การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในการพยาบาลเพื่อป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมองซ้ำ, เทคโนโลยีในการพยาบาล, การป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำบทคัดย่อ
โรคหลอดเลือดสมองซ้ำ (Recurrent stroke) เป็นปัญหาสำคัญทางสาธารณสุขที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และเศรษฐกิจ ปัจจุบันมีแนวโน้มการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ ได้แก่ 1) ปัจจัยที่ไม่สามารถปรับเปลี่ยนได้ เช่น อายุ เพศ และประวัติครอบครัว 2) ปัจจัยที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ เช่น การรับประทานอาหารที่เหมาะสม การมีกิจกรรมทางกาย การไม่สูบบุหรี่ และงดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ร่วมกับควบคุมโรคร่วมต่าง ๆ ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ ดังนั้น การป้องกันโรคหลอดเลือดสมองซ้ำจึงจำเป็นต้องอาศัยการพยาบาลที่มีประสิทธิภาพร่วมกับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในกระบวนการดูแลผู้ป่วยจากการทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีในการพยาบาลเพื่อป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ สามารถแบ่งออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการให้ความรู้แก่ผู้ป่วยและผู้ดูแลผ่านการใช้สื่อมัลติมีเดียโมบายแอปพลิเคชัน และระบบสุขภาพทางไกล ซึ่งช่วยเสริมสร้างความรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วย 2) การฝึกทักษะให้กับผู้ดูแลผู้ป่วยผ่านสื่อดิจิทัลแบบมีปฏิสัมพันธ์ เพื่อเพิ่มความสามารถในการดูแลผู้ป่วยในชีวิตประจำวัน และ 3) การประเมินความเสี่ยง การติดตาม และประเมินผลการรักษา ด้วยเทคโนโลยีพยาบาลทางไกล และแอปพลิเคชันปัญญาประดิษฐ์ จากหลักฐานเชิงประจักษ์พบว่า เทคโนโลยีสามารถเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำได้อย่างมีนัยสำคัญ และสามารถส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
Tsao CW, Aday AW, Almarzooq ZI, Anderson CAM, Arora P, Avery CL, et al. Heart disease and Stroke Statistics-2023 Update: A Report from the American Heart Association. Circulation. 2023;147(8): e93–e621.
วิธ เชื่อมวรกุล. การศึกษาปัจจัยเสี่ยงทางหลอดเลือดที่มีผลต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ ในโรงพยาบาลโนนสูง. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(2):527–534.
นงลักษณ์ พิมพ์ศรี. ผลการศึกษาการกลับเป็นซ้ำของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง อำเภอแวงน้อย จังหวัดขอนแก่น. ขอนแก่น: โรงพยาบาลแวงน้อย; 2566. 4. Skajaa N, Adelborg K, Horváth-Puhó E, Rothman KJ, Henderson VW, Thygesen LC, et al. Risks of stroke recurrence and mortality after first and recurrent strokes in Denmark: A nationwide registry study. Neurology. 2022;98(4):e329–e342. doi:10.1212/WNL.0000000000013118
นิชธิมา เสรีวิชยสวัสดิ์, พวงรัตน์ มณีวงษ์, อรณีย์ ศรีสุข, ณฏัฐ์พัชร์ โพธิ์เงิน, นรีมาลย์ นีละไพจิตร. ศึกษาปัจจัยเสี่ยงการกลับมารักษาซ้ำในโรงพยาบาลในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่ได้รับการดูแลต่อเนื่องที่บ้าน. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2557;28(3):31–40.
Nindrea RD, Hasanuddin A. Non-modifiable and modifiable factors contributing to recurrent stroke: A systematic review and meta-analysis. Clinical Epidemiology and Global Health. 2023;20: 101240.
ปิยะฤทธิ์ อิทธิชัยวงศ์, กัลยกร วีรกาญจนา. ปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์ 101 สำหรับบุคลากร ทางการแพทย์: ความรู้ที่จำเป็นและข้อพิจารณาด้านกฎระเบียบในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์นวัตกรรมข้อมูล ศิริราช; 2567.
Singh B, Kaunert C. Lensing sensors and wearable technologies in healthcare uplifting digital health technologies. In: Advances in Psychology, Mental Health, and Behavioral Studies (APMHBS) Book Series. 2025:411–434. Available from: https://doi.org/10.4018/979-8-3693-7545-7.ch014
Iodice F, Romoli M, Giometto B, Clerico M, Tedeschi G, Bonavita S, et al. Stroke and digital technology: a wake-up call from COVID-19 pandemic. Neurological Sciences. 2021;42(3):805–9.
Flach C, Muruet W, Wolfe CDA, Bhalla A, Douiri A. Risk and Secondary Prevention of Stroke Recurrence. Stroke. 2020;51(8):2435–44. 11. Bowren M, Bruss J, Manzel K, Edwards D, Liu C, Corbetta M, et al. Post-stroke outcomes predicted from multivariate lesion-behaviour and lesion network mapping. Brain. 2022;145(4):1338–53.
พรทิพย์ จอกกระจาย, ปาฬินทร์รฎา ธนาพัทธ์ธิวากุล, จุฑารัตน์ ผู้พิทักษ์กุล. รู้เท่าทัน รู้ป้องกันภัยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2566;29(3):108-117.
Kolmos M, Christoffersen L, Kruuse C. Recurrent Ischemic Stroke – A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Stroke and Cerebrovascular Diseases. 2021;30(8):105935.
Karceski S. The Risk of a Second Stroke. Neurology. 2022;99(22):e2531–e4.
Unnithan AKA, Das JM, Mehta P. Hemorrhagic Stroke [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan– [updated 2023 May 8; cited 2025 Jul 3]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559173/
American Heart Association/American Stroke Association. 2021 Guideline for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack [Internet]. Dallas (TX): American Heart Association; 2021 [cited 2025 Jul 3]. Available from: https://www.stroke.org/
กันยารัตน์ วิริยานนท์เกษม, อรพิชา เกตุพันธ์, ธีรนันท์ วรรณศิริ. พฤติกรรมสุขภาพเพื่อป้องกัน การกลับเป็นซ้ำของผู้รอดชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2566;10(2):129-142.
Govori V, Budinčević H, Morović S, Derke F, Demarin V. Updated Perspectives on Lifestyle Interventions as Secondary Stroke Prevention Measures: A Narrative Review. Medicina. 2024; 60:504.
Lv M, Wu T, Jiang S, Chen W, Zhang J. Effects of Telemedicine and mHealth on Systolic Blood Pressure Management in Stroke Patients: Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. JMIR Mhealth Uhealth. 2021;9(6):e24116.
สุนันทา เดชบุญ. ผลของโปรแกรมการสร้างแรงจูงใจร่วมกับการใช้โมบายแอปพลิเคชันต่อพฤติกรรมความร่วมมือในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองซ้ำและค่าความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง [วิทยานิพนธ์]. [ม.ป.ท.]: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2564.
อุษา วงษ์อนันต์, ยุภาพร นาคกลิ้ง, มณฑิรา เหมือนจันทร์. ผลของโปรแกรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองต่อความรู้ พฤติกรรมสุขภาพ และความดันเลือดของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก. 2565;33(2):16–30.
กมลทิพย์ รุ่งประเสริฐ. การผลิตสื่อโมชั่นกราฟิกเพื่อส่งเสริมความรู้และทัศนคติต่อการป้องกัน โรคหลอดเลือดสมอง [วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: คณะเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี; 2561.
Firmawati E, Setyopanoto I, Pangastuti HS. Mobile Health Application to Support Family Caregivers in Recurrent Stroke Prevention: Scoping Review. Open Access Macedonian Journal of Medical Sciences [Internet]. 2022 Jan 6 [cited 2025 Jul 18];9(T5):142-51.
ช่อผกา หลงละเลิง. ประสิทธิผลของสื่อดิจิทัลเรื่องการทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐานต่อความรู้ความสามารถของญาติผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. ขอนแก่น: คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2563.
ภาสิกา กิมหงษ์. ผลของโปรแกรมดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเปลี่ยนผ่านต่อความพร้อม และภาระในการดูแลของญาติผู้ดูแล [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สถาบันการพยาบาล ศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย; 2566.
มณีรัตน์ คำนาค, วีณา เที่ยงธรรม, เพลินพิศ บุณยมาลิก. ผลของโปรแกรมพัฒนาทักษะในการช่วยฟื้นฟูสภาวะทางกายของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ในระยะเปลี่ยนผ่านหลังการจำหน่ายจากโรงพยาบาล เพื่อกลับไปฟื้นฟูสภาพที่บ้าน ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2565; 36(2): 1-15.
Hartanto W. The Role of Telemedicine Technology in Stroke Patient Care. International Journal of Social Health. 2023;2:792–8.
ศิริยาภรณ์ สิงห์ทองวรรณ, สุภัทรา พวนไฟ. ผลของการพยาบาลทางไกลต่อความสามารถของผู้ดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองหลังจำหน่ายจากโรงพยาบาลประสาทเชียงใหม่ [อินเทอร์เน็ต]. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทย สาขาภาคเหนือ. 2566;29(1):43–57.
ภัทรพร รักเปี่ยม. AICute นวัตกรรมตรวจประเมินโอกาสเป็นโรคหลอดเลือดสมอง [Internet]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2566 [cited 2025 Jul 19]. Available from:https://www.chula. ac.th/highlight/99354/
กรรณิกา ตั้งวานิชกพงษ์, ณรงค์ชัย เศิกศิริ. การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศดูแลผู้ป่วยโรค หลอดเลือดสมองจังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [อ้างถึง 5 ธันวาคม 2568]; 30(2): 1-13.
Shaw T, McGregor D, Brunner M, Keep M, Janssen A, Barnet S. What is eHealth (6)? Development of a Conceptual Model for eHealth: Qualitative Study with Key Informants. Journal of Medical Internet Research. 2017;19(10):e324.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารนี้เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลมหาสารคาม
