การพัฒนารูปแบบการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลาง ด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยแบบบูรณาการ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : 1) ศึกษาสถานการณ์และปัญหาการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางในพื้นที่ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม 2) พัฒนารูปแบบการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยแบบบูรณาการ 3) ประเมินผลการใช้รูปแบบการฟื้นฟูที่พัฒนาขึ้น

รูปแบบวิจัย : เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม 2566 ถึงกันยายน 2567 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางจำนวน 30 คน ญาติผู้ดูแล บุคลากรทีมสหวิชาชีพ และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลาง จำนวน 30 คน ญาติผู้ดูแล และทีมสหวิชาชีพ คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (Barthel Index) แบบสอบถามคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพ (EQ-5D-5L) และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติ Paired t-test และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษา : 1) สถานการณ์และปัญหาการฟื้นฟูผู้ป่วยประกอบด้วย 3 ด้าน ได้แก่ ด้านผู้ป่วยและครอบครัวที่มีข้อจำกัดด้านความรู้และภาระการดูแล ด้านระบบบริการที่ขาดความต่อเนื่องและการบูรณาการ และด้านชุมชนที่มีส่วนร่วมจำกัด 2) รูปแบบการฟื้นฟูที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ การบูรณาการการแพทย์แผนไทยร่วมกับการแพทย์แผนปัจจุบัน การมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน และการจัดระบบบริการฟื้นฟูอย่างต่อเนื่องจากโรงพยาบาลสู่ชุมชน 3) ภายหลังการใช้รูปแบบ พบว่าผู้ป่วยมีคะแนนความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โดยเฉพาะด้านการเคลื่อนไหว การเคลื่อนย้าย และการดูแลตนเอง นอกจากนี้ คะแนนคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพ พบว่า ปัญหาในมิติสุขภาพทั้ง 5 มิติสุขภาพ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ทุกมิติ โดยเฉพาะด้านความเจ็บปวดและด้านจิตใจ

สรุปผลการศึกษา : โปรแกรมส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนสามารถส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตน และเพิ่มพฤติกรรมป้องกันโลหิตจาง และส่งผลให้ระดับฮีมาโตคริตเพิ่มขึ้นได้อย่างมีนัยสำคัญ และควรนำไปเป็นทางเลือกในการส่งเสริมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์เพื่อลดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก และควรติดตามผลระยะยาว หรือเปรียบเทียบกับวิธีทางเลือกอื่น ๆ เพื่อศึกษาความมีประสิทธิภาพในระยะยาวต่อไปรูปแบบการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยแบบบูรณาการสามารถพัฒนาสมรรถภาพในการดำรงชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิผล และมีศักยภาพในการนำไปประยุกต์ใช้ในระบบบริการสุขภาพระดับชุมชน