ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุกลุ่มชาติพันธุ์ (กะเหรี่ยง) ในตำบลยางเปียง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก, ผู้สูงอายุกลุ่มชาติพันธุ์ (กะเหรี่ยง)บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมดังกล่าวในผู้สูงอายุกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง ตำบลยางเปียง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ เก็บข้อมูลระหว่างเดือนพฤษภาคม–กรกฎาคม พ.ศ. 2567 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 230 คน คัดเลือกโดยการสุ่มแบบชั้นภูมิร่วมกับการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ มีค่าความเชื่อมั่นระหว่าง 0.72–0.86 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยพหุคูณเชิงเส้นแบบขั้นตอน กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการศึกษาพบว่า พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โมเดลมีนัยสำคัญทางสถิติ (F = 135.20, p < .001) และสามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 63.70 (Adjusted R² = .64) โดยการรับรู้ความสามารถตนเองในการดูแลทันตสุขภาพ (β = 0.58) และการได้รับข้อมูลข่าวสาร (β = 0.45) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับพฤติกรรมดังกล่าวอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่การเข้ารับบริการทันตกรรมมีความสัมพันธ์เชิงลบ (β = −0.16) ผลการวิจัยนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนส่งเสริมสุขภาพช่องปาก โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้างความสามารถตนเอง การพัฒนาการสื่อสารด้านสุขภาพ และการปรับรูปแบบบริการให้เหมาะสมกับบริบทของชุมชนชาติพันธุ์อย่างยั่งยืน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. บริษัท อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์ จำกัด (มหาชน).
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถิติผู้สูงอายุปี พ.ศ. 2566 ข้อมูลเดือนมิถุนายน 2566. กรมกิจการผู้สูงอายุ.
กรมอนามัย. (2566). รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรมอนามัย.
กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2546). พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 (พิมพ์ครั้งที่ 7). โรงพิมพ์เทพเพ็ญวานิช.
กระทรวงสาธารณสุข. (2567). ข้อมูลสภาวะสุขภาพช่องปากและอัตราการเข้าถึงบริการทันตกรรม (ปีงบประมาณ 2567).
กัลยา วานิชย์บัญชา. (2555). สถิติสำหรับงานวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 6). บริษัท ธรรมสาร จำกัด.
กัลยา วานิชย์บัญชา. (2559). การวิเคราะห์สถิติขั้นสูงด้วย SPSS for Windows. ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: กระบวนการ ปฏิบัติการ เครื่องมือ. ศูนย์หนังสือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์. (2553). คู่มือการวิจัย: การเขียนรายงานการวิจัยและวิทยานิพนธ์ (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 10). โรงพิมพ์เรือนแก้ว.
ประสาท เนืองเฉลิม. (2556). วิจัยการเรียนการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 2). บริษัททวี พริ้น (1991) จำกัด.
ประเสริฐสม, ป. (2548). สถานการณ์สุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ. วารสารทันตสาธารณสุข, 10(1–2), 73–78.
พงษ์สิทธิ์ กุลตังวัฒนา. (2565). ผู้สูงอายุที่มีกลุ่มอาการสูงอายุกับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากในโรงพยาบาลหนองบัวลำภู. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 16(2), 380–390.
พรรณี ลีกิจวัฒนะ. (2558). วิธีการวิจัยทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 10). มีน เซอร์วิส ซัพพลาย.
พันธ์นภา จิตติมณี. (2562). การพัฒนาเครื่องมือวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากสำหรับผู้สูงอายุ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.
พิราวรรณ เนื้อทอง. (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการดูแลทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร, 5(1).
ศิริรัตน์ รอดแสวง. (2560). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุ. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ นเรศวรวิจัย ครั้งที่ 12 (หน้า 786–797).
สมทรง บุรุษพัฒน์. (2547). ภาษาและกลุ่มชาติพันธุ์ในเอเชียอาคเนย์. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล. (2538). สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์: กะเหรี่ยงสะกอ.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2546). พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546. ราชกิจจานุเบกษา, 120(107 ก), 1–11.
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย. (2561). รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติครั้งที่ 8 ประเทศไทย พ.ศ. 2560.
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย. (2564). แนวทางการจัดบริการดูแลและป้องกันสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุ.
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย. (2566). Template ตัวชี้วัด OHSP ปีงบประมาณ 2567.
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย. (2567). รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566.
สุมนา ชัยคณารัตน์กัญญารัตน์ คมคาย. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพช่องปาก. วารสารทันตสาธารณสุข, 28(1), 50–62.
สุภาพร ผุดผ่อง. (2563). พฤติกรรมสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุ. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 4(1).
สุรเศรณีวงศ์, ร. (2562). สุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุ. วารสารโรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์, 14(1), 87–100.
สุริยา รัตนกุล และคณะ. (2529). แผนที่ภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย.
สุวิมล ติรกานันท์. (2551). ระเบียบวิธีวิจัยทางสังคมศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 7).
ออมใจ น้ำมนต์ตรี. (2565). สุขภาพช่องปากและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ. วารสารทันตาภิบาล, 33(1).
อุดมพร ทรัพย์บวร. (2562). พฤติกรรมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ. วารสารแพทย์เขต, 38(4), 244–255.
Ahn, E., Lee, J.-H., & Kim, S.-M. (2020). Impact of social support on subjective oral health. Journal of Dental Hygiene Science, 20(2), 67–73.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
Barth, F. (1969). Ethnic groups and boundaries. George Allen & Unwin.
Best, J. W. (1997). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.
Cohen, L., & Manion, L. (1989). Research methods in education (3rd ed.). Routledge.
Daniel, W. W. (2010). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (9th ed.). John Wiley & Sons.
Gururatana, O., Vejvithee, W., & Ekpatcha, N. (2022). Factors affecting oral health. Health Science Journal of Thailand, 4(1), 86–97.
House, J. S. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.
Joshua Project. (2021). People cluster: Karen. https://joshuaproject.net
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Lintner, B. (1999). Burma in revolt. Silkworm Books.
Matisoff, J. A. (2003). Handbook of Proto-Tibeto-Burman. University of California Press.
Petersen, P. E., & Yamamoto, T. (2005). Improving oral health of older people. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 33, 81–92.
Research Division, National Education Association. (1960). Small-sample techniques. The NEA Research Bulletin, 38, 99–105.
Rosenstock, I. M., Strecher, V. J., & Becker, M. H. (1988). Social learning theory and the health belief model. Health Education Quarterly, 15(2), 175–183.
Smith, M. (1991). Burma: Insurgency and the politics of ethnicity. Zed Books.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา (Thai Journal of Public Health and Health Education) เป็นลิขสิทธิ์ของ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
