ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงในการหกล้มของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน
คำสำคัญ:
ความเสี่ยงต่อการหกล้ม, ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย, ผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกของความเสี่ยงในการหกล้มและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงในการหกล้มของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน ในผู้สูงอายุที่มีอายุเกิน 60 ปี บริบูรณ์ขึ้นไปที่อาศัยอยู่ในชุมชนอำเภอเมือง จังหวัดพะเยา ในช่วงเดือน ธันวาคม พ.ศ. 2566 - มกราคม พ.ศ. 2567 จำนวน 150 ราย คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบคัดกรองภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย แบบคัดกรองภาวะเปราะบาง และแบบประเมินภาวะหกล้มในชุมชน ตรวจสอบความเชื่อมั่นของเครื่องมือด้วยวิธีการทดสอบซ้ำ ได้ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ภายในชั้น เท่ากับ 0.91 0.86 และ 0.99 ตามลำดับ และแบบสอบถามการทำบทบาทหน้าที่ของครอบครัว มีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค เท่ากับ 0.88 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติถดถอยโลจิสติกทวิภาค กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการวิจัย พบว่า ความชุกของความเสี่ยงในการหกล้มของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน คือ ร้อยละ 57.33 โดยปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการหกล้มอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศหญิง (ORadj=3.15, 95% CI=1.37-7.27, p<0.01) ระดับการศึกษาสูงกว่าประถมศึกษา (ORadj=9.24, 95% CI=1.64-52.13, p<0.05) และความเสี่ยงต่อภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย (ORadj=2.68, 95% CI=1.20-6.01, p<.05) ดังนั้นบุคลากรสุขภาพควรนำปัจจัยด้านเพศ ระดับการศึกษา และความเสี่ยงต่อภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย มาเป็นข้อมูลสำคัญในการคัดกรองและเฝ้าระวังเพื่อพัฒนาแนวทางการป้องกันการหกล้มเชิงรุกของผู้สูงอายุในชุมชน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2568). สถิติผู้สูงอายุ พฤศจิกายน 2568. สืบค้น 30 ธันวาคม 2568. จาก https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2569
จตุพร เหลืองอุบล, สุมัทนา กลางคาร และ วรพจน์ พรหมสัตยพจน์. (2563). ความสัมพันธ์ความชุกและปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการพลัดตกหกล้มของผู้สูงวัย ในเขตชนบทจังหวัดมหาสารคาม. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น, 27(3). 11-21.
ชญานิษฐ์ เอี่ยวสกุล และ สายธิดา ลาภอนันตสิน. (2566). ปัจจัยเสี่ยงการล้มด้านความแข็งแรงกล้ามเนื้อขาและการทรงตัวขณะเดินในผู้สูงอายุวัยต้น เขตเทศบาลตำบลเสาธงหิน จังหวัดนนทบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 32(6), 1014-1025.
เริงฤดี ปธานวนิช. (2568). รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567-2568. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล.
ลัดดา เถียมวงศ์, สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล และจักษณา ปัญญาชีวิน. (2547). การทดสอบประสิทธิภาพของเครื่องมือประเมินความเสี่ยงของการเกิดหกล้ม (Thai FRAT) ของผู้สูงอายุไทยที่อาศัยในชุมชน. วารสารพฤฒาวิทยา และ เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ, 5(2), 14-24.
วรัญญ์ศิชา ทรัพย์ประเสริฐ, ทอแสง พรหมนีวงศ์, วรวรรณ แก้วราษ, สิราวรรณ มีสะอาด, อภิญญา สืบจากหล้า, อัศวอาสน์ อุดมยง และ อารณีย์ ศรลัมภ์. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างพหุปัจจัยเชิงนิเวศวิทยาสังคมกับความเสี่ยงต่อการพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุ ตำบลบ้านปึก อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 4(2). 123-138.
อริสรา บุญรักษา. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อการหกล้มในผู้สูงอายุ ตำบลแม่อิง อำเภอภูกามยาว จังหวัดพะเยา (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา
Akarapornkrailert, P., Muangpaisan, W., Boonpeng, A., & Daengdee, D. (2020). Validation of the Thai version of SARC-F, MSRA-7, and MSRA-5 questionnaires compared to AWGS 2019 and sarcopenia risks in older patients at a medical outpatient clinic. Osteoporosis and sarcopenia, 6(4), 205-211. https://doi.org/10.1016/j.afos.2020.11.006
Chen, Y., Dai, F., Huang, S., Qi, D., Peng, C., Zhang, A., ... Guo, J. (2025). Global, regional, and national burden of falls among older adults: Findings from the Global Burden of Disease Study 2021 and Projections to 2040. npj Aging, 11, 85. doi:10.1038/s41514-025-00275-4
Chittrakul, J., Siviroj, P., Sungkarat, S., & Sapbamrer, R. (2020). Physical frailty and fall risk in community-dwelling older adults: A cross-sectional study. Journal of Aging Research, 2020, 3964973. doi:10.1155/2020/3964973
Colón-Emeric, C. S., McDermott, C. L., Lee, D. S., & Berry, S. D. (2024). Risk assessment and prevention of falls in older community-dwelling adults: A review. JAMA, 331(16), 1397–1406. https://doi.org/10.1001/jama.2024.1416
Ebrahim, N., Ras, J., November, R., & Leach, L. (2025). The prevalence of falls among older adults living in long-term care facilities in the City of Cape Town. International Journal of Environmental Research and Public Health, 22(3), Article 432. https://doi.org/10.3390/ijerph22030432
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate Data Analysis (8th ed.). Cengage Learning.
Hosmer, D. W., Lemeshow, S., & Sturdivant, R. X. (2013). Applied Logistic Regression (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Kantow, S., Seangpraw, K., Ong-artborirak, P., Tonchoy, P., Auttama, N., Bootsikeaw, S., & Choowanthanapakorn, M. (2021). Risk factors associated with fall awareness, falls, and quality of life among ethnic minority older adults in upper northern Thailand. Clinical Interventions in Aging, 16, 1777-1788. doi:10.2147/CIA.S328912
Khalaf, M. A. K., & Değer, T. B. (2023). Evaluation of quality of life in the elderly who have fallen. Journal of Surgery and Medicine, 7(1), 95-100. doi:10.28982/josam.7645
Kim, E., Seol, E. M., & Lee, H. J. (2024). The association of body mass index on falls risk and mortality in hospitalized patients of different old-age categories requiring nutritional support. Clinical Nutrition Research, 13(2), 96-107. doi:10.7762/cnr.2024.13.2.96
Li, Y., Hou, L., Zhao, H., Xie, R., Yi, Y., & Ding, X. (2023). Risk factors for falls among community-dwelling older adults: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Medicine, 9, 1019094. doi:10.3389/fmed.2022.1019094
Ngamsangiam, P., & Suttanon, P. (2020). Risk factors for falls among community-dwelling elderly people in Asia: A systematic review. Science & Technology Asia, 25(3), 105-126. doi:10.14456/scitechasia.2020.24
Nur’amalia, R., Kato, M., Yokogawa, M., Taniguchi, Y., & Irwan, A. M. (2025). Investigating fall-related factors in community-dwelling older women through structural equation modeling analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 22(6), 906. doi:10.3390/ijerph22060906
Rodrigues, F., Domingos, C., Monteiro, D., & Morouço, P. (2022). A review on aging, sarcopenia, falls, and resistance training in community-dwelling older adults. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(2), 874. doi:10.3390/ijerph19020874
Salari, N., Darvishi, N., Ahmadipanah, M., Shohaimi, S., & Mohammadi, M. (2022). Global prevalence of falls in the older adults: a comprehensive systematic review and meta-analysis. Journal of orthopaedic surgery and research, 17(1), 334. https://doi.org/10.1186/s13018-022-03222-1
Saokhieo, P., Pliannuom, S., Vidhayakula, N., Tavivadhanasubhakij, I., Promprasit, T., Dissai, P., & Pinyopornpanish, K. (2025). Factors associated with falls in older adults: A retrospective hospital-based study using comprehensive geriatric assessment in Thailand (2020-2023). Journal of Primary Care & Community Health, 16, 1-10. https://doi.org/10.1177/21501319251385068
Sriwong, W. T., Mahavisessin, W., Srinonprasert, V., Siriussawakul, A., Aekplakorn, W., Limpawattana, P., Wongviriyawong, T. (2022). Validity and reliability of the Thai version of the simple frailty questionnaire (T-FRAIL) with modifications to improve its diagnostic properties in the preoperative setting. BMC Geriatrics, 22(161), 2-8. https://doi.org/10.1186/s12877-022-02863-5
Sukchan, P., Prateepko, T., Ma-a-lee, A., Hounkong, K., Sujiwattanarat, P., & Piboonpol, G. (2025). Fall incidences, risk factors, and health effects among early- and middle-aged elderly people in rural areas of border provinces in southern Thailand. Journal of Health Research, 39(2), 121-134. https://doi.org/10.56808/2586-940X.1128
Winger, M. E., Caserotti, P., Ward, R. E., Boudreau, R. M., Hvid, L. G., Cauley, J. A., ... & Strotmeyer, E. S. (2021). Jump power, leg press power, leg strength and grip strength differentially associated with physical performance: The Developmental Epidemiologic Cohort Study (DECOS). Experimental Gerontology, 145, 111172. doi:10.1016/j.exger.2020.111172
Xing, L., Bao, Y., Wang, B., Shi, M., Wei, Y., Huang, X., ... Qin, D. (2023). Falls caused by balance disorders in the elderly with multiple systems involved: Pathogenic mechanisms and treatment strategies. Frontiers in Neurology, 14, 1128092. doi:10.3389/fneur.2023.1128092
Xu, Q., Ou, X., & Li, J. (2022). The risk of falls among the aging population: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Public Health, 10, 902599. doi:10.3389/fpubh.2022.902599
Yang, C., Ye, T., & Gao, Y. (2025). Association between sarcopenia and falls in Chinese older adults: Findings from the China health and retirement longitudinal study. PLOS One, 20(6), e0326193. doi: 10.1371/journal.pone.0326193
Yang, Z. C., Lin, H., Jiang, G. H., Chu, Y. H., Gao, J. H., Tong, Z. J., & Wang, Z. H. (2023). Frailty is a risk factor for falls in the older adults: A systematic review and meta-analysis. The Journal of Nutrition, Health & Aging, 27(6), 487-495. doi:10.1007/s12603-023-1935-8
Yeung, S. S. Y., Reijnierse, E. M., Pham, V. K., Trappenburg, M. C., Lim, W. K., Meskers, C. G. M.,
& Maier, A. B. (2019). Sarcopenia and its association with falls and fractures in older adults: A systematic review and meta-analysis. Journal of cachexia, sarcopenia and muscle, 10(3), 485–500. https://doi.org/10.1002/jcsm.12411
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา (Thai Journal of Public Health and Health Education) เป็นลิขสิทธิ์ของ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
