การจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง : การประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์
คำสำคัญ:
การจัดการตนเอง, โรคหลอดเลือดสมอง, การจัดการโรคเรื้อรัง, หลักฐานเชิงประจักษ์บทคัดย่อ
โรคหลอดเลือดสมองเป็นปัญหาสาธารณสุขระดับโลกมานานหลายสิบปี รวมถึงในประเทศไทย การควบคุมภาวะแทรกซ้อนและการกลับเป็นซ้ำของโรคมีความสำคัญอย่างยิ่ง สำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองทุกคน ปัจจุบันหลักฐานเชิงประจักษ์จากนานาประเทศ แสดงให้เห็นว่า การจัดการตนเอง เป็นหัวใจสำคัญของการควบคุมและการดูแลโรคหลอดเลือดสมอง หากผู้ป่วยมีพฤติกรรมสุขภาพที่ดีและมีความสามารถในการจัดการกับภาวะสุขภาพที่เพิ่มขึ้น จะส่งผลโดยตรงต่อการฟื้นฟูสภาพ การลดการกลับเป็นซ้ำของโรคหลอดเลือดสมอง และการเพิ่มระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้ พยาบาลวิชาชีพผู้ซึ่งเป็นบุคลากรสุขภาพที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จึงมีส่วนสำคัญในการส่งเสริม การจัดการตนเองในผู้ป่วยกลุ่มนี้ บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิดการจัดการตนเอง ทฤษฏีและโปรแกรมเกี่ยวกับการจัดการตนเอง การประยุกต์ใช้วิธีการจัดการตนเอง ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจากหลักฐานเชิงประจักษ์ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ
ตลอดจนเสนอแนะบทบาทพยาบาลในการส่งเสริมการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจากการประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ อันประกอบด้วย 1) การให้ความรู้เกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง และหลักการการจัดการตนเองแก่ผู้ป่วยและครอบครัว 2) การใช้เทคนิคสร้างแรงจูงใจ และให้แรงเสริมทางบวกแก่ผู้ป่วยและครอบครัว 3) การเสริมแรงสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชน 4) การให้คำปรึกษาผู้ป่วยและครอบครัว 5) การฝึกทักษะต่างๆที่จำเป็นต่อการจัดการตนเอง และ 6) การสร้างสัมพันธภาพและประสานความร่วมมือกับผู้ป่วยและครอบครัว รวมถึงข้อเสนอแนะในการนำการจัดการตนเองไปใช้ในองค์กรสุขภาพ สำหรับผู้บริหารและผู้เกี่ยวข้องกับการกำหนดนโยบาย เพื่อนำไปสู่การพัฒนาแนวปฏิบัติในการดูแลและป้องกันโรคหลอดเลือดสมองอย่างมีคุณภาพในประเทศไทย
Downloads
Download data is not yet available.
เอกสารอ้างอิง
1. World Health Organization. Global action plan for the prevention and control of noncommunicable
diseases 2013-2020. Geneva: World Health Organization; 2013.
2.World Health Organization. Global status report on noncommunicable diseases 2010. Geneva: World Health Organization; 2011.
3.Thai Bureau of Non Communicable Diseases [TBNCD]. World Stroke Day 2017 Campaign [Internet]. 2017 [cited 2018 Aug 3]. Available from: https://www.thaincd.com/document/fle/info/noncommunicable-disease/ประเด็นสารรณรงค์วัน
อัมพาตโลกปี_2560_2560_.pdf. (in Thai).
4. International Health Policy Program Foundation. Burden of disease Thailand 2014. Nonthaburi:
Graphico Systems; 2017. (in Thai).
5.Strategy and Planning Division, Thailand Ministry of Public Health. Annual report of Thai Bureau of
Non Communicable Diseases 2016. Bangkok: War Veterans Organization of Thailand; 2016. (in Thai).
6. World Stroke Organization. Learn how to prevent a stroke [Internet]. 2018 [cited 2018 Jul 31]. Available
from: https://www.worldstrokecampaign.org/ learn/learn-how-to-prevent-a-stroke.html
7. ParkeHL,EpiphaniouE,PearceG,TaylorSJ,Sheikh A, Griffths CJ, Greenhalgh T, Pinnock H. Selfmanagement support interventions for stroke survivors: a systematic meta-review. PLoS One 2015;10(7):e0131448.
8. Warner G, Packer T, Villeneuve M, Audulv A, Versnel J. A systematic review of the effectiveness of stroke self-management programs for improving functionandparticipationoutcomes:self-management programs for stroke survivors. Disabil Rehabil 2015;37(23):2141-63.
9. Thutsaringkarnsakul S, Aungsuroch Y, Jitpanya C. Self-management program on blood pressure control in Thai hypertensive patients at risk for stroke: a randomized controlled trial. J Health Res
2012;26(5):243-9.
10.Kummarg U, Sindhu S, Muengtaweepongsa S. The early outcomes of nurse case management in patients
with acute ischemic stroke treated with intravenous recombinant tissue plasminogen activator: a prospective
randomized controlled trial. Neurol Res Int 2018;2018:1-7.
11.Creer TL. Self-management of chronic illness. In: Boekarts M, Pintrich P, Seidner M, editors.
Self-regulation: theory, research, and applications. Orlando, FL: Academic Press; 2000. p. 601-29.
12.Bandura A. Self-effcacy: the exercise of control. New York: Freeman; 1997.
13. Browder DM, Shapiro ES. Applications of selfmanagement to individuals with severe handicaps: a review. J Assoc Pers Sev Handicaps 1985;10:200-8.40
14. Barlow JH, Sturt J, Hearnshaw H. Self-management interventions for people with chronic conditions in
primary care: examples from arthritis, asthma and diabetes. Health Educ J 2002;61:365-78.
15. Lorig KR, Holman, HR. Self-management education: history, defnition, outcomes, and mechanisms. Ann
Behav Med 2003;26:1-7.
16. Ryan P, Sawin KJ. The individual and family selfmanagement theory: background and perspectives on context, process, and outcomes. Nurs Outlook 2009;57(4):217-25.
17. Sanee A. Self-management program in chronic diseases. J Royal Thai Army Nurs 2014 ;15(2): 129-34. (in Thai).
18. Wattana C. Self-management support: strategies for promoting disease control. Journal Phrapokklao Nursing College 2015;26(1):117-27. (in Thai).
19. Lorig KR, Sobel DS, Stewart AL, Brown JrBW, Bandura A, Ritter P, et al. Evidence suggesting that a chronic disease self-management program can improve health status while reducing hospitalization: a randomized trial. Med Care 1999;5-14.
20. Wagner EH, Austin BT, Davis C, Hindmarsh M, Schaefer J, Bonomi A. Improving chronic illness care: translating evidence into action. Health Aff 2001;20(6):64-78.
21. Barr VJ, Robinson S, Marin-Link B, Underhill L, Dotts A, Ravensdale D, et al. The expanded Chronic Care Model: an integration of concepts and strategies from population health promotion and the Chronic Care Model. Healthc Q 2003;7(1):73-82.
22. World Health Organization. Innovative Care for Chronic Conditions: building Blocks for Action [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2002 [cited 2018 August 2]. Available from:https://www.who.int/chp/knowledge/publications/icccreport/en/.
23. Naylor MD, Brooten DA, Campbell RL, Maislin G, McCauley KM, Schwartz JS. Transitional care of older adults hospitalized with heart failure:a randomized, controlled trial. J Am Geriatr Soc 2004;52:675-84.
24. Kidd T, Carey N, Mold F, Westwood S, Miklaucich M, Konstantara E, et al. A systematic review of the effectiveness of self-management interventions in people with multiple sclerosis at improving depression, anxiety and quality of life. PloS One 2017;12(10):1-16.
25. Pinnock H, Parke HL, Panagioti M, Daines L, Pearce G, Epiphaniou E, et al. Systematic meta-review of supported self-management for asthma: a healthcare perspective. BMC Med 2017;15(1):64.
26. Lennon S, Mckenna S, Jones F. Self-management programmes for people post stroke: a systematic review. Clin Rehabil 2013;27(10):867-78.
27. Ahn S, Basu R, Smith ML, Jiang L, Lorig K, Whitelaw N, et al. The impact of chronic disease self-management programs: healthcare savings through a community-based intervention. BMC Public Health 2013;13(1):1141-6.
28. Kennedy A, Reeves D, Bower P, Lee V, Middleton E, Richardson G, et al. The effectiveness and cost effectiveness of a national lay-led self care support programme for patients with long-term conditions: a pragmatic randomised controlled trial. J Epidemiol Community Health 2007;61(3):254-61.
29. SeesawangJ,Thongtaeng P,Yodthong D.Effectiveness of self-management supportive program among hypertensive older people. Ramathibodi Nursing Journal 2014;20(2):179-92. (in Thai).
30. Chumchiang P. The Effects of self-management support program on health behaviors and body mass
index in people with pre-diabetes. Nursing Public HealthandEducationJournal2018;19(1):108-19.(in Thai).
31.Wagner EH, Davis C, Schaefer J, Von Korff M. A survey of leading chronic disease management programs: are they consistent with the literature?.Managed Care Q 1999;7(3):56-66.
32. Boehmer KR, Dabrh AMA, Gionfriddo MR, Erwin P, Montori VM. Does the chronic care model meet
the emerging needs of people living with multimorbidity? a systematic review and thematic synthesis. PloS One 2018;13(2):1-17.
33. Reynolds R, Dennis S, Hasan I, Slewa J, Chen W,Tian D, et al. A systematic review of chronic disease
management interventions in primary care. BMC family practice 2018;19(1):11-23.
34. Tossanoot S, Sirikamonsathian B. A situation study of using Chronic Care model in caring for diabetes type 2 patients. Journal of Health Science Research 2016;10(2):29-40. (in Thai).
35. Prasanwong J, Singdong P, Samsan R. Caring system development for stroke’s patients at Sisaket Hospital.
Journal of Nursing Division 2012;39(2):51-65. (in Thai).
36. Albert NM. A systematic review of transitional-care strategies to reduce rehospitalization in patients with
heart failure. Heart Lung 2016;45(2):100-13.
37. Puhr MI, Thompson HJ. The use of transitional care models in patients with stroke. J Neurosci Nurs
2015;47(4):223-34.
38. Paksee N, Sirapo-ngam Y, Monkong S, leelacharas S. Effectoftransitionalcareprogramforstrokepatientsand
family caregivers on caregiver’s preparedness, stress, adaptation, and satisfaction. Ramathibodi Nursing Journal 2016;22(1):65-80. (in Thai).
39. Moonthee W, Monkong S, Sirapo-ngam Y,Leelacharas S. Impact of transitional care programme
and family caregivers on stroke patients’ routine activity performance, complications, and satisfaction.
40. Feigin VL, Roth GA, Naghavi M, Parmar P, Krishnamurthi R, Chugh S, et al. Global burden of
stroke and risk factors in 188 countries, during 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013. Lancet Neurol 2016;15(9):913-24.
diseases 2013-2020. Geneva: World Health Organization; 2013.
2.World Health Organization. Global status report on noncommunicable diseases 2010. Geneva: World Health Organization; 2011.
3.Thai Bureau of Non Communicable Diseases [TBNCD]. World Stroke Day 2017 Campaign [Internet]. 2017 [cited 2018 Aug 3]. Available from: https://www.thaincd.com/document/fle/info/noncommunicable-disease/ประเด็นสารรณรงค์วัน
อัมพาตโลกปี_2560_2560_.pdf. (in Thai).
4. International Health Policy Program Foundation. Burden of disease Thailand 2014. Nonthaburi:
Graphico Systems; 2017. (in Thai).
5.Strategy and Planning Division, Thailand Ministry of Public Health. Annual report of Thai Bureau of
Non Communicable Diseases 2016. Bangkok: War Veterans Organization of Thailand; 2016. (in Thai).
6. World Stroke Organization. Learn how to prevent a stroke [Internet]. 2018 [cited 2018 Jul 31]. Available
from: https://www.worldstrokecampaign.org/ learn/learn-how-to-prevent-a-stroke.html
7. ParkeHL,EpiphaniouE,PearceG,TaylorSJ,Sheikh A, Griffths CJ, Greenhalgh T, Pinnock H. Selfmanagement support interventions for stroke survivors: a systematic meta-review. PLoS One 2015;10(7):e0131448.
8. Warner G, Packer T, Villeneuve M, Audulv A, Versnel J. A systematic review of the effectiveness of stroke self-management programs for improving functionandparticipationoutcomes:self-management programs for stroke survivors. Disabil Rehabil 2015;37(23):2141-63.
9. Thutsaringkarnsakul S, Aungsuroch Y, Jitpanya C. Self-management program on blood pressure control in Thai hypertensive patients at risk for stroke: a randomized controlled trial. J Health Res
2012;26(5):243-9.
10.Kummarg U, Sindhu S, Muengtaweepongsa S. The early outcomes of nurse case management in patients
with acute ischemic stroke treated with intravenous recombinant tissue plasminogen activator: a prospective
randomized controlled trial. Neurol Res Int 2018;2018:1-7.
11.Creer TL. Self-management of chronic illness. In: Boekarts M, Pintrich P, Seidner M, editors.
Self-regulation: theory, research, and applications. Orlando, FL: Academic Press; 2000. p. 601-29.
12.Bandura A. Self-effcacy: the exercise of control. New York: Freeman; 1997.
13. Browder DM, Shapiro ES. Applications of selfmanagement to individuals with severe handicaps: a review. J Assoc Pers Sev Handicaps 1985;10:200-8.40
14. Barlow JH, Sturt J, Hearnshaw H. Self-management interventions for people with chronic conditions in
primary care: examples from arthritis, asthma and diabetes. Health Educ J 2002;61:365-78.
15. Lorig KR, Holman, HR. Self-management education: history, defnition, outcomes, and mechanisms. Ann
Behav Med 2003;26:1-7.
16. Ryan P, Sawin KJ. The individual and family selfmanagement theory: background and perspectives on context, process, and outcomes. Nurs Outlook 2009;57(4):217-25.
17. Sanee A. Self-management program in chronic diseases. J Royal Thai Army Nurs 2014 ;15(2): 129-34. (in Thai).
18. Wattana C. Self-management support: strategies for promoting disease control. Journal Phrapokklao Nursing College 2015;26(1):117-27. (in Thai).
19. Lorig KR, Sobel DS, Stewart AL, Brown JrBW, Bandura A, Ritter P, et al. Evidence suggesting that a chronic disease self-management program can improve health status while reducing hospitalization: a randomized trial. Med Care 1999;5-14.
20. Wagner EH, Austin BT, Davis C, Hindmarsh M, Schaefer J, Bonomi A. Improving chronic illness care: translating evidence into action. Health Aff 2001;20(6):64-78.
21. Barr VJ, Robinson S, Marin-Link B, Underhill L, Dotts A, Ravensdale D, et al. The expanded Chronic Care Model: an integration of concepts and strategies from population health promotion and the Chronic Care Model. Healthc Q 2003;7(1):73-82.
22. World Health Organization. Innovative Care for Chronic Conditions: building Blocks for Action [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2002 [cited 2018 August 2]. Available from:https://www.who.int/chp/knowledge/publications/icccreport/en/.
23. Naylor MD, Brooten DA, Campbell RL, Maislin G, McCauley KM, Schwartz JS. Transitional care of older adults hospitalized with heart failure:a randomized, controlled trial. J Am Geriatr Soc 2004;52:675-84.
24. Kidd T, Carey N, Mold F, Westwood S, Miklaucich M, Konstantara E, et al. A systematic review of the effectiveness of self-management interventions in people with multiple sclerosis at improving depression, anxiety and quality of life. PloS One 2017;12(10):1-16.
25. Pinnock H, Parke HL, Panagioti M, Daines L, Pearce G, Epiphaniou E, et al. Systematic meta-review of supported self-management for asthma: a healthcare perspective. BMC Med 2017;15(1):64.
26. Lennon S, Mckenna S, Jones F. Self-management programmes for people post stroke: a systematic review. Clin Rehabil 2013;27(10):867-78.
27. Ahn S, Basu R, Smith ML, Jiang L, Lorig K, Whitelaw N, et al. The impact of chronic disease self-management programs: healthcare savings through a community-based intervention. BMC Public Health 2013;13(1):1141-6.
28. Kennedy A, Reeves D, Bower P, Lee V, Middleton E, Richardson G, et al. The effectiveness and cost effectiveness of a national lay-led self care support programme for patients with long-term conditions: a pragmatic randomised controlled trial. J Epidemiol Community Health 2007;61(3):254-61.
29. SeesawangJ,Thongtaeng P,Yodthong D.Effectiveness of self-management supportive program among hypertensive older people. Ramathibodi Nursing Journal 2014;20(2):179-92. (in Thai).
30. Chumchiang P. The Effects of self-management support program on health behaviors and body mass
index in people with pre-diabetes. Nursing Public HealthandEducationJournal2018;19(1):108-19.(in Thai).
31.Wagner EH, Davis C, Schaefer J, Von Korff M. A survey of leading chronic disease management programs: are they consistent with the literature?.Managed Care Q 1999;7(3):56-66.
32. Boehmer KR, Dabrh AMA, Gionfriddo MR, Erwin P, Montori VM. Does the chronic care model meet
the emerging needs of people living with multimorbidity? a systematic review and thematic synthesis. PloS One 2018;13(2):1-17.
33. Reynolds R, Dennis S, Hasan I, Slewa J, Chen W,Tian D, et al. A systematic review of chronic disease
management interventions in primary care. BMC family practice 2018;19(1):11-23.
34. Tossanoot S, Sirikamonsathian B. A situation study of using Chronic Care model in caring for diabetes type 2 patients. Journal of Health Science Research 2016;10(2):29-40. (in Thai).
35. Prasanwong J, Singdong P, Samsan R. Caring system development for stroke’s patients at Sisaket Hospital.
Journal of Nursing Division 2012;39(2):51-65. (in Thai).
36. Albert NM. A systematic review of transitional-care strategies to reduce rehospitalization in patients with
heart failure. Heart Lung 2016;45(2):100-13.
37. Puhr MI, Thompson HJ. The use of transitional care models in patients with stroke. J Neurosci Nurs
2015;47(4):223-34.
38. Paksee N, Sirapo-ngam Y, Monkong S, leelacharas S. Effectoftransitionalcareprogramforstrokepatientsand
family caregivers on caregiver’s preparedness, stress, adaptation, and satisfaction. Ramathibodi Nursing Journal 2016;22(1):65-80. (in Thai).
39. Moonthee W, Monkong S, Sirapo-ngam Y,Leelacharas S. Impact of transitional care programme
and family caregivers on stroke patients’ routine activity performance, complications, and satisfaction.
40. Feigin VL, Roth GA, Naghavi M, Parmar P, Krishnamurthi R, Chugh S, et al. Global burden of
stroke and risk factors in 188 countries, during 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013. Lancet Neurol 2016;15(9):913-24.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
2019-02-08
รูปแบบการอ้างอิง
1.
คำตัน ว. การจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง : การประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์. J Thai Nurse Midwife Counc [อินเทอร์เน็ต]. 8 กุมภาพันธ์ 2019 [อ้างถึง 4 มีนาคม 2026];34(1):25-41. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJONC/article/view/154835
ฉบับ
ประเภทบทความ
Academic Article
