ข้อกําหนดทางเคมี-ฟิสิกส์ของส่วนเหนือดินผักแพว

บทคัดย่อ

        ผักแพว (Persicaria odorata (Lour.) Sojak วงศ์ Polygonaceae) เป็นไม้ล้มลุกตั้งตรงพบได้ทั่วไปในประเทศไทย มีสรรพคุณตามตํารายาไทย เช่น แก้ผื่นคัน รักษาโรคปอด แก้ท้องอืด มีองค์ประกอบทางเคมี เช่น decanal, dodecanal, quercetin, scutellarein-7-glucoside และ quercitrin มีฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรียและต้านอักเสบ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและประเมินคุณสมบัติทางเคมี-ฟิสิกส์ของส่วนเหนือดินผักแพว เพื่อจัดทําข้อกําหนดทางเคมี-ฟิสิกส์โดยใช้ตัวอย่าง จํานวน 15 ตัวอย่าง จากแหล่งธรรมชาติและร้านยาในประเทศไทย นํามาวิเคราะห์เบื้องต้นทางเคมี พิสูจน์เอกลักษณ์ด้วย Thin-layer chromatography (TLC) วิเคราะห์คุณสมบัติทางเคมี วิเคราะห์ปริมาณฟีนอลิกรวมและปริมาณเฟลโวนอยด์รวมด้วย UV spectrophotometry ผลพบ tannins, reducing sugars, amino acids/proteins, flavonoids และ saponins การพิสูจน์เอกลักษณ์พบ quercitrin, glutamine, alanine, valine, tyrosine และ leucine ค่าเฉลี่ยร้อยละโดยน้ำหนัก±ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานของปริมาณความชื้น ปริมาณสารสกัดด้วยน้ำและสารสกัดด้วย 95% ethanol ปริมาณเถ้ารวมและเถ้าที่ไม่ละลายในกรด ปริมาณฟีนอลิกรวมและเฟลโวนอยด์รวม เท่ากับ 7.43±1.63, 15.17±1.46, 14.19±4.12, 12.69±2.81, 0.14±0.05, 4.90±1.95 และ 0.30±0.07 ตามลําดับ เมื่อใช้ค่าเฉลี่ย±10% เป็นเกณฑ์การกําหนดค่ามาตรฐาน สรุปได้ว่าปริมาณความชื้นไม่เกินร้อยละ 9.0 โดยน้ำหนัก ปริมาณสารสกัดด้วยน้ำและปริมาณสารสกัดด้วย 95% ethanol ไม่น้อยกว่าร้อยละ 14.0 และ 13.0 โดยน้ำหนัก ปริมาณเถ้ารวมไม่เกินร้อยละ 14.0 โดยน้ำหนัก ปริมาณฟีนอลิกรวมไม่น้อยกว่าร้อยละ 5.0 โดยน้ำหนัก โดยเกณฑ์นี้ไม่กําหนดค่าปริมาณเถ้าที่ไม่ละลายในกรดและปริมาณเฟลโวนอยด์รวมเนื่องจากมีค่าน้อย การศึกษานี้สามารถนําไปใช้ประโยชน์เพื่อจัดทําโมโนกราฟของผักแพวในตํารามาตรฐานยาสมุนไพรไทยได้