รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยภูมิปัญญาไทย เทศบาลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

ผู้แต่ง

  • กิรณานันท์ สนธิธรรม คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
  • ทองมี ผลาผล คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
  • ธัญลักษณ์ ตั้งธรรมพิทักษ์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
  • ปภัชญา คัชรินทร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
  • ชนิดาวดี สายืน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
  • ชาติ ไทยเจริญ -

DOI:

https://doi.org/10.64962/rdhsj.v19i1.2026.279369

คำสำคัญ:

การส่งเสริมสุขภาพ, การดูแลผู้สูงอายุ, ภูมิปัญญาไทย

บทคัดย่อ

ประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด ปี 2564 มีผู้สูงอายุ 60 และ 65 ปีขึ้นไป ร้อยละ 19.21 และ 14.1 ตามลำดับ จากการสำรวจชุมชนบ้านท่าม่วง  พบผู้สูงอายุจำนวนมากมีอาการปวดและมีสมุนไพรท้องถิ่นเพื่อช่วยบรรเทาอาการเหล่านี้ ทีมวิจัยได้ดำเนินการวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยภูมิปัญญาไทยและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบ การวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ทำการศึกษาใน กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุ 50 คน และ อ.ส.ม. 32 คน เครื่องมือในการวิจัย เป็นแบบสอบถามแบบตอบด้วยตนเอง ประกอบด้วย แบบประเมินความปวด (Pain score) แบบประเมินความรู้ และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน Pair t-test

ผลวิจัยวงรอบที่ 1 พัฒนารูปแบบจนกระทั่งได้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อลดการปวด แต่ยังขาดความรู้ด้านการบำบัดอาการปวด จึงเสริมการเรียนรู้แบบบัดดี้ในวงรอบที่ 2 ภายหลังการทดลองกลุ่มตัวอย่างมีอาการปวดลดลง (mean difference = 0.59; 95%CI: 0.57-0.60; p-value<0.001 ) มีระดับ ความรู้สูงขึ้น (mean difference = 18.17; 95%CI: 17.72-18.62; p-value<0.001) และมีความพึงพอใจในระดับมากที่สุด (mean = 4.80, SD = 1.43) รูปแบบนี้สามารถใช้ในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนได้

จากผลการศึกษาที่ได้ ควรขยายการใช้ผลิตภัณฑ์ไปสู่พื้นที่อื่น และทดสอบประสิทธิผลเพิ่มเติมในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอาการปวดในบริบทที่หลากหลายขึ้น

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. สังคมสูงวัยระดับสุดยอด [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2564]; เข้าถึงได้จาก: https://www.m-society.go.th/ewtadmin/ewt/mso_web/article_attach/20463/21073.pdf

กรมกิจการผู้สูงอายุ. ข้อมูลบริการประชาชน [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2564]; เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/service_information

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคในผู้สูงอายุ [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2564]; เข้าถึงได้จาก: https://www.ddc.moph.go.th/dip/news.php?news=23843

ชฎาพร คงเพ็ชร์, อารีย์ ยมกกุล, เรณู อาจสาลี. การสร้างเสริมสุขภาพเพื่อเป็นผู้สูงวัยสุขภาพดี. วารสารพยาบาล 2564; 70(4): 44-51.

บัวพา บัวระภา, ชัยยง ขามรัตน์, อัจฉรา จินวงษ์. รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโดยชุมชน ต.สร้างก่อ จ.อุดรธานี. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา 2559; 17(2): 57-69.

ศิริพันธุ์ สาสัตย์. การพยาบาลผู้สูงอายุ: ปัญหาที่พบบ่อยและแนวทางในการดูแล. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2564.

ปฏิภาณี ขันธโภค, และคณะ. การใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการบรรเทาความผิดปกติของกล้ามเนื้อและกระดูกของผู้สูงอายุ ต.มหาดไทย อ.เมืองอ่างทอง จ.อ่างทอง. วารสารวิจัยและพัฒนาวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 2564; 16(2): 103-116.

จักรพงศ์ ปิติโชคโภคินท์, พัชรี อมรสิน, สุกัญญา สระแสง, สายชล ชิณกธรรม. การพัฒนารูปแบบการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉินที่มีภาวะวิกฤตในโรงพยาบาลนาตาล จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี 2562; 8(1): 110-120.

Stetler CB. Stetler model. In: Rycroft-Malone J, Bucknall T, editors. Models and frameworks for implementing evidence-based practice: Linking evidence to action. Oxford: Wiley-Blackwell; 2010: p. 51-81.

รุ่งทอง วัชรนุกูลเกียรติ, วรรณกร ตาบ้านดู่, นิตยา เติมแก้ว. การพัฒนารูปแบบการป้องกันการหกล้มของผู้สูงอายุในจังหวัดขอนแก่น. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า 2567; 41(2): 175-184.

อุบลวรรณ สุวรรณภูสิทธิ์, นิศานาถ แก้ววินัด. ภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ; 2559. รายงานโครงการการจัดการความรู้เพื่อการใช้ประโยชน์เชิงชุมชนสังคม.

อุมาพร เคนศิลา, อนันต์ศักดิ์ จันทรศรี. ผลของยาพอกสมุนไพรลดอาการปวดเข่าในผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อม. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2564; 29(4): 13-21.

ศรุตยา ประภาพันธ์, รจฤดี โชติกาวินทร์, วันดี นิลสำราญจิต. ผลของการอบรมเชิงปฏิบัติการแบบกระบวนการมีส่วนร่วมต่อความรู้และความตระหนักเกี่ยวกับการสุขาภิบาลอาหารของผู้สัมผัสอาหารในร้านอาหารเขตเทศบาลนครนครปฐม จ.นครปฐม. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2561; 11(1): 69-77.

พรรธน์ชญมน เกตุรุ่ง, ฟาดีละฮ์ ดอเลาะ, นิอัสมาอ์ มูดี, ลุกมาน สือรี, อัถพงศ์ ปิ่นทองพันธ์, สิทธิกร แซ่หล่อ. ผลของยาพอกสมุนไพรลดอาการปวดเข่าในผู้สูงอายุ บ.คลองนุ้ย ต.พะตง อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา. ใน: รายงานสืบเนื่องจากการประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 16; [ม.ป.ท.]; สงขลา: มหาวิทยาลัยหาดใหญ่; [ม.ป.ป.]. น. 1622-1629.

รุ่งทอง วัชรนุกูลเกียรติ, วรรณกร ตาบ้านดู่. การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงในกลุ่มเสี่ยงวัยทำงาน แบบมีส่วนร่วมของเครือข่าย อ.กระนวน จ.ขอนแก่น. วารสารสำนักงานควบคุมป้องกันโรคที่ 7 ขอนแก่น 2567; 31(1):108-121.

รสสุคนธ์ แสงมณี, อนงค์ ภิบาล. ประสบการณ์การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2560; 4(3): 76-86.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-23

รูปแบบการอ้างอิง

สนธิธรรม ก., ผลาผล ท., ตั้งธรรมพิทักษ์ ธ., คัชรินทร์ ป., สายืน ช., & ไทยเจริญ ช. (2026). รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยภูมิปัญญาไทย เทศบาลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 19(1), 200–214. https://doi.org/10.64962/rdhsj.v19i1.2026.279369