ศึกษาการนวดไทยในราชสำนักสมัยรัชกาลที่ 5
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษารูปแบบความเป็นมาและเปรียบเทียบการนวดไทยราชสำนักสมัยร.5 กับปัจจุบัน โดยศึกษาตำราคัมภีร์นวดราชสำนักงานวิจัย และสัมภาษณ์จากทายาทเจ้าจอมมารดาเหม หลวงปาณีบริหาร และเจ้าจอมเอี่ยม เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่แบบสำรวจข้อมูล แบบบันทึกข้อมูลสมุดบันทึก เครื่องบันทึกเสียง โดยวิเคราะห์ข้อมูลตามประเด็น ความเป็นมา แนวเส้นและจุดที่ใช้นวดและสรุปผลเปรียบเทียบการนวดไทยในราชสำนักสมัยรัชกาลที่ 5 กับการนวดราชสำนักปัจจุบันมีอะไรเหมือนหรือมีอะไรแตกต่างกัน
ผลการวิจัย พบว่า การนวดราชสำนักสมัย ร.5 เทคนิคเหมือนปัจจุบันคือ ใช้ฝ่ามือ นิ้วมือ ในการนวดโดยไม่ใช้ ศอก เท้า เข่า เพราะนวดถวายเจ้านายชั้นสูง ทำให้ไม่เหมาะสมและไม่เคารพแก่เจ้านายชั้นสูง ส่วนปัจจุบันใช้ฝ่ามือและนิ้วมือ เพราะสามารถลงน้ำหนักได้อย่างแม่นยำทั้งแนวเส้น และจุดสัญญาณ วิธีการนวดสมัย ร.5 มีทั้งกดจุด ทุบและคลึง มีความคล้ายกับปัจจุบัน คือ กดจุดหน่วง เน้น นิ่ง เพื่อให้ดูมีความประณีต สง่างามคงเอกลักษณ์ไว้ กล่าวได้ว่าที่มีการทุบคลึง เพื่อผ่อนแรง วัตถุประสงค์ทั้งสมัย ร.5 และปัจจุบันคือรักษาและบรรเทาอาการปวดเมื่อย ทฤษฎีสมัย ร.5 ใช้แนวเส้นและจุดนวด คัมภีร์แผนนวด ฉ.วัดสุวรรณาราม และคัมภีร์แผนนวด ฉ.หลวง ร.5 ร.ศ. 1233 ปัจจุบัน แนวเส้นและจุดสัญญาณ ตำรานวดราชสำนัก (อายุรเวท) ที่เขียนโดยอาจารย์ณรงค์ บุญรัตนหิรัญ ที่ได้รับถ่ายทอดจากอาจารย์นายแพทย์กรุด อาจารย์หมอชิต เดชพันธ์ อาจารย์หลวงราชรักษา อาจารย์พัว หลายศรีโพธิ์ บรมครูมวยไทยดาบไทย และศาสตราจารย์นายแพทย์อวย เกตุสิงห์
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กองประกอบโรคศิลปะ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2549). ตำราแพทย์แผนโบราณทั่วไป สาขาเวชกรรม เล่ม 1-3.กรุงเทพมหานคร : ไทภูมิ พับลิชชิ่ง.
กัณฑาทิพย์ สิงหเนติ. (2559). เจ้าจอมก๊กออ. ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5.กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
ชาลี เอี่ยมกระสินธุ์.(2539 ). ในราชสำนักสยาม. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร : บริษัทคอมแพคท์พริ้นท์จำกัด.
นิศา ชูโต. (2548). การวิจัยเชิงคุณภาพ Qualitative Research. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร : พริ้นต์โพร.
เบญจา ยอดดําเนิน-แอ็ตติกจ์. (2552). การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ: การจัดการข้อมูล การตีความ และการหาความหมาย. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
ผ่องพรรรณ ตรัยมงคลกูล และสุภาพ ฉัตราภรณ์. (2553). การออกแบบการวิจัย. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร :มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พ.อมาตยกุล และคณะ. (2529). 331 ปี สกุลอมาตย์ และ 73 ปี แห่งการพระราชทาน นามสกุล อมาตยกุล. กรุงเทพฯ : เรือนแก้วการพิมพ์.
ภูษิต ประคองสาย. (2559). การสาธารณสุขไทย 2554-2558. กรุงเทพมหานคร : องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ. (2548).ชุดวิชาแนวคิดและทฤษฎีการแพทย์แผนไทย. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ.(2556). เอกสารการสอนชุดวิชานวดแผนไทย. พิมพ์ครั้งที่ 9.นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ.(2558). เอกสารการสอนชุดวิชาแนวคิดทฤษฎีการแพทย์แผนไทย. พิมพ์ครั้งที่ 7. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์ไทยเดิม. (2550). ตำราการแพทย์แผนไทยเดิม (แพทยศาสตร์สงเคราะห์ ฉบับอนุรักษ์) เล่ม 1.พิมพ์ครั้งที่ 1 กรุงเทพมหานคร: ศุภนิชการพิมพ์.
มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์ไทยเดิม. (2559).ตำราการแพทย์แผนไทยเดิม (แพทยศาสตร์สงเคราะห์ ฉบับอนุรักษ์) เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร : ศุภนิชการพิมพ์.
ยงศักดิ์ ตันปีฎก. (2559). ตำรานวดไทย เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิสาธารณสุขกับการพัฒนา.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ.2554. กรุงเทพมหานคร : นานมีบุ๊คส์พับเคชั่นส์.
ราชบัณฑิตยสถาน (2558). พจนานุกรมศัพท์แพทย์และเภสัชกรรมแผนไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 4 กรุงเทพมหานคร: ราชบัณฑิตยสถาน.
โรงเรียนอายุรเวทธำรง สถานการแพทย์แผนไทยประยุกต์ คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล. (2557). หัตถเวชกรรมแผนไทย (การนวดไทยแบบราชสำนัก) ตอนที่ 1 การนวดพื้นฐาน.ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพมหานคร : ศุภวนิชการพิมพ์.
โรงเรียนอายุรเวทธำรง สถานการแพทย์แผนไทยประยุกต์ คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล. (2557). หัตถเวชกรรมแผนไทย (การนวดไทยแบบราชสำนัก) ตอนที่ 2 การนวดจุดสัญญาณ. กรุงเทพมหานคร : ศุภวนิชการพิมพ์.
วิชัย โชควิวัฒน, โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์, บรรณาธิการ. (2556). รอยเวลา: เส้นทางประวัติศาสตร์สุขภาพ. นนทบุรี : สำนักพิมพ์สุขศาลา.
สวนสุนันทา. (2550). ใต้ร่มพระบารมี 70 ปี สวนสุนันทา. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนสุนันทา.
สุดารัตน์ ตัณฑะอาริยะ. (2548). การวิเคราะห์ตำรายาแผนโบราณจากสมุดไทยของจังหวัดพังงา. วิทยานิพนธ์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร กรุงเทพมหานคร.
สุภางค์ จันทวานิช. (2554). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 19. กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อนุรักษ์ ก้านจันทร. (2552). พูนพิศ อมาตยกุล : ชีวประวัติและผลงาน.วิทยานิพนธ์หลักสูตร ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (วัฒนธรรมศึกษา) บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล.
อัจฉรา บุญแทน. (2551). การนวดพื้นบ้านไทย และความเจ็บป่วยตามแนวคิดการแพทย์แผนไทย.วิทยานิพนธ์ปริญญาโท หลักสูตรสื่อศิลปะและการออกแบบสื่อ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
