การพัฒนารูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2  โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน

Chaiya Jugsingto; Sarut Moonsarn

Authors

Chaiya Jugsingto Sa Kaeo Provincial Public Health Office
Sarut Moonsarn World Vision Foundation of Thailand

Keywords:

Development of a Self-Management Model, Stage 3 Chronic Kidney Disease, Type 2 Diabetes Mellitus, Community Participation

Abstract

This study aimed to explore, develop, and evaluate a self-management model for patients with type 2 diabetes to prevent stage 3 chronic kidney disease (CKD) through community participation. The sample consisted of 169 participants, divided across three phases. Phases 1 and 2 involved 97 participants, including: (1) patients with type 2 diabetes, (2) caregivers, (3) village health volunteers (VHVs), and (4) representatives from local health service units and community health networks. Phase 3 included 72 patients with stage 2 kidney impairment. Data collection was conducted from June 2023 to June 2024 and divided into three phases: Phase 1 situation and needs analysis, Phase 2 development of the self-management model, and Phase 3 outcome evaluation. Data collection include questionnaires, in-depth interviews, and focus group discussions. The IOC values ranged from 0.50 to 1.00, and the reliability coefficient was 0.80. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics and independent samples t-test, while qualitative data were analyzed through content analysis.

The results revealed that in Phase 1, revealed that self-management among patients was moderate (63%), with a high prevalence of stage 2 kidney impairment (59%). Phase 2 identified policy limitations focused mainly on medical personnel, lack of participation from other health networks, and absence of clear screening guidelines for at-risk groups. Patient care relied heavily on physician directives and lacked continuous support systems for self-care. Phase 3 showed that the intervention group significantly improved dietary behavior (p=0.047) and had a statistically significant reduction in GFR levels (p = 0.015). However, no significant differences were found in medication use, physical activity, or HbA₁C levels. The results suggest that self-management can positively influence certain health behaviors, particularly diet, but clinical outcomes remain limited due to time constraints and insufficient support systems.

Downloads

Download data is not yet available.

References

กรมควบคุมโรค. (2566). การป้องกันโรคไตเรื้อรัง: รณรงค์วันไตโลก 2566. สืบค้นจาก

https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=32575&deptcode=brc

ชวมัย ปินะเก, อมฤต สุวัฒนศิลป์, วรรณพร คงอุ่น, นิธิยา นามวงศ์ และสุคนธ์ทิพย์ เรียงริลา. (2563). การพัฒนา

โปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเองสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะก่อนล้างไต. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 17(3), 64–75.

ฉวีวรรณ กลิ่นหอม, นิรุวรรณ เทิร์นโบล์ และสุรศักดิ์ เทียบฤทธิ์. (2563). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการใช้ยาใน

ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะไตเสื่อม โรงพยาบาลโพธิ์ไทร อำเภอโพธิ์ไทร จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 11(1), 31–41.

ปริยากร วังศรี. (2559). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและพฤติกรรมในการควบคุมภาวะไต

เสื่อมในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยคริสเตียน.

มัณฑริกา แพงบุดดี และวิลาวัณย์ ชมนิรัตน์. (2564). การพัฒนาแนวทางการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูง เพื่อป้องกัน

โรคไตเรื้อรังในชุมชน ตำบลหนองแดง อำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 14(3), 179–191.

วีนัส สาระจรัส และแอนนา สุมะโน. (2561). ผลของกระบวนการสนับสนุนการจัดการตนเองต่อการชะลอไตเสื่อมใน

ผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะไตเรื้อรัง โรงพยาบาลแหลมฉบัง ชลบุรี. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 1(3), 13–26.

สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. (2565). คำแนะนำสำหรับการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ.

กรุงเทพมหานคร: บริษัท ศรีเมืองการพิมพ์.

สุเทพ แก้วสีขาว. (2567). การพัฒนารูปแบบการควบคุมระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง

เพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง ในตำบลบ้านเกิ้ง อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการ

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม, 8(16), 320–330.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสระแก้ว. (2565). ผลการดำเนินงานการควบคุมและป้องกันโรคไม่ติดต่อ จังหวัดสระแก้ว

ปี 2565.

อังศวีร์ จันทะโคตร, อุไรวรรณ แสงส่อง, ดิษฐพล ใจซื่อ, ณัฐสุดา คติชอบ และสิริทรัพย์ สีหะวงษ์. (2565). การพัฒนา

รูปแบบการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงสำหรับกลุ่มเสี่ยงในชุมชนชนบทอีสานโดยการมีส่วนร่วมของ

ชุมชน. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 32(2), 118–131.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. (2558). ชีวสถิติสำหรับงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 3). ขอนแก่น: ภาควิชาชีวสถิติ

และประชากรศาสตร์, คณะสาธารณสุขศาสตร์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

อ้อมฤทัย มั่นในบุญธรรม. (2562). ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมโดยการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ

ในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลส่งเสริม

สุขภาพตำบลสำราญ. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, 1(2), 121–133.

Chan, C. T., Collins, J., Duhamel, C., Francis, A., Goldstein, M., Hemmelgarn, B., et al. (2022).

Community-based kidney care: Challenges and recommendations. Kidney International Reports, 7(3), 654–662. https://doi.org/10.1016/j.ekir.2021.12.012

Gamboa Moreno, E., Mateo-Abad, M., Ochoa de Retana García, L., Vrotsou, K., Del Campo Pena, E.,

Sánchez Perez, Á., et al. (2019). Efficacy of a self-management education programme on patients with type 2 diabetes in primary care: A randomised controlled trial. Primary Care Diabetes, 13(2), 122–133. https://doi.org/10.1016/j.pcd.2018.10.001

Kanfer, F. H., & Gaelick-Buys, L. (1991). Self management methods. In F. H. Kanfer & A. Goldstein

(Eds.), Helping people change: A textbook of methods (pp. 305–360). New York: Pergamon.

Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). Participatory action research: Communicative action and public

sphere. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), The SAGE handbook of qualitative research (3rd ed.). SAGE Publications.

Van Puffelen, A. L., Rijken, M., Heijmans, M. J. W. M., Nijpels, G., Schellevis, F. G., & Diacourse Study

Group. (2019). Effectiveness of a self-management support program for type 2 diabetes patients in the first years of illness: Results from a randomized controlled trial. PLoS ONE, 14(6), e0218242. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0218242

Wang, V., Vilme, H., & Maciejewski, M. L.,. (2018). The economic burden of chronic kidney disease

and end-stage renal disease. Seminars in Nephrology, 36, 319–330.

https://doi.org/10.1016/j.semnephrol.2016.05.008

World Health Organization. (2022). Noncommunicable diseases (NCDs). Retrieved January 9, 2023,

from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases.