ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานตามสมรรถนะหลักของ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เขตสุขภาพที่ 3
คำสำคัญ:
การปฏิบัติงาน, สมรรถนะหลัก, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านบทคัดย่อ
การปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนระบบสุขภาพปฐมภูมิของประเทศไทย การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ
การปฏิบัติงานตามสมรรถนะหลักของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เขตสุขภาพที่ 3 โดยมีกลุ่มตัวอย่างคือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 880 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยพหุแบบขั้นตอน ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงร้อยละ 80.70 อายุเฉลี่ย 51.96 ปี
(SD=10.75) มีระยะเวลาปฏิบัติงานเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเฉลี่ย 13.64 ปี (SD=9.61) ระดับการรับรู้บทบาท แรงสนับสนุนทางสังคม แรงจูงใจในการปฏิบัติงาน และภาคีเครือข่ายอยู่ในระดับสูง ส่วนการปฏิบัติงานตามสมรรถนะหลักอยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานตามสมรรถนะหลัก ได้แก่ การรับรู้บทบาท (β=.23) แรงสนับสนุนทางสังคม (β=.19) แรงจูงใจในการปฏิบัติงาน (β=-.12) อาชีพรับจ้าง/อิสระ (β=.09) และการศึกษามัธยมศึกษาตอนต้น (β=.08) ซึ่งตัวแปรพยากรณ์ทั้ง 5 ตัวแปร สามารถร่วมกันพยากรณ์การปฏิบัติงานตามสมรรถนะหลักได้ ร้อยละ 10.00 (p<.05) ดังนั้น ควรพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้างการรับรู้บทบาท การสนับสนุนทางสังคม และแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน โดยออกแบบการพัฒนาให้เหมาะสมตามกลุ่มอาชีพและระดับการศึกษา
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Monitoring the building blocks of health systems: a handbook of indicators and their measurement strategies. Geneva: WHO Document Production Services; 2010.
Department of Health Service Support, Ministry of Public Health. 3 Doctor System [internet]. Nonthaburi: Department of Health Service Support; [cited 31 Oct 2025]. Available from: https://3doctor.hss.moph.go.th. (in Thai).
Announcement of the Village Health Volunteer Promotion and Support Committee on the criteria for the performance of village health volunteers (VHV) and the reporting of performance results according to the form (Form VHV.1), B.E. 2566 (2023), revised B.E. 2567 (2024). Royal Thai Government Gazette. 2024;141(Special Issue 281D):33.
Health Service Support Center 3. Report on compensation payments for village health volunteers. Nakhon Sawan: Health Education and Primary Health Care, Health Service Support Center 3; 2024. (in Thai).
Biddle BJ. Recent developments in role theory. Annu Rev Sociol. 1986;12:67-92. doi:10. 1146/annurev.so.12.080186.000435.
House JS, Robbins C, Metzner HL. The association of social relationships and activities with mortality: prospective evidence from the tecumseh community health study. Am J Epidemiol. 1982;116(1):123-40. doi:10.1093/oxfordjournals.aje.a113387.
Herzberg F, Mausner B, Snyderman BB. The motivation to work. New Brunswick (NJ): Transaction Publishers; 2011.
Yaebkai Y, Wongsawat P. Main role performances of village health volunteers. Journal of Phrapokklao Nursing College. 2020;31(2):269-279. (in Thai).
Margboon W. A causal relationship model for diabetes prevention and control performance among village health volunteers Phauyuha Khiri, Nakhon Sawan Province. Academic Journal of Nursing and Health Sciences. 2022;2(1):17-28. (in Thai).
Yusuk P. Factors affecting performance of village health volunteers in family care teams, Mueang Prachuap Khiri Khan District, Prachuap Khiri Khan Province [master’s thesis]. Nonthaburi: Sukhothai Thammathirat Open University; 2023. (in Thai).
Nichol B, Wilson R, Rodrigues A, Haighton C. Exploring the effects of volunteering on the social, mental, and physical health and well-being of volunteers: An umbrella review. Voluntas. 2023;1-32. doi:10.1007/s11266-023-00573-z.
Daniel WW, Cross CL. Biostatistics: a foundation for analysis in the health sciences. 10th ed. Hoboken (NJ): John Wiley & Sons; 2013.
Nitko AJ, Brookhart SM. Educational assessment of students. 7th ed. Boston: Pearson; 2014.
Wanichbancha K, Wanichbancha T. Using SPSS for Windows in data analysis. Bangkok: Samlada; 2015. (in Thai).
McClelland DC. Testing for competence rather than for intelligence. Am Psychol. 1973;28(1):1-14. doi:10.1037/h0034092.
Yaebkai Y, Wongsawat P. The model of performance development for village health volunteers. Royal Thai Navy Medical Journal. 2023;50(3):651-668. (in Thai).
Audtasen W, Chantaramanee N. Factors predicting performance efficiency among village health volunteers in Nan Province. Academic Journal of Community Public Health. 2025;11(1):135-148. (in Thai).
Prasatkettkarn P, Sithisarankul P, Ratanachina J. Social capital and related factors among village health volunteers in Samutprakarn Province. Royal Thai Navy Medical Journal. 2023;50(2):261-277. (in Thai).
Loekchaiphum T. The Effectiveness of Village Health Volunteers, the 1st doctor work in primary health care system, health region 7. Primary Health Care Journal (Northern Edition). 2024;34(1):20-27. (in Thai).
Kotchapong S, Rojanatrakul T. Performance according to the role of village health volunteers in Bangkrathum District, Phitsanulok Province. Journal of MCU Buddhapanya Review. 2021;6(2):107-119. (in Thai).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความและรายงานวิจัยในวารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข เป็นความคิดเห็นของ ผู้เขียน มิใช่ของคณะผู้จัดทำ และมิใช่ความรับผิดชอบของสมาคมศิษย์เก่าพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งสามารถนำไปอ้างอิงได้
