การตรวจ NAT2-diplotyping ด้วยวิธี Real-time PCR
คำสำคัญ:
NAT2-diplotyping, ไอโซไนอาซิด, Real-time PCR, PCR, Acetylatorบทคัดย่อ
เอนไซม์ N-acetyltransferase 2 (NAT2) มีบทบาทสำคัญในกระบวนการย่อย Isoniazid ซึ่งเป็นยารักษาวัณโรค ผู้ที่มียีน NAT2 ที่มีการย่อยยาช้า (slow acetylator) มีโอกาสเกิดภาวะตับอักเสบจากการใช้ยาวัณโรคสูงกว่าผู้ที่มียีน NAT2 ในอัตราปกติ (intermediate acetylator) และย่อยยาเร็ว (rapid acetylator) ถึง 8.8 เท่า โดยความสามารถในการย่อยยาของยีน NAT2 นี้สามารถแปลผลได้จากการตรวจ NAT2-diplotype และแพทย์สามารถใช้ผลเพื่อพิจารณาปรับขนาดยา Isoniazid การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาวิธีการตรวจ NAT2-diplotype จากวิธี PCR ที่เปิดให้บริการอยู่เป็นวิธี Real-time PCR คณะผู้วิจัยจึงได้ออกแบบโพรบและหาสภาวะเหมาะสมในการทำปฏิกิริยา (optimization) ได้แก่ ความเข้มข้นโพรบและไพรเมอร์ อุณหภูมิ และเวลาการทำปฏิกิริยา โดยใช้ตัวอย่างดีเอ็นเอที่ทราบผล NAT2-diplotype จากการทำ phase analysis จนได้วิธีการที่มีช่วงการตรวจดีเอ็นเอ (detection range) เท่ากับ 5–150 ng/μL ผลการเปรียบเทียบกับวิธี PCR โดยตรวจตัวอย่าง จำนวน 138 ตัวอย่าง พบว่าให้ผลตรวจชนิดของ NAT2 haplotypes ในตัวอย่างทั้งหมดสอดคล้องกันร้อยละ 100 ดังนั้นการตรวจ NAT2-diplotyping ด้วยวิธี Real-time PCR ที่พัฒนาขึ้นนี้สามารถนำมาใช้ทดแทนการตรวจด้วยวิธี PCR ได้ ทำให้ได้ผลการตรวจที่รวดเร็ว และสะดวกกับผู้ปฏิบัติงานมากขึ้น
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global tuberculosis report 2023. Geneva: World Health Organization; 2023.
Azuma J, Ohno M, Kubota R, Yokota S, Nagai T, Tsuyuguchi K, et al. NAT2 genotype guided regimen reduces isoniazid-induced liver injury and early treatment failure in the 6-month four-drug standard treatment of tuberculosis: a randomized controlled trial for pharmacogenetics-based therapy. Eur J Clin Pharmacol 2013; 69(5): 1091-101.
Surarak T, Chumnumwat S, Nosoongnoen W, Tragulpiankit P. Efficacy, safety, and pharmacokinetics of isoniazid affected by NAT2 polymorphisms in patients with tuberculosis: a systematic review. Clin Transl Sci 2024; 17(4): e13795. (13 pages).
Schiuma M, Dinegro S, Battini V, Torre A, Covizzi A, Civati A, et al. NAT2 acetylation status predicts hepatotoxicity during antituberculosis therapy: cumulative risk analysis of a multiethnic cohort. Int J Mol Sci 2025; 26(8): 3881. (13 pages).
Thanyanuch S, Charoen C, Surakameth M, Sukanya W. NAT2 genotype-guided INH dosage to reduce drug-induced liver injury in Thai patients. Syst Rev Pharm 2021; 12(9): 523-7.
Hein DW. N-acetyltransferase SNPs: emerging concepts serve as a paradigm for understandingcomplexities of personalized medicine. Expert Opin Drug Metab Toxicol 2009; 5(4): 353-66.
Wichukchinda N, Pakdee J, Kunhapan P, Imunchot W, Toyo-Oka L, Tokunaga K, et al. Haplotype-specific PCR for NAT2 diplotyping. Hum Genome Var 2020; 7: 13. (6 pages).
Valones MA, Guimarães RL, Brandão LA, de Souza PR, de Albuquerque Tavares Carvalho A, Crovela S. Principles and applications of polymerase chain reaction in medical diagnostic fields: a review. Braz J Microbiol 2009; 40(1): 1-11.
Bustin SA, Nolan T. Pitfalls of quantitative real-time reverse-transcription polymerase chain reaction. J Biomol Tech 2004; 15(3): 155-66.
Kralik P, Ricchi M. A basic guide to real time PCR in microbial diagnostics: definitions, parameters, and everything. Front Microbiol 2017; 8: 108. (9 pages).
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ชุดไพรเมอร์ (Primer set) สำหรับการตรวจแนททู-ไดโพลทัยป์ (NAT2-diplotypes). สิทธิบัตรการประดิษฐ์ไทย เลขที่ 92597; 2566.
Arya M, Shergill IS, Williamson M, Gommersall L, Arya N, Patel HR. Basic principles of real-time quantitative PCR. Expert Rev Mol Diagn 2005; 5(2): 209-19.
Bustin SA, Benes V, Garson JA, Hellemans J, Huggett J, Kubista M, et al. The MIQE guidelines: minimum information for publication of quantitative real-time PCR experiments. Clin Chem 2009; 55(4): 611-22.
Burd EM. Validation of laboratory-developed molecular assays for infectious diseases. Clin Microbiol Rev 2010; 23(3): 550-76.
Wattanapokayakit S, Mushiroda T, Yanai H, Wichukchinda N, Chuchottawon C, NedsuwanS, et al. NAT2 slow acetylator associated with anti-tuberculosis drug-induced liver injury in Thai patients. Int J Tuberc Lung Dis. 2016; 20(10): 1364-9.
Stadhouders R, Pas SD, Anber J, Steyn A, Mes TH, Schutten M. The effect of primer-template mismatches on the detection and quantification of nucleic acids using the 5' nuclease assay. J Mol Diagn 2010; 12(1): 109-17.
วีระวุฒิ มิ่งขวัญ. การบรรยายเรื่อง Usefulness of NAT2 accompanied by clinical predictors among tuberculosis patients treatment. เอกสารการประชุมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การใช้ผลตรวจยีน NAT2 ประกอบการรักษาผู้ป่วยวัณโรคด้วยยา isoniazid; วันที่ 30 มกราคม 2568. กรุงเทพฯ: กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2568.
มิ่งขวัญ มงคลสินธิ์, อินทิรา สิมะพิเชฐ, วนิดา แสนเมือง. การอภิปรายเรื่องรูปแบบ/แนวทางการใช้ผลตรวจยีน NAT2 เพื่อลดความเสี่ยงการเกิดตับอักเสบ และการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรคจากการได้รับยา Isoniazid. เอกสารการประชุมการแลกเปลี่ยน
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
