ความสัมพันธ์ของสมุฏฐานการเกิดโรคตามทฤษฎีการแพทย์แผนไทย กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ โรงพยาบาลเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์
DOI:
https://doi.org/10.64962/rdhsj.v19i2.2026.280861คำสำคัญ:
ภาวะซึมเศร้า, ผู้สูงอายุ, สมุฏฐานการเกิดโรค, ธาตุเจ้าเรือนบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสมุฏฐานการเกิดโรคตามทฤษฎีการแพทย์แผนไทยกับโรคภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้าระดับปานกลาง จำนวน 24 คน เข้ารับบริการที่คลินิกการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก โรงพยาบาลเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและทดสอบความสัมพันธ์ด้วย x2 test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ p-value < 0.05
ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 70.8 อายุเฉลี่ย 68.08±5.99 ปีมีโรคประจำตัว ร้อยละ 54.2 และมีระยะเวลาการเกิดภาวะซึมเศร้า 0-5 ปี ร้อยละ 70.8 ด้านสมุฏฐาน พบว่า ผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้ามีธาตุเจ้าเรือนกำเนิดเป็นธาตุไฟมากที่สุด ร้อยละ 37.5 รองลงมา คือธาตุน้ำ ร้อยละ 29.2 และธาตุดินกับธาตุลม ร้อยละ 16.7 เท่ากัน สำหรับอุตุสมุฏฐาน พบการเกิดโรคมากที่สุดในช่วงวสันตฤดู (ฤดูฝน) ร้อยละ 41.7 รองลงมา คือฃเหมันตฤดู (ฤดูหนาว) ร้อยละ 33.3 และคิมหันตฤดู (ฤดูร้อน) ร้อยละ 25.0 ผลการทดสอบค่า Chi-square เท่ากับ 13.362 และค่า p-value เท่ากับ 0.574 ซึ่งพบว่า ธาตุเจ้าเรือนกำเนิดทั้ง 4 ไม่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า
สรุปสมุฏฐานตามทฤษฎีการแพทย์แผนไทยสามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดในการประเมินและพัฒนาแนวทางดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้าอย่างเหมาะสมเฉพาะบุคคล
Downloads
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. Mental Health ปัญหาสำคัญที่ต้องเฝ้าระวัง 2567 [เข้าถึงเมื่อ 28 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nesdc.go.th/download/Social/Social_Report/2567_article_q1_001.pdf
Gokul M, Arun Kumar N, Durgadas Kini R, Blossom V, Kodavanji B, Noojibail A, et al. Evaluation of biomarkers of stress in chronic stress-exposed comorbid depression model Wistar rats. J Basic Clin Physiol Pharmacol 2019; 30(5).
Butters MA, Klunk WE, Mathis CA, Price JC, Ziolko SK, Hoge JA, et al. Imaging Alzheimer pathology in late-life depression with PET and Pittsburgh Compound-B. Alzheimer Dis Assoc Disord 2008; 22(3): 261-8.
Ustun TB, Ayuso-Mateos JL, Chatterji S, Mathers C, Murray CJ. Global burden of depressive disorders in the year 2000. Br J Psychiatry 2004; 184: 386-92.
Holma KM, Holma IA, Melartin TK, Rytsala HJ, Isometsa ET. Long-term outcome of major depressive disorder in psychiatric patients is variable. J Clin Psychiatry 2008; 69(2): 196-205.
Fiske A, Wetherell JL, Gatz M. Depression in older adults. Annu Rev Clin Psychol 2009; 5: 363-89.
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.). คู่มือการดูแลผู้สูงวัย : สูตรคลายซึมเศร้า. นนทบุรี: บริษัท โอเฟ่นเวิลด์ส พับลิชชิ่ง เฮาส์ จำกัด; 2559.
ภัทรสุดา คลังศรี, ดารุจ อนิวรรตนพงศ์. ผลของการนวดไทยต่อการลดภาวะซึมเศร้าในศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ. วารสารจุฬาลงกรณ์การแพทย์ 2562; 1(2): 135-46.
Varcarolis EM. Essentials of Psychiatric Mental Health Nursing: Acommunication approach to evidence-based care. 3rd Edition ed. St. Louis: Elsevier; 2017.
โรงพยาบาลพระศรีมหาโพธิ์. แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้า สำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ ฉบับปรับปรุงปี 2560 คลังความรู้สุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต 2560 [เข้าถึงเมื่อ 9 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://dmh-elibrary.org/items/show/576
Mehrabian S, Tirgari B, Forouzi MA, Tajadini H, Jahani Y. Effect of aromatherapy massage on depression and anxiety of elderly adults: a randomized controlled trial. Int J Ther Massage Bodywork 2022; 15(1): 37-45.
Dhippayom T, Saensook T, Promkhatja N, Teaktong T, Chaiyakunapruk N, Devine B. Comparative effects of music interventions on depression in older adults: A systematic review and network meta-analysis. EClinicalMedicine 2022; 50: 101509.
ทัพพ์ขวัญ ศรีรัตยาวงค์, ดาว เวียงคำ, อรฉัตร เพชรไทย, อัญชิษฐา สมวัน. ผลของการอบไอน้ำสมุนไพรไทยและการอบไอน้ำธรรมดาต่อค่าความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารนเรศวรพะเยา 2564; 14(2): 51-61.
สุธาทิพย์ มหาเจริญสิริ, แม้นมาศ วรรณภูมิ, อรอุษา ธรรมเสริมสร้าง, สร้อยศรี เอี่ยมพรชัย, ประวิทย์ อัครเสรีนนท์, ทวี เลาหพันธ์. การพัฒนาแบบประเมินเพื่อการวินิจฉัยธาตุเจ้าเรือนปกติลักษณะทางการแพทย์แผนไทย. เวชบันทึกศิริราช 2560; 10(2): 65-73.
ลัดดาวัลย์ ชูทอง, ปิยธิดา สุดตาสอน, ณัฏฐา ปาทาน, ธันยพร อากาสา, ณิชาภรณ์ จำปี, ศศิธร ทรัพย์มูล, และคนอื่นๆ. การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างธาตุเจ้าเรือนและพฤติกรรมของการเกิดโรคความดันโลหิตสูง ณ โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและ การแพทย์ทางเลือกนครพนม. วารสารหมอยาไทยวิจัย 2568; 11(2): 33-50.
ศลิตา ประชากิจ, อรรคเดช อ่อนสอาด, ธนภักษ์ เชาวน์พีระพงศ์, แม้นมาศ วรรณภูมิ, ศุภกิจ สุวรรณไตรย์, กมลทิพย์ หาญผดุงกิจ, และคนอื่นๆ. การศึกษาผลของธาตุเจ้าเรือนกำเนิดกับโรคลมจับโปงแห้งเข่า. เวชบันทึกศิริราช 2566; 16(2): 131-7.
นจนีย์ จิรศิลปศาสตร์, นวลจันทร์ ใจอารีย์, ต้องตา นันทโกมล, สุดาทิพย์ โฆสิตะมงคล, ปรรณวัชญ์ ไชยวัฒนนันทน์. การศึกษาเปรียบเทียบระดับการไหลของน้ำนม ปริมาณน้ำนม และลักษณะของน้ำนมเอก โท ของมารดาหลังคลอดปกติครรภ์แรก ในแต่ละกลุ่มธาตุเจ้าเรือนและลักษณะของแม่นมเบญจกัลยาณี ตามหลักการแพทย์แผนไทย. วารสารโรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์ 2568; 21(1): 41-60.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ จังหวัดกาฬสินธุ์. ข้อมูลทั่วไป : ประชากร สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์ 2567 [เข้าถึงเมื่อ 28 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/ksn/public/standard-subcatalog/ac4eed1bddb23d6130746d62d2538fd0
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ ฉบับปรับปรุงปี 2560: โรงพยาบาลพระศรีมหาโพธิ์; 2560.
กลุ่มฟื้นฟูสมรรถภาพสมอง. แบบคัดกรองผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้าในชุมชนหรือในคลินิกผู้สูงอายุ 2537; 46: 1-9.
สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล. หลักสำคัญของเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2558.
มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์ไทยเดิม. ตำราการแพทย์ไทยเดิม (แพทยศาสตร์สงเคราะห์ ฉบับอนุรักษ์). กรุงเทพฯ: ศุภวนิชการพิมพ์; 2548.
สุพจน์ พงษ์วัชรารักษ์, วิชัย โชควิวัฒน. การรักษาอาการเครียดในศาสตร์การแพทย์แผนไทย. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2562; 17(2): 239-52.
มาโนช หล่อตระกูล. โรคซึมเศร้า 2557 [เข้าถึงเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/general/09042014-1017
Yap SY, Ng FL, Subramaniam M, Lim YM, Foo CN. Traditional Chinese medicine body constitutions as predictors for depression: a systematic review and meta-analysis. Behav Sci (Basel) 2022; 12(11): 423.
Sapolsky RM. The possibility of neurotoxicity in the hippocampus in major depression: a primer on neuron death. Biol Psychiatry 2000; 48(8): 755-65.
Butters MA, Young JB, Lopez O, Aizenstein HJ, Mulsant BH, Reynolds CF, 3rd, et al. Pathways linking late-life depression to persistent cognitive impairment and dementia. Dialogues Clin Neurosci 2008; 10(3): 345-57.
Alexopoulos GS, Raue P, Arean P. Problem-solving therapy versus supportive therapy in geriatric major depression with executive dysfunction. Am J Geriatr Psychiatry 2003; 11(1): 46-52.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. คู่มือแนวทางเวชปฏิบัติการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกในคลินิกบริการการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกแบบครบวงจร. นนทบุรี: กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2559.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆบทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักณอักษรจากวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทยก่อนเท่านั้น
