การศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพและพัฒนาผลิตภัณฑ์แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อยจากสารสกัดสมุนไพรผักเสี้ยนผีในตำรับยาเกร็ดของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดผักเสี้ยนผีเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์บาล์มต้นแบบสมุนไพรแก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อยและศึกษาความคงสภาพทางกายภาพของผลิตภัณฑ์บาล์มสมุนไพรที่มีส่วนผสมสารสกัดผักเสี้ยนผีดำเนินการวิจัยโดยนำผักเสี้ยนผีมาสกัดด้วยเหล้าขาว (40 ดีกรี) และน้ำมะนาว ไปทดสอบหาปริมาณฟีนอลิกรวม ทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบ นำผลการทดลองมาเลือกสารสกัดที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่ดีที่สุด จากนั้นนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์บาล์มต้นแบบพร้อมกับทดสอบความคงสภาพของผลิตภัณฑ์บาล์มสมุนไพรผักเสี้ยนผี อุณหภูมิร้อน-เย็น สลับกัน 15 วัน และ อุณหภูมิห้อง เป็นเวลา 1 เดือน ผลการศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพผ่านฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดผักเสี้ยนผีสกัดด้วยน้ำมะนาวมีปริมาณฟีนอลิกรวมเท่ากับ 0.01 ± 0.01 mg/g ของสารสกัดหยาบ และมีฤทธิ์ต้านการอักเสบเท่ากับ 0.056 ± 0.01 mg/mL และมีค่าการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH (IC50 = 0.03 ± 0.02 mg/mL), (FRAP = 0.19 ± 0.01 mg Trolox equivalent/g extract) ผลของสารสกัดผักเสี้ยนผีที่สกัดด้วยเหล้ามีปริมาณฟีนอลิกรวม มีฤทธิ์ต้านการอักเสบและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ น้อยกว่าสารสกัดที่สกัดด้วยน้ำมะนาวทุกการทดลอง นอกจากนี้ผลในการทดสอบความคงสภาพของผลิตภัณฑ์บาล์มสมุนไพรผักเสี้ยนผีพบว่าสูตรที่ 4 เก็บไว้ที่อุณหภูมิห้องและอุณภูมิร้อน-เย็นสลับกัน สามารถรักษาความคงสภาพของผลิตภัณฑ์บาล์มสมุนไพรผักเสี้ยนผีได้ดี การศึกษาครั้งนี้ทำให้ทราบถึงฤทธิ์ทางชีวภาพของผักเสี้ยนผีเพื่อนำมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์บาล์มเพื่อแก้สัตว์มีพิษกัดต่อยต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กัญจน์นิกา เกิดแก้ว, ฑิฆัมพร พันหุ่น และอรุณรัตน์ สัณฐิติกวินสกุล. (2567). การตรวจสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ปริมาณฟีนอลิกรวมและปริมาณฟลาโวนอยด์รวมของสารสกัดจากส่วนลำต้นเหนือดินของผักเสี้ยนผี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 12(1), 45–54.
กรวราพร หอมละเอียด. (2564). การพัฒนาผลิตภัณฑ์บาล์มจากสารสกัดสมุนไพร. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ครั้งที่ 3. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (n.d.). วิธีการทำบาล์มตะไคร้หอม [วิดีโอ]. YouTube. https://youtu.be/BKzh6iqB5ZY
พรอนันต์ บุญก่อน, ณัฐพร ทุยเวียง และสุพัตรา สุเนตรปิยฉัตร. (2566). การพัฒนาลิปบาล์มสมุนไพรไทยด้วยวัตถุดิบและสีธรรมชาติ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ, 1(2). https://li02.tci-thaijo.org/index.php/STC/article/download/519/321
ยามีละ ดอแม. (2561). การพัฒนาผลิตภัณฑ์บาล์มว่านร้อยแปดในวิสาหกิจชุมชนแปรรูปสมุนไพรพัฒนาก้าวหน้า ตำบลคลองหลวง อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 13(2), 203–213. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/vrurdihsjournal/article/download/143463/106176/
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (n.d.). การวิเคราะห์ไนไตรท์. https://archive.lib.cmu.ac.th/full/ T/2531/tchem1031sp_ch2.pdf
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2564). ผักเสี้ยนผี. https://th.wikipedia.org/wiki/ผักเสี้ยนผี
วลัยพร สินสวัสดิ์, วรรณา ศรีเพ็ชราพร, ประนอม สุขเกื้อ, ชื่นสุมณ ยิ้มถิน, อรุณี ชัยศร และสิริยากร คล้ายสอน. (2564). การวิเคราะห์สารประกอบฟีนอลิก. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ. https://research.rmutsb.ac.th/fullpaper/2563/research.rmutsb-2563-20210604113305353
ศรสิทธิ์ พิพิธรังษี. (2513). ตำรับยาแก้สัตว์มีพิษกัดต่อย. ใน ตำรายาเกล็ด. https://upload.wikimedia .org/wikipedia/commons/
อิสรีย์ จิตต์สมนึก และดวงพร นะคาพันธุ์ชัย. (2562). ฤทธิ์การต้านเชื้อ Propionibacterium acnes ของสารสกัดผักเสี้ยนผีจากจังหวัดสมุทรสาคร. ใน การประชุมวิชาการระดับบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. http://journalgrad.ssru.ac.th/index.php/miniconference/article/view/2144
อุดมลักษณ์ สุขอัตตะ. (2567). การพัฒนาผลิตภัณฑ์บาล์มสมุนไพรแก้ปวดเมื่อย (Development of herbal pain relief balm product) [บทเรียนออนไลน์]. สำนักพัฒนาการเรียนรู้ตลอดชีวิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. https://kumooc.ku.th/courses/2/info
อิสรีย์ จิตต์สมนึก และดวงพร นะคาพันธุ์ชัย. (2564). ประสิทธิผลของไฮโดรเจลผสมสารสกัดผักเสี้ยนผีในการลดภาวะสิวอักเสบ. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 14(3), Article 111. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RDHSJ/article/download/254189/173105/925784
โรงพยาบาลศิครินทร์. (2563). เจอแมลงก้นกระดกอย่าจับอย่าบี้! อันตรายจากแมลงมีพิษ. https://www.sikarin.com/health/
Badurdeen, M. N., Priyani Paranagama and Manuha MI. (2019). Quantitative analysis of vitamin C in lime and lemon in vitro: Verification of vitamin C on the impairment of obesity. International Journal of Scientific Research and Engineering Development, 5(10), 158.
Parimalakrishnan, S., Akalanka, D., Smith, A. and Manavalan, R. (2007). Evaluation of anti-inflammatory, antinociceptive and antipyretic effects of methanol extract of Cleome chelidonii. International Journal of Biological and Chemical Sciences, 1(3), 223–228.
Sriset, Y., Chatuphonpraser, W. and Jarukamjorn, K. (2021). In vitro antioxidant potential of Mallotus repandus (Willd.) Muell. Arg. stem extract and its active constituent bergenin. Songklanakarin Journal of Science and Technology, 43(1), 24–30.
