การพัฒนาระบบติดตามผู้ป่วยที่มีผลคัดกรองมะเร็งปากมดลูกผิดปกติในคลินิกสูตินรีเวช โรงพยาบาลมหาสารคาม

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อพัฒนาและประเมินผลระบบติดตามผู้ป่วยที่มีผลคัดกรองมะเร็งปากมดลูกผิดปกติในคลินิกสูตินรีเวช โรงพยาบาลมหาสารคาม

รูปแบบและวิธีวิจัย : การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ดำเนินงานตามวงจร PAOR ศึกษาในผู้ป่วยที่มีผลคัดกรองมะเร็งปากมดลูกผิดปกติที่เข้ารับบริการในคลินิกสูตินรีเวช โรงพยาบาลมหาสารคาม ระหว่างเดือน มกราคม–ธันวาคม 2568 จำนวน 30 ราย เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับมะเร็งปากมดลูก แบบบันทึกการติดตามผู้ป่วย แบบประเมินความพึงพอใจของบุคลากร และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง เครื่องมือผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (IOC = 0.75–1.00) และทดสอบความเชื่อมั่นของแบบทดสอบความรู้ด้วยสูตร KR-20 ได้ค่าเท่ากับ 0.85 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษา : ระบบติดตามที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) การจัดทำระบบทะเบียนผู้ป่วยรายบุคคล (2) การกำหนดระบบนัดหมายตามระดับความเสี่ยง (3) การติดตามเชิงรุกโดยพยาบาลนำทาง (Nurse Navigator) (4) การสื่อสารผ่านหลายช่องทาง (โทรศัพท์ และ Line Official Account/SMS) และ
(5) การบูรณาการการให้ความรู้แก่ผู้ป่วย ภายหลังการนำระบบไปใช้ พบว่าอัตราการขาดนัดของผู้ป่วยลดลงจากร้อยละ 55.7 ในปี 2567 เหลือเพียงร้อยละ 11.5 โดยมีอัตราการมาตามนัด/ตอบรับการติดตามร้อยละ 76.7 ผู้ป่วยส่วนใหญ่อยู่ในระดับความรู้สูง (ร้อยละ 60.0) และภาพรวมมีคะแนนความรู้คิดเป็นร้อยละ 74.0 ของคะแนนเต็ม ด้านบุคลากรมีความพึงพอใจต่อระบบติดตามที่พัฒนาขึ้นในระดับมาก (  = 4.2)

สรุปผลการศึกษา : การวิจัยเชิงปฏิบัติการตามวงจร PAOR สามารถพัฒนาระบบติดตามผู้ป่วยเชิงรุกที่นำไปใช้ได้จริงในบริบทคลินิกสูตินรีเวช ช่วยลดอัตราการขาดนัดอย่างมีนัยสำคัญ และส่งเสริมการมารับบริการอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ ควรมีการศึกษาติดตามในระยะยาวและขยายผลสู่ระบบบริการปฐมภูมิเพื่อความยั่งยืนต่อไป