การป้องกันควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าในโรงเรียนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลหนองระฆัง อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์
DOI:
https://doi.org/10.64962/rdhsj.v19i1.2026.277945คำสำคัญ:
การป้องกันควบคุม, บุหรี่ไฟฟ้า, โรงเรียน, การมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participation Action Research : PAR) นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการป้องกัน ควบคุมบุหรี่ไฟฟ้าในโรงเรียนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ในระดับตำบลเฉพาะกรณีโรงเรียนที่ยินดีเข้าร่วมวิจัย โดยการประชาคม ดำเนินการกับกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม ได้แก่ ผู้เข้าร่วมสนทนากลุ่ม (Focus Group) 33 คน คัดเลือกเฉพาะเจาะจง (Purposive sampling ) จากผู้นำชุมชน อบต. อสม. ครู ตัวแทนหมู่บ้าน และกลุ่มตอบแบบสัมภาษณ์ 71 คน เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสนทนากลุ่ม (Focus Group) และข้อมูลเชิงปริมาณจากแบบสัมภาษณ์ มีกระบวนการวิจัย 4 ระยะ คือ 1) ระยะก่อนปฏิบัติการ 2) ระยะปฏิบัติการ 3) ระยะดำเนินกิจกรรมตามแผน 4) ระยะประเมินผล
ผลการวิจัย กลุ่มตัวอย่าง 71 คน พบว่า บุคคลในครอบครัวของนักเรียนสูบบุหรี่ร้อยละ 59.2 เพื่อนในกลุ่มนักเรียนมีพฤติกรรมสูบบุหรี่ร้อยละ 46.5 ก่อนปฏิบัติอัตราการสูบบุหรี่นักเรียนร้อยละ 8.4 ลดลงเหลือร้อยละ 5.6 กิจกรรมที่ดำเนินร่วมกันแบ่งเป็นการให้ความรู้และรณรงค์ผ่านสื่อหน้าเสาธง กิจกรรมกีฬาเครือข่าย “เพื่อนดูแลเพื่อน” แผนเผชิญเหตุและนโยบายโรงเรียนสีขาวในโรงเรียน การสอดส่องร้านค้า ติดป้ายห้ามสูบบุหรี่ อบรมและทำข้อตกลงชุมชน พร้อมคำขวัญ “ตำบลหนองระฆังไม่เอาบุหรี่ไฟฟ้า” และการให้ความรู้ ติดตามพฤติกรรมของครอบครัว ผลลัพธ์ชี้ให้เห็นว่าการประสานความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ชุมชน และครอบครัวสามารถลดอัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนได้อย่างมีนัยสำคัญและยั่งยืน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
ยชญ์รวินทร์ จรบุรมย์, พัชราภัณฑ์ ไชยสังข์, รัชพร ศรีเดช, อนุสรณ์ แน่นอุดร. บทบาทพยาบาลกับการสร้างสภาพแวดล้อมปลอดบุหรี่ในสถาบันอุดมศึกษา. วารสารพยาบาลศาสตร์ 2566; 72(1): 64-70.
ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. สถานการณ์การบริโภคยาสูบของประเทศไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: เจริญดีมั่นคงการพิมพ์; 2565.
Li X, Zhang MM, Zhang R, Chen F, Shao L, Zhang A. Association between e-cigarettes and asthma in adolescents: A systematic review and meta-analysis. Am J Prev Med. 2022; 62(6): 953-960.
มหาวิทยาลัยมหิดล คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี. ปอดอักเสบรุนแรง (EVALI). [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2565]. เข้าถึงได้จาก: https://mahidol.ac.th/temp/2022/11/Press-Release.pdf
Mravec B, Tibensky M, Horvathova L, Baba P. E-cigarettes and cancer risk. Cancer Prev Res (Phila) 2022; 13(2): 138-143.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. ปีที่จัดพิมพ์ 2564. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2564.
มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่. บุหรี่ไฟฟ้า 9 สาเหตุที่ทำให้ “บุหรี่ไฟฟ้า” เป็น “สินค้าต้องห้าม” ในเปิดโปงข้อเท็จจริงเรื่องบุหรี่ไฟฟ้า ชุดที่ 1. กรุงเทพฯ: มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่; 2566.
พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560. ราชกิจจานุเบกษา. 2560; 134(39ก): 27-47.
กรมควบคุมโรคติดต่อ. คู่มือการขับเคลื่อนสถานศึกษาปลอดบุหรี่สำหรับสถานศึกษาต่ำกว่าระดับอุดมศึกษา. กรุงเทพฯ: ไอคอนพริ้นติ้ง; 2563.
กรมควบคุมโรคติดต่อ. คู่มือเกณฑ์การประเมินสถานศึกษาปลอดบุหรี่สำหรับสถานศึกษาต่ำกว่าระดับอุดมศึกษา. กรุงเทพฯ: ไอคอนพริ้นติ้ง; 2564.
อังสุมารินทร์ ไชยราช. (2567). การศึกษาข้อมูลนำร่อง (Pilot Study) เรื่องบุหรี่ไฟฟ้า ในพื้นที่ตำบลหนองระฆัง อำเภอสนม จังหวัดสุรินทร์.
สุมัทนา กลางคาร, วรพจน์ พรหมสัตยพรต. หลักการวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 6. มหาสารคาม: สารคามการพิมพ์-สารคามเปเปอร์; 2553.
กรมควบคุมโรค, กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลวิชาการเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า. นนทบุรี: กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ; 2567.
อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติทางวิทยาศาสตร์สุขภาพเพื่อการวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 4). บริษัทวิทยพัฒน์จำกัด; 2558.
Sutfin EL, McCoy TP, Morrell HE, Hoeppner BB, Wolfson M. Electronic cigarette use by college students. Drug Alcohol Depend 2015; 157: 167-175.
Wang TW, Neff LJ, Park-Lee E, Ren C, Cullen KA, King BA. E-cigarette use among middle and high school students—United States, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2021; 70(37): 1310-1312.
Kowitt SD, Osman A, Meernik C, Zarkin GA, Ranney LM, Goldstein AO. Vaping flavors: user perceptions, preferences, and associated behaviors. Prev Med Rep 2019; 13: 145-148.
Glantz SA, Bareham DW. E-cigarettes: use, effects on smoking, risks, and policy implications. Annu Rev Public Health 2018; 39: 215-235.
Marynak KL, Gentzke AS, Wang TW, Neff LJ, King BA. Exposure to electronic cigarette advertising among middle and high school students—United States, 2014–2016. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2017; 66(21): 597-601.
Grana RA, Benowitz N, Glantz SA. E-cigarettes: a scientific review. Circulation 2014; 129(19): 1972-1986.
ศิริพร วัฒนกุล, จันทนา พงษ์สวัสดิ์, อารีย์ แสงทอง. ผลของการจัดกิจกรรมสร้างสรรค์และการสร้างแกนนำนักเรียนต่อพฤติกรรมการใช้สารเสพติดในวัยรุ่น. วารสารวิจัยและพัฒนาสาธารณสุข 2563; 13(2): 45-57.
World Health Organization. Tobacco-free schools: evidence and implementation guidance. Geneva: WHO; 2022.
ประภาพร อินทร์สุข. การมีส่วนร่วมของชุมชนในการเฝ้าระวังและลดการใช้บุหรี่ในเยาวชน: กรณีศึกษาเขตชนบทภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสุขศึกษา 2561; 42(1): 23-36.
Thrasher JF, Niederdeppe J, Jackson C, Farrelly MC. Using public campaigns to change youth tobacco use: evidence from international studies. Tob Control 2016; 25(4): 377-384.
Bandura A. Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs: Prentice-Hall; 1986.
นฤมล ศรีสุข. ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของผู้ปกครองกับการริเริ่มสูบบุหรี่ในวัยรุ่น. วารสารสาธารณสุขชุมชน 2562; 15(3): 112-20.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆบทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักณอักษรจากวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทยก่อนเท่านั้น
