The Association between Health Literacy and Health Care Behaviors of Elderly Patients with Controlled Hypertension
Keywords:
health literacy, hypertension, health behavior, elderlyAbstract
This cross-sectional descriptive study aimed to examine the levels of health literacy and health care behaviors, as well as to explore the relationships between overall health literacy and its specific components-namely, access to health information and services, health comprehension, health information evaluation, and the application/decision-making based on health information-and the health care behaviors of patients with controlled hypertension in Rattaphum District in Songkhla Province. The sample consisted of 346 participants, selected using a stratified sampling method. Data were collected in February 2025. The research instrument was a questionnaire that had been validated for content accuracy by three experts, yielding a content validity index (CVI) of 0.60 or higher. The reliability of the health literacy and health care behavior questionnaires produced Cronbach’s alpha coefficients of 0.879 and 0.809, respectively. Data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics, specifically Pearson’s correlation coefficients.
The results revealed that the majority of participants were female (65.0%) with a mean age of 69.3±6.9 years. Most were married (69.7%) and worked in agriculture (54.6%). Overall, 72.0% of the participants had very good health literacy and 45.4% exhibited good health care behaviors. Analysis showed a statistically significant positive correlation between health literacy and health care behaviors (r=0.192, p<.001). Specifically, health understanding, health information evaluation, and application/decision-making based on health information were positively correlated with health care behaviors. However, access to health information and services was not correlated with health care behaviors. Therefore, relevant agencies should promote health literacy and health behaviors among patients to support proper health practices among individuals with hypertension.
Downloads
References
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2565). ประชาชนรอบรู้ สู้โรคไม่ติดต่อ Health Literacy : Together Fight NCDs. นนทบุรี: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2567). รายงานประจำปีงบประมาณ 2567 กองโรคไม่ติดต่อ. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.
กองสุขศึกษา กรมสนุบสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. (2568). เทคนิคการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพให้ห่างไกลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) สำหรับ อสม. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
กรรณิการ์ การีสรรพ์, พรทิพย์ มาลาธรรม และนุชนาฏ สุทธิ. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพความรู้เกี่ยวกับการควบคุมโรคความดันโลหิตสูง และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง. รามาธิบดีพยาบาลสาร, 25(3), 280-295.
กลุ่มงานควบคุมโรคไม่ติตต่อเรื้อรัง สำนักงานสาธารณสุขอำเภอรัตภูมิ. (2567). สรุปผลการดำเนินโรคไม่ติดต่อเรื้อรังประจำปีงบประมาณ 2567. สงขลา: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอรัตภูมิ.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ เข้าถึง เข้าใจ และการนำไปใช้ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ จำกัด (มหาชน).
จิราภรณ์ อริยสิทธิ์. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3, 20(3), 117-123.
ชินตา เตชะวิจิตรจารุ. (2561). ความรอบรู้ทางสุขภาพ: กุญแจสำคัญสู่พฤติกรรมสุขภาพและผลลัพธ์สุขภาพที่ดี. วารสารพยาบาลทหารบก, 19(ฉบับพิเศษ), 1-11.
ฐิตินันท์ นาคผู้ และอาจินต์ สงทับ. (2562). พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 13(1), 48-54.
นลินี หนูห่วง. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา, 8(4), 264-274.
พชร ชินสีห์. (2561). การพัฒนาแบบวัดความรอบรู้ทางสุขภาพของโรคความดันโลหิตสูงในประเทศไทย[วิทยานิพนธ์หลักสูตรวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิม สุวรรณิน. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. 2ส. ของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง หน่วยตรวจหัวใจด้วยเครื่องมือพิเศษ โรงพยาบาลตำรวจ. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 1(2), 10-19.
พัทธ์ธีรา วุฒิพงษ์พัทธ์, กัญญาวีณ์ โมกขาว และอภิสรา วงศ์สละ. (2567). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสุขภาพจิตโดยใช้การเรียนรู้เชิงประสบการณ์ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองด้านสุขภาพจิตและความผาสุกทางใจของผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 18(1), 36-47.
ปราณี ทัดศรี, ปรางค์ทิพย์ อุจะรัตน, ขนิตฐา หาญประสิทธิ์คำ, จุฬาลักษณ์ อินทะนิล และกันยนา มีสารภีทัดศรี. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้สุขภาพและพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นความดันโลหิตสูง. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท, 5(1), 1-16.
ปาจรา โพธิหัง. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในประเทศไทย: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 29(3), 115-130.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา. (2567). ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ จังหวัดสงขลา: รายงานมาตรฐาน: ส่งเสริมป้องกัน การเฝ้าระวัง. สืบค้นจาก https://hdc.moph.go.th/ska.
ศุภลักษณ์ ทองขาว. (2563). ผลของโปรแกรมการสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการดููแลตนเองและระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยความดันโลหิตสููงที่ควบคุมไม่ได้ วัยผู้ใหญ่ตอนต้น [วิทยานิพนธ์หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยรังสิต.
วิชัย เอกพลากร. (2564). รายงานการสำรวจสุขภาพประชากรไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562- 2563. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.
สุภาพร มงคลหมู่. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มเสี่ยง ในอำเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี. [วิทยานิพนธ์หลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยบูรพา.
สันติภาพ โพธิมา, สุพัฒน์ กองศรีมา, พีรยุทธ แสงตรีสุ, ณัฐพร นิจธรรมสกุล และภูวนาภ ศรีสุธรรมสุข. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเบาหวานตําบลสีออ อําเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 32(2), 175-185.
อาภรณ์ คําก้อน, สุพัตรา บัวที, อัจฉรา ชัยชาญ, บุญญภัสร์ ภูมิภู และกัญจน์ณิชา เรืองชัยทวีสุข. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันภาวะความดันโลหิตสูงของผู้สูงอายุในชุมชนเมืองและกึ่งเมือง. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 28(2), 1-16.
Alabama Public Health. (2021). Consequences of high blood pressure. Retrieved from: https://www.alabamapublichealth.gov/cardio/high-bp-consequences.html
Alyafei A. & Easton-Carr R. (2024). The health belief model of behavior change. Retrieved from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK606120/
Centers for Disease Control and Prevention. (2025). High Blood Pressure. Retrieved from: https://www.cdc.gov/high-blood-pressure/about/index.html
Cronbach L.J. (1984). Essentials of sychological testing (4th ed). New York: Harper.
Darvishpour A., Mansour-ghanaei R. & Mansouri F. (2022). The relationship between health literacy, self-efficacy, and self-care behaviors in older adults with hypertension in the north of Iran. Health Literacy Research and Practice, 6(4), e262-e269.
Du S., Zhou Y., F. Cong, Wang Y., Du X. & Xie R. (2018). Health literacy and health outcomes in hypertension: an integrative review. International Journal of Nursing Sciences, 5(3), 301- 309.
Krejcie R.V. & Morgan D.W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
Levin L.S. (1976). Self-care an international perspective. Social Policy, 7(2), 70-75.
Nutbeam D. (2000). Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259-267.
Mills KT., Stefanescu A. & He J. (2020). The global epidemiology of hypertension. Nature Reviews Nephrology, 16(4), 223-237.
Sørensen K., Van den Broucke S., Fullam J., Doyle G., Pelikan J., Slonska Z., et al. (2012). Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 12(80), 1-13.
World Health Organization. (2022). Health literacy development for the prevention and control of noncommunicable diseases: Volume 1. Retrieved from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240055339
World Health Organization. (2023a). Hypertension. Retrieved from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
World Health Organization. (2023b). Global report on hypertension: the race against a silent killer. Geneva: World Health Organization.
World Health Organization. (2023c). First WHO report details devastating impact of hypertension and Ways to stop it. Retrieved from: https://www.who.int/thailand/news/detail/19-09-2023-first who-report-details-devastating-impact-of-hypertension-and-ways-to-stop-it
Wright B.D. & Masters G.N. (1982). Rating Scale Analysis. Chicago: MESA PRESS.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Sirindhorn College of Public Health Ubon Ratchathani Province
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา (Thai Journal of Public Health and Health Education) เป็นลิขสิทธิ์ของ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
