การเปรียบเทียบวิธีเพื่อระบุชนิดพืชที่ปลอมปนในผลิตภัณฑ์สมุนไพรฟ้าทะลายโจรระหว่างวิธีการตรวจลักษณะทางจุลทรรศน์ วิธีโครมาโทกราฟีชนิดผิวบางสมรรถนะสูง (HPTLC) และวิธีการแตกตัวของไอออนด้วยเลเซอร์แบบเมทริกซ์
การเปรียบเทียบเทคนิคในการตรวจพืชปลอมปนในผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร
คำสำคัญ:
ฟ้าทะลายโจร, การปลอมปนในผลิตภัณฑ์สมุนไพร, การตรวจลักษณะทางจุลทรรศน์, HPTLC, MassARRAYบทคัดย่อ
การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ระหว่างปี พ.ศ. 2562–2564 ทําให้ความต้องการใช้สมุนไพรฟ้าทะลายโจร (Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees; AP) เพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก นําไปสู่การปลอมปนของพืชอื่นในผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร โดยซื้อตัวอย่างจากร้านขายยาแผนโบราณและร้านสมุนไพรในท้องถิ่น จํานวน 13 ตัวอย่าง และเป็นตัวอย่างจากกองบังคับการปราบปรามการกระทําความผิดเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภค (บก.ปคบ.) จํานวน 1 ตัวอย่าง โดยใช้การตรวจสอบหลายเทคนิค ประกอบด้วย การตรวจลักษณะทางจุลทรรศน์ การวิเคราะห์ด้วยโครมาโทกราฟีชนิดผิวบางสมรรถนะสูง (HPTLC) และการตรวจระดับชีวโมเลกุลด้วยเทคนิค MassARRAY-MALDI-TOF การตรวจทางจุลทรรศน์ยืนยันว่ามีหลายตัวอย่างที่ไม่ใช้ฟ้าทะลายโจร การตรวจด้วยวิธี HPTLC ต้องพบสารแอนโดรกราโฟไลด์ซึ่งเป็นสารชี้บ่งในสมุนไพรชนิดนี้ จากการศึกษาพบว่ามีจํานวน 11 ตัวอย่าง ที่มีลักษณะโครมาโทกราฟีสอดคล้องกับฟ้าทะลายโจรแท้ มี 3 ตัวอย่าง ไม่พบสารดังกล่าว และการตรวจสอบด้วยเทคนิค MassARRAY พบการปลอมปนใน 11 ตัวอย่าง โดยระบุได้ว่าเป็นฟ้าทะลายโจรแท้ 3 ตัวอย่าง เป็นสะเดา (Azadirachta indica A. Juss) 2 ตัวอย่าง เป็นส่วนผสมของฟ้าทะลายโจร สะเดา และบอระเพ็ด (Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook.f. & Thomson) 8 ตัวอย่าง และตัวอย่างจาก บก.ปคบ. พบว่าเป็นบอระเพ็ด การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าแม้วิธี HPTLC จะเหมาะสําหรับการคัดกรองเบื้องต้น แต่เทคนิค MassARRAY มีความไวและความจําเพาะสูงกว่าสําหรับการยืนยันความแท้ของสมุนไพร การบูรณาการตรวจสอบโดยใช้สามวิธีร่วมกันจะช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือในการพิสูจน์ชนิดสมุนไพรและคุ้มครองผู้บริโภคจากการปนปลอมของผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร
เอกสารอ้างอิง
Cao X. COVID-19: immunopathology and its implications for therapy. Nat Rev Immunol 2020; 20(5): 269–70.
To KK, Tsang OT, Leung WS, Tam AR, Wu TC, Lung DC, et al. Temporal profiles of viral load in posterior oropharyngeal saliva samples and serum antibody responses during infection by SARS-CoV-2: an observational cohort study. Lancet Infect Dis 2020; 20(5): 565–74.
Liu B, Li C, Zhou Z, Guan X, Xiang Y. Can we use interleukin-6 (IL-6) blockade for coronavirus disease 2019 (COVID-19)-induced cytokine release syndrome (CRS)? J Autoimmun 2020; 111: 102452. (8 pages).
Radapong S, Sahad T, Harnkit N, Suppajariyawat P, Okada PA, Meechalad W, et al. Anti-SARS-CoV-2 activity screening of selected Thai medicinal plants and potential host-target molecules. Bull Dept Med Sci 2022; 64(2): 93–105.
Noroozi R, Branicki W, Pyrc K, Tabaj PP, Pospiech E, Taheri M, et al. Altered cytokine levels and immune responses in patients with SARS-CoV-2 infection and related conditions. Cytokine 2020; 133: 155143. (5 pages).
Chandrasekaran CV, Deepak M, Agarwal A. In vitro comparative evaluation of non-leaves and leaves extracts of Andrographis paniculata on modulation of inflammatory mediators. Anti-Inflamm Anti-Allergy Agents Med Chem 2012; 11(2): 191–7.
Sa-ngiamsuntorn K, Suksatu A, Pewkliang Y, Thongsri P, Kanjanasirirat P, Manopwisedjaroen S, et al. Anti-SARS-CoV-2 activity of Andrographis paniculata extract and its major component andrographolide in human lung epithelial cells and cytotoxicity evaluation in major organ cell representatives. J Nat Prod 2020; 84: 1261–70.
Gupta S, Mishra KP, Ganju L. Broad-spectrum antiviral properties of andrographolide. Arch Virol 2017; 162(3): 611–23.
Department of Medical Services, Ministry of Public Health. Clinical practice guidelines for diagnosis, treatment, and infection prevention of coronavirus disease 2019 (COVID-19) in hospitals. 27th revised edition. Bangkok: Department of Medical Services. [online]. 2023; [cited 2024 Jul 21]; [17 screens]. Available from: URL: https://covid19.dms.go.th.
Arya TD, Solanki KB, Gaur JR. Detection of adulterants in herbal formulation: a review. Int J Forensic Sci Leg Med 2021; 1(1): 33–9.
Ichim MC, Häser A, Nick P. Microscopic authentication of commercial herbal products in the globalized market: potential and limitations. Front Pharmacol 2020; 11: 876. (9 pages).
Muyumba NW, Mutombo SC, Sheridan H, Nachtergael A, Duez P. Quality control of herbal drugs and preparations: the methods of analysis, their relevance and applications. Talanta Open 2021; 4: 100070. (11 pages).
Thongkhao K, Pongkittiphan V, Phadungcharoen T, Tungphatthong C, Urumarudappa SKJ, Pengsuparp T, et al. Differentiation of Cyanthillium cinereum, a smoking cessation herb, from its adulterant Emilia sonchifolia using macroscopic and microscopic examination, HPTLC profiles and DNA barcodes. Sci Rep 2020; 10: 14753. (11 pages).
Bhooma V, Vassou SL, Kaliappan I, Parani M. Identification of adulteration in market samples of saffron using morphology, HPLC, HPTLC, and DNA barcoding methods. Genome 2024; 67(2): 43–52.
Wang Y, Xi X, Wang L, Chen Y. HPTLC- bioluminescent bioautography screening of herbal teas for adulteration with hypolipidemic drugs. Biosensors 2023; 13: 392. (9 pages).
Thongkhao K, Prombutara P, Phadungcharoen T, Wiwatcharakornkul W, Tungphatthong C, Sukrong M, et al. Integrative approaches for unmasking hidden species in herbal dietary supplement products: what is in the capsule? J Food Compos Anal 2020; 93: 103616.
Wu L, Sun W, Wang B, Zhao H, Li Y, Cai S, et al. An integrated system for identifying the hidden assassins in traditional medicines containing aristolochic acids. Sci Rep 2015; 5: 11318. (10 pages).
Vadivel V, Ravichandran N, Rajalakshmi P, Brindha P, Gopal A, Kumaravelu C. Microscopic, phytochemical, HPTLC, GC–MS and NIRS methods to differentiate herbal adulterants: pepper and papaya seeds. J Herb Med 2018; 11: 36–45.
Kress WJ, Erickson DL. A two-locus global DNA barcode for land plants: the coding rbcL gene complements the non-coding trnH-psbA spacer region. PLoS One 2007; 2(6): e508. (10 pages).
Esquivel-Alvarado D, Reed JD, Krueger CG. Matrix-assisted laser desorption/ionization time-of-flight mass spectrometry (MALDI-TOF MS) of proanthocyanidins to determine authenticity of functional foods and dietary supplements. In: Recent advances in polyphenol research volume 7. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons; 2021. p. 113–129.
Xin T, Xu Z, Jia J, Leon C, Hu S, Lin Y, et al. Emilia sonchifolia. Acta Pharm Sin B 2018; 8(3): 488–97.
Kuo TH, Kuei MS, Hsiao Y, Chung HH, Hsu CC, Chen HJ. Matrix-assisted laser desorption/ionization mass spectrometry typing of edible oils through spectral networking of triacylglycerol fingerprints. ACS Omega 2019; 4(13): 15734–41.
Fang H, Chen Y, Wu HL, Chen Y, Wang T, Yang J, et al. Matrix-assisted laser desorption/ionization time-of-flight mass spectrometry combined with chemometrics to identify the origin of Chinese medicinal materials. RSC Adv 2022; 12: 16886–92.
Zhong Y, Wang H, Wei Q, Cao R, Zhang H, He Y, et al. Combining DNA barcoding and HPLC fingerprints to trace species of an important traditional Chinese medicine Fritillariae Bulbus. Molecules 2019; 24(18): 3269. (12 pages).
Raclariu AC, Tebrencu CE, Ichim MC, Ciuperca OT, Brysting AK, Boe HD, et al. What's in the box? Authentication of Echinacea herbal products using DNA metabarcoding and HPTLC. Phytomedicine 2018; 44: 32–8.
Doyle JJ, Dickson EE. Preservation of plant samples for DNA restriction endonuclease analysis. Taxon 1987; 36(4): 715–22.
Doyle JJ, Doyle JL. A rapid DNA isolation procedure for small quantities of fresh leaf tissue. Phytochem Bull 1987; 19: 11–5.
Cullings KW. Design and testing of a plant-specific PCR primer for ecological and evolutionary studies. Mol Ecol 1992; 1: 233-40.
Fazekas AJ, Burgess KS, Kesanakurti PR, et al. Multiple multilocus DNA barcodes from the plastid genome discriminate plant species equally well. PLoS One 2008; 3(7): e2802. (12 pages).
World Health Organization. Quality control methods for herbal materials. Updated ed. Geneva: World Health Organization; 2011.
World Health Organization. Guidelines on good herbal processing practices for herbal medicines. In: WHO Expert Committee on Specifications for Pharmaceutical Preparations: fifty-second report. Geneva: World Health Organization; 2018. (WHO Technical Report Series, No. 1010, Annex 1).
Wang H, Chen Y, Wang L, Li Q, Yang S, Wu C. Advancing herbal medicine: enhancing product quality and safety through robust quality control practices. Front Pharmacol 2023; 14: 1265178. (16 pages).
Little DP. Authentication of Ginkgo biloba herbal dietary supplements using DNA barcoding. Genome 2014; 57(9): 513–26.
Thongkhao K, Intharuksa A, Phrutivora pongkul A. Unveiling adulteration in herbal markets: MassARRAY iPLEX assay for accurate identification of Plumbago indica L. Int J Mol Sci 2025; 26: 7168. (17 pages).
Oehr P. Interrelationships among sensitivity, precision, accuracy, specificity and predictive values in bioassays, represented as combined ROC curves with integrated cutoff distribution curves and novel index values. Diagnostics 2025; 15: 410. (14 pages).
Nazar N, Saxena A, Sebastian A, Slater A, Sundaresan V, Sgamma T. Integrating DNA barcoding within an orthogonal approach for herbal product authentication: a narrative review. Phytochem Anal 2025; 36(1): 7–29.
Bettencourt da Silva R, Ellison SLR, editors. Eurachem/CITAC Guide: assessment of performance and uncertainty in qualitative chemical analysis. (online). 2021; Available from: URL: https://www.eurachem.org/images/stories/Guides/pdf/AQA_2021_EN_v01a.pdf.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
