การประเมินผลระบบบริการดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิงและการดูแลประคับประคองในระยะท้าย ของสถานชีวาภิบาล ในชุมชนและองค์กรศาสนา เขตสุขภาพที่ 9

บทคัดย่อ

การวิจัยประเมินผลครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินผลระบบบริการดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิงและการดูแลประคับประคองในระยะท้ายของสถานชีวาภิบาล ในชุมชนและองค์กรศาสนา เขตสุขภาพที่ 9 โดยใช้รูปแบบ CIPP Model และศึกษาปัญหาและอุปสรรคและข้อเสนอแนะในการดำเนินการ กลุ่มเป้าหมายคือสถานชีวาภิบาลในชุมชนและองค์กรศาสนา เขตสุขภาพที่ 9 ที่ผ่านการประเมินมาตรฐานสถานชีวาภิบาล เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณด้วยแบบประเมินมาตรฐานบริการสถานชีวาภิบาลในชุมชนและองค์กรศาสนา กับผู้รับผิดชอบสถานชีวาภิบาลทั้ง 48 แห่ง และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยแบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสนทนากลุ่ม กับผู้รับผิดชอบสถานชีวาภิบาล ผู้ให้บริการ ผู้รับบริการ และภาคีเครือข่าย 4 จังหวัด ๆ    ละ 2 แห่ง รวม 8 แห่ง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า สถานชีวาภิบาลผ่านการประเมินรับรองในระดับดี 9 แห่ง (ร้อยละ 18.75) และระดับพื้นฐาน 39 แห่ง (ร้อยละ 81.25) การประเมินบริบท พบนโยบายการจัดตั้งสถานชีวาภิบาลเพื่อลดภาระของระบบสาธารณสุขหลัก โดยเน้นการดูแลด้านจิตวิญญาณเพิ่มเติมจากการดูแลร่างกายและจิตใจ การประเมินปัจจัยนำเข้า พบการจัดตั้งสถานชีวาภิบาลต้องมีความพร้อมด้านบุคลากร งบประมาณ และวัสดุอุปกรณ์ งบประมาณสนับสนุนรายหัวจากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มักไม่เพียงพอ ส่วนใหญ่ใช้เงินบริจาคสนับสนุน บุคลากรมีเพียงพอแต่ค่าตอบแทนผู้ดูแลผู้ป่วยไม่เหมาะสมกับภาระงาน การประเมินกระบวนการ พบสถานชีวาภิบาลมีนโยบายการรับผู้ป่วยต่างกัน งานเอกสารเป็นภาระของผู้ปฏิบัติและเป็นอุปสรรคในการดูแลผู้ป่วยให้มีประสิทธิภาพ การประเมินผลลัพธ์ พบว่าผู้ป่วยได้รับการเตรียมความพร้อมก่อนวาระสุดท้ายและมีคุณภาพชีวิตที่ดี ผลการศึกษาสามารถนำไปกำหนดนโยบายการพัฒนาสถานชีวาภิบาลให้มีจำนวนครอบคลุมพื้นที่และมีประสิทธิภาพในการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายต่อไป