การถอดบทเรียนการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดสารเสพติดแบบบูรณาการ จังหวัดตาก
คำสำคัญ:
การถอดบทเรียน, การบำบัดรักษาแบบบูรณาการ, การฟื้นฟูสมรรถภาพ, ผู้ติดยาเสพติดบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพแบบปรากฏการณ์วิทยาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดสารเสพติดแบบบูรณาการ จังหวัดตาก กลุ่มผู้ให้ข้อมูลเป็นภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาและสารเสพติด และผู้ป่วยสุขภาพจิต จังหวัดตาก จำนวน 36 คน แบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ๆ ละ 9 คน ซึ่งได้จากการคัดเลือกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลแบบเอกพันธ์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แนวทางการสนทนากลุ่ม ผู้วิจัย ผู้ช่วยนักวิจัย เครื่องบันทึกเสียง กล้องถ่ายรูปหรือสมาร์ทโฟน และสมุดจดบันทึก เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่ม ดำเนินการศึกษาระหว่างวันที่ 1 ธันวาคม 2566 ถึงวันที่ 31 กรกฎาคม 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยการตรวจสอบแบบสามเส้าด้านผู้วิจัย
ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดสารเสพติดแบบบูรณาการ ได้แก่ ทีมสหวิชาชีพ 8 ฝ่าย กลยุทธ์แตะสัมผัส แนวทาง 6 ชัด ระบบการดูแลตามศักยภาพของหน่วยบริการหรือความรุนแรงของผู้ป่วย โครงสร้างและศักยภาพของหน่วยบริการ โดยมีปัจจัยแห่งความสำเร็จ ได้แก่ ความร่วมมือหรือการมีส่วนร่วม การสื่อสารและเป้าหมายที่ชัดเจนของทีมสหวิชาชีพ การสนับสนุนทางด้านนโยบายหรืองบประมาณ การเสริมสร้างพลังอำนาจให้ผู้ป่วยและครอบครัว ส่วนปัญหาและอุปสรรค ได้แก่ การประสานงานและทรัพยากร บุคลากรและทักษะเฉพาะทางความปลอดภัยและการส่งต่อผู้ป่วย การตีตราและการยอมรับจากสังคม ผลการวิจัยครั้งนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทาง การบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดสารเสพติดแบบบูรณาการในพื้นที่อื่น ๆ ต่อไป
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2567). แนวทางการดำเนินงานการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดตามประมวลกฎหมายยาเสพติด (ฉบับปรับปรุง). นนทบุรี: สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุข.
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2563). หลักสูตรการดำเนินงานการติดตามยาเสพติดในชุมชนสำหรับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
จิรัฐติกาล สุตวณิชย์, พัชรินทร์ มุงคำภา และนาวา ผานะวงค์. (2566). ผลการบำบัดและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดระยะยาว “มินิธัญญารักษ์” กรณีศึกษาโรงพยาบาลอากาศอำนวย ปี พ.ศ. 2566. วารสารกรมการแพทย์, 49(3), 145-153.
ธิดารัตน์ เจิดประวัติ และวรรณพร เตชะไกศยวณิช. (2568). ประสบการณ์ของผู้เข้ารับการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด กรณีศึกษาโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง (สังกัดกรุงเทพมหานคร) กรุงเทพมหานคร. วารสารศรีปทุมปริทัศน์ ฉบับมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 25(1), 106-122.
นิตยา ฤทธิ์ศรี และศุภลักษณ์ จันหาญ. (2563). การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติดแบบบูรณาการในโรงเรียนมัธยมแห่งหนึ่ง อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 17(1), 77-87.
พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564. (8 พฤศจิกายน 2564). ราชกิจจานุเบกษา, 136(73 ก). หน้า 1-80.
วนิตตา พิทยาเรืองนนท์ และอารณีย์ วิวัฒนาภรณ์. (2565). ปัญหาในการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด กรณีศึกษาในสถานพยาบาลของรัฐ. วารสารวิจัยธรรมศึกษา, 5(2), 94–102.
ศูนย์อำนวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุข. (2561). แนวทางการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นศูนย์กลาง. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
ศูนย์อำนวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด จังหวัดตาก. (2567). แผนปฏิบัติการด้านการรักษาบำบัดผู้ป่วยยาเสพติด: แนวทางการขับเคลื่อนการลดความรุนแรงของผู้ป่วยผู้ติดยาเสพติดที่มีอาการทางจิตเวชรุนแรง (สีเหลือง/สีแดง) แบบพุ่งเป้า โดยกลไกการมีส่วนร่วมระดับพื้นที่ด้วยกลยุทธ์ “แตะสัมผัส” จังหวัดตาก ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. ตาก: ศาลากลางจังหวัดตาก.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2566). รายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการภายใต้นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการป้องกัน ปราบปราม และแก้ไขปัญหายาเสพติด ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงยุติธรรม.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก. (2566). รายงานประจำปี 2566 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก. ตาก: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก.
อรรจน์กร สมเกียรติกุล. (2566). การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิชาการและวิจัยยาเสพติด, 1(1), 28–40.
Dallas, J. C., Jullamate, P., Vatanasin, D., Moungkum, S., Nadarajan, S., & Krungkraipetch, N. (2023). Resilience and influencing factors among youths undergoing substance abuse treatment in Thailand: A cross-sectional study. SAGE Open Nursing, 9, 23779608231157986. https://doi.org/10.1177/23779608231157986
Krendl, A. C., & Perry, B. L. (2023). Stigma toward substance dependence: Causes, consequences, and potential interventions. Psychological Science in the Public Interest, 24(2), 90–126. https://doi.org/10.1177/15291006231198193
Limaksorn, J. (2021, April 7). Drug rehabilitation in Thailand: Treatment or punishment? International Drug Policy Consortium. Retrieved from https://idpc.net/blog/2021/04/drug-rehabilitation-in-thailand-treatment-or-punishment
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE.
National Institute on Drug Abuse. (2025, March 13). Advancing reduction in drug use as an endpoint in addiction treatment trials. Retrieved from https://nida.nih.gov/about-nida/noras-blog/2025/03/advancing-reduction-drug-use-endpoint-in-addiction-treatment-trials
Prasartpornsirichoke, J., Pityaratstian, N., Poolvoralaks, C., Sermruttanawisith, N., Polpakdee, K., Pholphet, K., & Buathong, N. (2025). Effects of online cognitive behavioral therapy on depression, negative automatic thoughts, and quality of life in Thai university students during the COVID-19 lockdown in 2021: A quasi-experimental study. Frontiers in Psychiatry, 16, 1502406. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1502406
Singtakaew, A., Chaimongkol, N., Puangladdac, S., & Wongpiromsarn, Y. (2024). Effects of the mindfulness program for male substance abusers in Thailand on stress, deliberate self-harm, and drug abstinence intention: A repeated-measure design. Belitung Nursing Journal, 10(2), 231–239. https://doi.org/10.33546/bnj.3178
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา (Thai Journal of Public Health and Health Education) เป็นลิขสิทธิ์ของ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
