrac Dynamic system and cone-beam computed tomography. J Appl Clin Med Phys. 2022;23(5):e13567.

Freislederer P, Kügele M, Öllers M, Swinnen A, Sauer TO, Bert C, et al. Recent advances in surface guided radiation therapy. Radiat Oncol. 2020;15(1):1–11.

Lee SK, Huang S, Zhang L, Ballangrud AM, Aristophanous M, Cervino LI, et al. Accuracy of surface-guided patient setup for conventional radiotherapy of brain and nasopharynx cancer. J Appl Clin Med Phys. 2021;22(5):48–57.

Weiss E, Vorwerk H, Richter S, Hess CF. Interfractional and intrafractional accuracy during radiotherapy of gynecologic carcinomas: a comprehensive evaluation using the ExacTrac system. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2003;56(1):69–79.