ผลของโปรแกรมการบำบัดด้วยการพิจารณาเหตุผล อารมณ์และพฤติกรรมต่อความแข็งแกร่งในชีวิตของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า
คำสำคัญ:
โปรแกรมการบำบัดด้วยการพิจารณาเหตุผล อารมณ์และพฤติกรรม, ความแข็งแกร่งในชีวิตความแข็งแกร่งในชีวิต, โรคซึมเศร้าบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลอง แบบ 2 กลุ่ม ทดสอบก่อนและหลังทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการบำบัดด้วยการพิจารณาเหตุผล อารมณ์และพฤติกรรม ต่อความแข็งแกร่งในชีวิตของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า ในหอผู้ป่วยสรรค์สุข โรงพยาบาลพุทธชินราช จังหวัดพิษณุโลก ดำเนินการวิจัยระหว่างวันที่ 3 กรกฎาคม 2567 ถึงวันที่ 2 กรกฎาคม 2568 กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 20 คน แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม และกลุ่มทดลอง อย่างละ 10 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยการสุ่มแบบจับคู่ ซึ่งเป็นผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่ได้รับการวินิจฉัยโรคจากจิตแพทย์ เครื่องมือที่ใช้วิจัย ได้แก่ โปรแกรมการบำบัดด้วยการพิจารณาเหตุผล อารมณ์ และพฤติกรรม (REBT) แบบประเมินความแข็งแกร่งในชีวิต และแบบประเมินภาวะซึมเศร้าของเบค ตรวจสอบความตรงโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน โดยโปรแกรมมีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) อยู่ระหว่าง 0.80-1.00 (เฉลี่ย 0.83) และแบบประเมินทั้งสองฉบับมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.84 และ 0.82 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เป็นต้น และสถิติ Paired t-test และ Independent t-test กำหนดค่าระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
ผลการวิจัย พบว่า 1) คะแนนเฉลี่ยความแข็งแกร่งในชีวิตของผู้ป่วยโรคซึมเศร้าหลังทดลองของกลุ่มทดลอง(Mean = 92.70, SD = 2.83) สูงกว่าก่อนทดลอง (Mean = 71.50, SD = 4.01) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) 2) หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความแข็งแกร่งในชีวิต (Mean = 92.70, SD =2.83) สูงกว่ากลุ่มควบคุม (Mean = 80.30, SD = 8.33) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ( p < .001) โดยมีขนาดอิทธิพลของโปรแกรมอยู่ในระดับสูงมาก(Cohen's d = 1.99) ข้อเสนอแนะในการนําผลการวิจัยไปใช้ ควรมีการติดตามผลความแข็งแกร่งในชีวิตของผู้ป่วยโรคซึมเศร้าในระยะยาว และศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมในกลุ่มตัวอย่างที่มีขนาดใหญ่ขึ้น รวมทั้งในบริบทการดูแลที่แตกต่างกัน เช่น ผู้ป่วยนอกหรือผู้ป่วยในชุมชน ตลอดจนศึกษาปัจจัยที่อาจมีอิทธิพลต่อผลของโปรแกรม เช่น ความรุนแรงของโรค อายุ เพศ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
เขมมัสศิริ เนตร์มณี, ดลดาว วงศ์ธีระธรณ์ และเพ็ญนภา กุลนภาดล. (2563). ผลการปรึกษารายบุคคลตามทฤษฎีพิจารณาเหตุผล อารมณ์และพฤติกรรมต่อการมองโลกในแง่ดีของผู้ติดเชื้อเอชไอวี. วารสารสุโขทัยธรรมาธิราช, 33(1), 72–87.
เนตรชนก แก้วจันทา และชมพูนุท กาบคำบา.(2566). การพยาบาลจิตเวช. ขอนแก่น: โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา. 275-276.
ผ่องศรี คุณารักษ์, สุรินทร์ สุทธิธิทิพย์ และสมพงษ์ ปั้นหุ่น. (2560). ผลการปรึกษารายบุคคลตามทฤษฎีพิจารณาเหตุผลอารมณ์ และพฤติกรรมต่อคุณค่าในตนเองของผู้หญิงที่ผิดหวังในความรัก. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง, 6(2), 91–105.
พัชรินทร์ นินทจันทร์, ทัศนา ทวีคูณ, จริยา วิทยะศุภร และพิศสมัย อรทัย. (2552). คู่มือการสร้างความแข็งแกร่งในชีวิต (Enhancing resilience). กรุงเทพฯ: จุดทอง.
พัชรินทร์ นินทจันทร์, โสภิณ แสงอ่อน และทัศนา ทวีคูณ. (2555). โปรแกรมการเสริมสร้างความแข็งแกร่งในชีวิต: A resilience-enhancing program. กรุงเทพฯ: จุดทอง.
พัชรินทร์ นินทจันทร์, โสภิณ แสงอ่อน และจริยา วิทยะศุภร. (2556). ความแข็งแกร่งในชีวิต เหตุการณ์ที่สร้างความยุ่งยากใจ และสุขภาพจิตของนักศึกษามหาวิทยาลัย. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ, 7(2), 12–26.
มุกดา ศรียงค์. (2522). แบบประเมินภาวะซึมเศร้าของเบค [Beck depression inventory IA (BDI-IA)]. กรุงเทพฯ: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคําแหง.
มุกดาวรรณ ผลพานิช. (2560). ผลของโปรแกรมการปรับความคิดและพฤติกรรมแบบกลุ่มต่อความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองและภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุในชุมชน [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
ยาใจ สิทธิมงคล, พวงเพชร เกสรสมุทร, นพพร ว่องสิริมาศ และอทิตยา พรชัยเกตุโอวยอง. (2559). การพยาบาลจิตเวชศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ภาควิชาสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวชศาสตร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
รณชัย ไชยกูล. (2561). ผลการให้คำปรึกษารายบุคคลตามทฤษฎีพิจารณาเหตุผล อารมณ์ พฤติกรรมเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจของนักเรียนที่มีภาวะซึมเศร้า ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ของโรงเรียนแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ลัดดา แสนสีหา. (2536). ความซึมเศร้าและความคิดอัตโนมัติในทางลบของวัยรุ่นตอนปลาย. [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวช]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
วารีรัตน์ ถาน้อย, อทิตยา พรชัยเกตุโอวยอง และภาศิษฏา อ่อนดี. (2555). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะสุขภาพจิตของนักศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. วารสารสภาการพยาบาล, 27(พิเศษ), 60–76.
วุฒิพันธุ์ สิทธิการิยะ. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพยายามฆ่าตัวตายของประชาชนในจังหวัดสิงห์บุรี. โรงพยาบาลสิงห์บุรีเวชสาร, 29(1), 1–16.
ศรัทธินี มาไกล และเรียม นมรักษ์. (2568). ผลของโปรแกรมสุขภาพจิตศึกษาต่ออาการซึมเศร้าของผู้ป่วยโรคซึมเศร้าในโรงพยาบาลเชียงคำ. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ, 26(1), 1–13.
ศูนย์สุขภาพจิตที่ 2. (2568). สรุปรายงานประจำปี 2568 เขตสุขภาพที่ 2. [อินเทอร์เน็ต]. เข้าถึงเมื่อ 21 มิถุนายน 2569จาก https://www.mhc2.go.th/newweb/files/docs/OperationResults2025.pdf
ศูนย์วิจัยและสารสนเทศโรคซึมเศร้า โรงพยาบาลพระศรีมหาโพธิ์. (2565). รายงานการเข้าถึงบริการของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า ปีงบประมาณ 2565 [อินเทอร์เน็ต]. เข้าถึงเมื่อ 18 กันยายน 2565 จาก https://www.thaidepression.com/www/report/main_report/pdf/ahb-08-22-mix_HDC.pdf
สายฝน เอกวรางกูร. (2563). การพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิตศาสตร์และศิลป์สู่การปฏิบัติ 1 (พิมพ์ครั้งที่ 6). นครศรีธรรมราช: โรงพิมพ์สามลดา.
หยาดชล ทวีธนาวณิชย์. (2557). ผลของโปรแกรมพฤติกรรมบำบัดแบบพิจารณาเหตุผลและอารมณ์ต่อภาวะซึมเศร้าของคนพิการ. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 28(3), 26–35.
อธิชาติ โรจนะหัสดิน และจันทิมา อังคพณิชกิจ. (2561). สถานการณ์ภาวะซึมเศร้าของนักศึกษามหาวิทยาลัยไทย. วารสารเทคโนโลยีสุรนารี, 15(1), 61–86.
อุไรวรรณ จันทร์สร. (2561). ผลของการให้คำปรึกษากลุ่มตามแนวคิดพิจารณาเหตุผล อารมณ์ และพฤติกรรมเพื่อความเชื่อที่ไม่สมเหตุสมผลของนักเรียนวัยรุ่น [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, experimental, and theoretical aspects. New York: Harper & Row.
David, D., & Szentagotai, A. (2008). Rational emotive behavior therapy, cognitive therapy, and medication in the treatment of major depressive disorder: A randomized clinical trial. Journal of Clinical Psychology, 64(6), 728-746.
Grotberg, E. H. (1995). A guide to promoting resilience in children: Strengthening the human spirit [Internet]. The Hague: The Bernard van Leer Foundation. Retrieved June 1, 2017, from https://eric.ed.gov/?id=ED386271
Grotberg, E. H. (1997). The international resilience research project [Internet]. Retrieved June 6, 2017, from http://resilnet.uiuc.edu/library/grotb97a.html
Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T., & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 1-21.
Joyce, S., Shand, F., Tighe, J., Laurent, S. J., Bryant, R. A., Harvey, S. B. (2018). Road to resilience: A systematic review and meta-analysis of resilience training programmes and interventions. BMJ Open, 8(6), 1-9.
Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227–238.
Moon, J. R., Huh, J., Song, J., Kang, I.-S., Park, S.W., Chang, S.-A., Yang, J.-H., Jun, T.- G., & Han, J.-S. (2021). The effects of rational emotive behavior therapy for depressive symptoms in adults with congenital heart disease. Heart & Lung, 50(6), 906-913.
Richardson, G. E. (2002). The metatheory of resilience and resiliency. Journal of Clinical Psychology, 58(3), 307-321.
Weinrach, S.G., Ellis, A, MacLaren, C, DiGiuseppe, R., Vernon, A., Wolfe, J, Malkinson, R., & Backx, W. (2001). Rational emotive behavior therapy successes and failures: Eight personal perspectives. Journal of Counseling & Development, 79(3), 259-268.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา (Thai Journal of Public Health and Health Education) เป็นลิขสิทธิ์ของ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
